Η γενετική εξηγεί μόνο το ένα δέκατο του κινδύνου ασθένειας, η διατροφή κρύβει χιλιάδες άγνωστες ουσίες
Όταν οι επιστήμονες αποκωδικοποίησαν το ανθρώπινο γονιδίωμα το 2003, πολλοί περίμεναν ότι αυτό θα αποκάλυπτε τα μυστικά πίσω από τις ασθένειες. Ωστόσο, η γενετική εξηγεί μόνο περίπου το 10% του κινδύνου, με το υπόλοιπο 90% να βρίσκεται στο περιβάλλον, και η διατροφή να παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Παγκοσμίως, η κακή διατροφή συνδέεται με περίπου έναν στους 5 θανάτους ενηλίκων ηλικίας 25 ετών και άνω, ενώ στην Ευρώπη ευθύνεται για σχεδόν τους μισούς καρδιαγγειακούς θανάτους. Παρά τις δεκαετίες συμβουλών για μείωση λιπαρών, αλατιού ή ζάχαρης, η παχυσαρκία και οι παθήσεις που σχετίζονται με τη διατροφή συνεχίζουν να αυξάνονται, στοιχείο που δείχνει ότι κάτι λείπει από τον τρόπο που σκεφτόμαστε για το φαγητό. Για χρόνια, η διατροφική επιστήμη αντιμετώπιζε το φαγητό ως καύσιμο και τα θρεπτικά συστατικά ως δομικά υλικά του οργανισμού, με πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπαρά και βιταμίνες, περίπου 150 γνωστές χημικές ουσίες συνολικά, να κυριαρχούν στην εικόνα. Οι επιστήμονες εκτιμούν πλέον ότι η διατροφή μας περιέχει στην πραγματικότητα πάνω από 26.000 ενώσεις, με τις περισσότερες από αυτές να παραμένουν ανεξερεύνητες.
Μια χρήσιμη σύγκριση προέρχεται από την αστρονομία, όπου η σκοτεινή ύλη αποτελεί περίπου το 27% του σύμπαντος, χωρίς να εκπέμπει ή να ανακλά φως, με την ύπαρξή της να αποκαλύπτεται μόνο μέσω της βαρυτικής της επίδρασης. Η διατροφική επιστήμη αντιμετωπίζει ανάλογο πρόβλημα, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των χημικών ουσιών στα τρόφιμα παραμένει αόρατη στην έρευνα, με τους ανθρώπους να τις καταναλώνουν καθημερινά χωρίς να γνωρίζουν τι κάνουν στον οργανισμό. Ορισμένοι ειδικοί αναφέρονται σε αυτά τα άγνωστα μόρια ως σκοτεινή ύλη της διατροφής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μεσογειακή διατροφή, που είναι γνωστό ότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιακής νόσου, με μία εξήγηση να σχετίζεται με μόριο που ονομάζεται οξείδιο της τριμεθυλαμίνης, το οποίο παράγεται όταν τα βακτήρια του εντέρου μεταβολίζουν ενώσεις που περιέχονται στο κόκκινο κρέας και τα αυγά, ενώ ουσίες στο σκόρδο μπορούν να αναστείλουν την παραγωγή του, δείχνοντας πώς η διατροφή μπορεί να γείρει την πλάστιγγα ανάμεσα στην υγεία και τη βλάβη. Τα βακτήρια του εντέρου μετατρέπουν ενώσεις όπως το ελλαγικό οξύ, που βρίσκεται σε διάφορα φρούτα και ξηρούς καρπούς, σε ουρολιθίνες, μια ομάδα φυσικών ενώσεων που συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας των μιτοχονδρίων, των ενεργειακών εργοστασίων του οργανισμού.
Η διατροφή μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει ή να απενεργοποιήσει γονίδια μέσω επιγενετικών μηχανισμών, αλλαγών στη δραστηριότητα των γονιδίων που δεν μεταβάλλουν το ίδιο το DNA, με ιστορικό παράδειγμα τα παιδιά που γεννήθηκαν από μητέρες που έζησαν τον λιμό στην Ολλανδία κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα οποία είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρδιακή νόσο, διαβήτη τύπου 2 και σχιζοφρένεια αργότερα στη ζωή τους, με τους επιστήμονες να διαπιστώνουν δεκαετίες μετά ότι η γονιδιακή δραστηριότητα αυτών των ανθρώπων είχε μεταβληθεί από τη διατροφή των μητέρων τους κατά την εγκυμοσύνη. Ερευνητικά προγράμματα όπως το Foodome Project επιχειρούν πλέον να καταγράψουν αυτό το κρυμμένο χημικό σύμπαν, με περισσότερα από 130.000 μόρια να έχουν ήδη καταλογογραφηθεί, συνδέοντας τροφικές ενώσεις με ανθρώπινες πρωτεΐνες, εντερικά μικρόβια και διαδικασίες ασθένειας. Στόχος είναι η δημιουργία ενός άτλαντα του πώς η διατροφή αλληλεπιδρά με τον οργανισμό, ώστε να εντοπιστεί ποια μόρια έχουν πραγματική σημασία για την υγεία, γιατί ορισμένες διατροφές λειτουργούν για κάποιους ανθρώπους αλλά όχι για άλλους, και ποιες τροφικές ενώσεις θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων ή τροφίμων, σε μια έρευνα που βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της βήματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Βρώμη ή κινόα; Ποιο κερδίζει στην πρωτεΐνη και ποιο στις φυτικές ίνες
- Ο ευρωπαϊκός οργανισμός χημικών προϊόντων εντοπίζει πέντε κρίσιμα κενά στη νομοθεσία
- Κετογονική διατροφή: Εξετάζεται ως πιθανή θεραπεία για κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και ψυχικές διαταραχές
- 65 οργανώσεις ζητούν από τον FDA να σταματήσει την προληπτική χρήση αντιβιοτικών σε ζώα εκτροφής
- Περισσότερα από 1.200 κρούσματα δηλητηριάσεων από θαλασσινά – Αυξανόμενη ανησυχία για τις φυσικές τοξίνες στη θάλασσα
- Nέο νομοσχέδιο για τα τρόφιμα στις ΗΠΑ – Στο επίκεντρο η ασφάλεια, η επιθεώρηση και η αναδιάρθρωση των κανόνων
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
