Οι οθόνες έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας των παιδιών από πολύ μικρή ηλικία, όμως το ερώτημα δεν αφορά μόνο το πόσες ώρες περνούν μπροστά σε μια οθόνη. Νέα πολυετής έρευνα δείχνει ότι μπορεί να έχει εξίσου μεγάλη σημασία και το πότε συμβαίνει αυτή η έκθεση. Τα παιδιά που είχαν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες σε συγκεκριμένες ηλικίες εμφάνισαν χρόνια αργότερα χαμηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις και ασθενέστερη εργαζόμενη μνήμη. Η μελέτη παρακολούθησε παιδιά από τη βρεφική ηλικία έως τη μέση παιδική ηλικία, καταγράφοντας τον χρόνο χρήσης οθονών σε έξι διαφορετικά χρονικά σημεία. Στη συνέχεια οι ερευνητές συνέκριναν τα δεδομένα αυτά με τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών στην ηλικία των 9 ετών και με την εργαζόμενη μνήμη τους περίπου στα 10,5 χρόνια. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η έκθεση κατά τη βρεφική ηλικία και ξανά γύρω από την έναρξη του σχολείου ήταν εκείνη που παρουσίαζε τις πιο καθαρές συσχετίσεις με τις μεταγενέστερες επιδόσεις.
Στην έρευνα συμμετείχαν 502 παιδιά από τη μελέτη γέννησης GUSTO στη Σιγκαπούρη. Οι γονείς ανέφεραν τον χρόνο που τα παιδιά περνούσαν μπροστά σε οθόνες σε διαφορετικές ηλικίες και οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία τους για αρκετά χρόνια. Όσο μεγαλύτερη ήταν η έκθεση σε συγκεκριμένα στάδια, τόσο συχνότερα καταγράφονταν χαμηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις και ασθενέστερη εργαζόμενη μνήμη αργότερα.
Η πιο έντονη συσχέτιση παρατηρήθηκε στην ηλικία του ενός έτους. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή μπορεί να είναι μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδος, καθώς ο εγκέφαλος αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό και το περιβάλλον του παιδιού παίζει καθοριστικό ρόλο στη γλωσσική, γνωστική και κοινωνική του ανάπτυξη. Ο αυξημένος χρόνος μπροστά σε οθόνες ενδέχεται να λειτουργεί εις βάρος άλλων δραστηριοτήτων, όπως η αλληλεπίδραση με τους γονείς, το παιχνίδι και η εξερεύνηση του φυσικού περιβάλλοντος. Το εύρημα όμως δεν περιορίστηκε στη βρεφική ηλικία. Η σχέση επανεμφανίστηκε γύρω στα 6 χρόνια, όταν τα παιδιά μπαίνουν ουσιαστικά στη διαδικασία της τυπικής σχολικής εκπαίδευσης. Σε αυτή την ηλικία αυξάνονται οι απαιτήσεις για συγκέντρωση, μνήμη και μάθηση, γεγονός που μπορεί να κάνει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι οθόνες περισσότερο σημαντικό. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι δεν παρατηρήθηκε η ίδια σχέση σε όλες τις ηλικίες. Η χρήση οθονών στα 2 και 3 χρόνια δεν παρουσίασε σημαντική συσχέτιση με τα μεταγενέστερα αποτελέσματα που εξετάστηκαν, ενώ η συσχέτιση εμφανίστηκε ξανά στην ηλικία των 6 ετών. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι δεν έχει σημασία μόνο η συνολική έκθεση στην οθόνη, αλλά και το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο συμβαίνει.
Δεν είναι μόνο οι ώρες
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι κάθε παιδί που χρησιμοποιεί συχνά οθόνες θα παρουσιάσει προβλήματα στη μάθηση ή στη μνήμη. Η μελέτη είναι παρατηρητική, επομένως δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο χρόνος μπροστά στην οθόνη προκαλεί άμεσα τις χαμηλότερες επιδόσεις. Παράλληλα, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο χρόνος χρήσης είναι μόνο μία παράμετρος. Σημασία μπορεί να έχει τι βλέπει το παιδί, σε ποια συσκευή, για ποιον λόγο χρησιμοποιεί την οθόνη και αν υπάρχει παράλληλη συμμετοχή των γονέων. Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που παρακολουθείται μαζί με έναν γονέα δεν αποτελεί απαραίτητα την ίδια εμπειρία με την παθητική παρακολούθηση περιεχομένου για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι επόμενες μελέτες θα χρειαστεί να εξετάσουν αυτές τις διαφορές με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Τα ευρήματα πάντως ενισχύουν την άποψη ότι ο περιορισμός της έκθεσης στις οθόνες μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία όταν ξεκινά από τη βρεφική ηλικία και συνεχίζεται κατά την περίοδο πριν και μετά την έναρξη του σχολείου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνουν αποφυγή της χρήσης οθονών πριν από τους 18 έως 24 μήνες, με περιορισμένο χρόνο χρήσης για τα παιδιά ηλικίας 2 έως 5 ετών.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο World Journal of Pediatrics.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Συνελήφθη γνωστός TikToker για υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών μέσω γλυκών
- Η συχνή χρήση αυτού του φαρμάκου μπορεί να συνδέεται με αναιμία και οστεοπόρωση
- Frozen yogurt ή παγωτό; Ποιο επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο
- Φιστίκι: Γιατί οι εταιρείες τροφίμων το βάζουν πλέον παντού
- Το «θαυματουργό» έλαιο που μείωσε την αρτηριακή πίεση μέσα σε μόλις 20 ημέρες
