Η απώλεια βάρους με τα σύγχρονα φάρμακα έχει αλλάξει σημαντικά την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, όμως οι ερευνητές αναζητούν τρόπους να πετύχουν κάτι διαφορετικό από τη μείωση της όρεξης. Αντί να περιοριστεί η ποσότητα ενέργειας που προσλαμβάνει ο οργανισμός, θα μπορούσε να αυξηθεί η ποσότητα ενέργειας που καταναλώνει; Αυτή την προσέγγιση εξετάζει νέα μελέτη του University of California, Berkeley, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο ένα πειραματικό μόριο που είχε ανακαλυφθεί πριν από δεκαετίες. Το μόριο ονομάζεται 5 tetradecyloxy 2 furoic acid, γνωστό ως TOFA, και μέχρι σήμερα δεν είχε αξιοποιηθεί ως θεραπεία για την παχυσαρκία. Σε πειράματα σε παχύσαρκα ποντίκια, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το TOFA μπορούσε να αυξήσει την κατανάλωση ενέργειας, να μειώσει το σωματικό λίπος και παράλληλα να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό την άλιπη μυϊκή μάζα. Το αποτέλεσμα έχει ενδιαφέρον επειδή η απώλεια μυϊκής μάζας αποτελεί μία από τις ανησυχίες που έχουν προκύψει γύρω από τις πολύ ισχυρές παρεμβάσεις απώλειας βάρους.
Τα φάρμακα GLP 1, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, βασίζονται κυρίως στη μείωση της όρεξης και της πρόσληψης τροφής. Η ερευνητική ομάδα του Berkeley ακολούθησε την αντίθετη κατεύθυνση. Το TOFA δεν στοχεύει πρωτίστως στο να κάνει τον άνθρωπο να τρώει λιγότερο, αλλά στο να κάνει τα κύτταρα να χρησιμοποιούν περισσότερη ενέργεια. Στα πειράματα, το μόριο παρενέβη στον μεταβολισμό των λιπιδίων, μεταξύ άλλων στη σύνθεση ουσιών όπως η χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Ταυτόχρονα ενεργοποίησε μηχανισμούς που ενθαρρύνουν τα κύτταρα να χρησιμοποιούν το λίπος ως καύσιμο. Η συνολική επίδραση ήταν εντυπωσιακή σε ορισμένες από τις δοκιμές, καθώς η ενεργειακή κατανάλωση των ποντικιών αυξήθηκε έως και 18% χωρίς να γίνουν περισσότερο δραστήρια και χωρίς να αυξηθεί η θερμοκρασία του σώματός τους. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης βελτίωση στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και στον έλεγχο της γλυκόζης, χαμηλότερα επίπεδα τριγλυκεριδίων και βελτίωση ενδείξεων λιπώδους νόσου του ήπατος. Τα παχύσαρκα ποντίκια έχασαν κυρίως λίπος χωρίς σημαντική μείωση της άλιπης μυϊκής μάζας, ένα στοιχείο που διαφοροποιεί την πειραματική προσέγγιση από τη λογική της απλής μείωσης της πρόσληψης θερμίδων.
Το TOFA εντοπίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970 και ανήκει σε μια κατηγορία ενώσεων που ονομάζονται αναστολείς ACC. Προηγούμενες προσπάθειες ανάπτυξης τέτοιων ενώσεων αντιμετώπισαν σημαντικά προβλήματα, καθώς ορισμένες μπορούσαν να αυξήσουν τα τριγλυκερίδια και κατ’ επέκταση να ενισχύσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η ομάδα του Berkeley διαπίστωσε ότι το TOFA παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά. Εκτός από την αναστολή της παραγωγής λιπιδίων, ενεργοποιεί τους κυτταρικούς υποδοχείς PPARα και PPARδ, οι οποίοι συνδέονται με γονίδια που συμμετέχουν στην πρόσληψη και καύση λίπους. Στα πειράματα, αυτή η συνδυασμένη δράση δεν συνοδεύτηκε από την αύξηση των τριγλυκεριδίων που έχει παρατηρηθεί με άλλους αναστολείς ACC. Το εύρημα έγινε ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν οι επιστήμονες συνέκριναν το TOFA με έναν συνδυασμό δύο διαφορετικών ουσιών, όπου η μία στόχευε την παραγωγή λιπιδίων και η άλλη την ενεργειακή κατανάλωση. Ο συνδυασμός των δύο δεν ήταν τόσο αποτελεσματικός όσο το ίδιο το TOFA, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ταυτόχρονη ενεργοποίηση των συγκεκριμένων μεταβολικών μηχανισμών μπορεί να αποτελεί βασικό μέρος της δράσης του μορίου.
Τι συνέβη όταν συνδυάστηκε με GLP 1
Οι ερευνητές δοκίμασαν στη συνέχεια έναν συνδυασμό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Χορήγησαν το TOFA μαζί με σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη, δύο φάρμακα της κατηγορίας GLP 1 που χρησιμοποιούνται ήδη για την απώλεια βάρους και τον μεταβολικό έλεγχο. Στα ποντίκια, ο συνδυασμός οδήγησε σε μεγαλύτερες βελτιώσεις στο σωματικό βάρος, στον έλεγχο της γλυκόζης, στα επίπεδα ινσουλίνης και στα τριγλυκερίδια σε σύγκριση με κάθε θεραπεία ξεχωριστά. Οι ερευνητές θεωρούν επομένως ότι το TOFA θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τα φάρμακα που μειώνουν την πρόσληψη τροφής, αντί να τα αντικαταστήσει. Ωστόσο, το TOFA δεν έχει δοκιμαστεί ακόμη σε ανθρώπους για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά του στον άνθρωπο παραμένουν άγνωστες και θα πρέπει να αξιολογηθούν σε κλινικές δοκιμές πριν μπορεί να θεωρηθεί πιθανή θεραπευτική επιλογή. Οι ερευνητές έχουν ήδη δημιουργήσει εταιρεία με στόχο να προχωρήσει η συγκεκριμένη έρευνα προς πιθανή κλινική αξιοποίηση, όμως το μόριο βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Science Advances.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Συνελήφθη γνωστός TikToker για υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών μέσω γλυκών
- Η συχνή χρήση αυτού του φαρμάκου μπορεί να συνδέεται με αναιμία και οστεοπόρωση
- Frozen yogurt ή παγωτό; Ποιο επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο
- Φιστίκι: Γιατί οι εταιρείες τροφίμων το βάζουν πλέον παντού
- Το «θαυματουργό» έλαιο που μείωσε την αρτηριακή πίεση μέσα σε μόλις 20 ημέρες
