Ο φαβισμός, ποιοι κινδυνεύουν και γιατί οι προειδοποιητικές πινακίδες στα μανάβικα μπορούν να σώσουν ζωές
Με τον ερχομό της άνοιξης, οι πάγκοι των λαϊκών αγορών και των καταστημάτων γεμίζουν με φρέσκα κουκιά, ένα παραδοσιακό και ιδιαίτερα αγαπητό λαχανικό στη μεσογειακή κουζίνα. Παράλληλα, βέβαια θα έπρεπε να κάνουν την εμφάνισή τους και οι προειδοποιήσεις: «Προσοχή: εδώ πωλούνται φρέσκα κουκιά». Μια υπενθύμιση απαραίτητη αφού για ένα ποσοστό του πληθυσμού, η κατανάλωση ή ακόμη και η απλή επαφή με τα κουκιά μπορεί να αποβεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Ο λόγος είναι ο φαβισμός, μια σοβαρή γενετική πάθηση που προσβάλλει τα ερυθρά αιμοσφαίρια.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Η γνωστή εταιρεία που κέρδισε δικαστική διαμάχη και «φούντωσε» τις οικολογικές αντιδράσεις
Τι είναι ο φαβισμός και ποιοι κινδυνεύουν
Σε αντίθεση με τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι πρόκειται για κάποια αλλεργία, ο φαβισμός είναι μια κληρονομική αιματολογική διαταραχή. Οφείλεται σε ανεπάρκεια ή έλλειψη του ενζύμου G6PD (γλυκοζο-6-φωσφορική δεϋδρογονάση), το οποίο προστατεύει τα ερυθρά αιμοσφαίρια από το οξειδωτικό στρες. Όταν άτομα με αυτή τη γενετική ανεπάρκεια έρθουν σε επαφή με ουσίες όπως αυτές που περιέχονται στα κουκιά, τα ερυθρά τους αιμοσφαίρια καταστρέφονται μαζικά, προκαλώντας οξεία αιμολυτική κρίση. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, ταχυκαρδία, κοιλιακό άλγος, πυρετό, σκούρα ούρα και ίκτερο, ενώ σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί επείγουσα μετάγγιση αίματος.
Η πάθηση μεταδίδεται γενετικά μέσω του χρωμοσώματος Χ, γι’ αυτό και προσβάλλει κυρίως άνδρες, ενώ οι γυναίκες είναι συνήθως φορείς. Στην Ελλάδα και γενικότερα στη Μεσόγειο, η συχνότητα του φαβισμού είναι υψηλότερη: σε ορισμένες περιοχές φτάνει ποσοστά άνω του 10%, όπως συνέβη και στη Σαρδηνία της Ιταλίας.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | H κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος στην ενήλικη ζωή μας εκθέτει σε υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου; – Ογκολόγος απαντά
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση οικιακών σκευών λόγω μελαμίνης — Αυξάνονται οι φόβοι για τα δήθεν «βιολογικά» πιάτα
Μια “κληρονομιά” από τη μάχη με την ελονοσία
Το παράδοξο είναι ότι η γενετική αυτή μετάλλαξη επιβίωσε στους μεσογειακούς πληθυσμούς γιατί κάποτε προσέφερε προστασία έναντι της ελονοσίας. Οι ευάλωτοι, «εύθραυστοι» ερυθροί αιμοσφαίριοι των πασχόντων εμπόδιζαν το παράσιτο της ελονοσίας να αναπτυχθεί, προσφέροντας εξελικτικό πλεονέκτημα στις περιοχές όπου η ασθένεια θέριζε. Παρόλο που η ελονοσία έχει εξαλειφθεί από την Ευρώπη, ο φαβισμός παραμένει παρών.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιο παγκόσμιο είδωλο δούλευε σε ελληνικά εστιατόρια κι έκανε την Ελληνίδα για να παίρνει περισσότερα φιλοδωρήματα;
Η σημασία της πρόληψης
Για τους πάσχοντες, η αποφυγή των φρέσκων κουκιών και των προϊόντων τους είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν σταματούν εδώ: ορισμένα φάρμακα και χημικές ουσίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αιμολυτική κρίση, όπως η ασπιρίνη, η αντιβίωση σιπροφλοξασίνη και διάφορα ανθελονοσιακά. Γι’ αυτό και οι ασθενείς καλούνται να ενημερώνουν πάντα τους γιατρούς τους για την κατάστασή τους και να συμβουλεύονται τις επίσημες λίστες φαρμάκων υψηλού κινδύνου, όπως αυτές του Ινστιτούτου Υγείας.
Οι πινακίδες στα καταστήματα δεν είναι υπερβολή, αλλά κρίσιμη προφύλαξη». Χάρη σε αυτές, άτομα με φαβισμό μπορούν να αποφύγουν τυχαία έκθεση που θα μπορούσε να απειλήσει ακόμη και τη ζωή τους. Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη πρόληψη είναι το κλειδί για να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε με ασφάλεια τους καρπούς της μεσογειακής γης.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέος συναγερμός για τις παιδικές τροφές τίγκα στον μόλυβδο – Ποιες αποσύρονται από τα ράφια των σούπερ μάρκετ
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόση ώρα μπορεί να παραμείνει ανοιχτή η πόρτα του ψυγείου;
