Ο αριθμός «200 αποφάσεις την ημέρα» είναι ένας ψυχολογικός μύθος ή επιστημονικό γεγονός;
Για χρόνια κυκλοφορεί ευρέως η άποψη ότι ο μέσος άνθρωπος λαμβάνει πάνω από 200 αποφάσεις την ημέρα που σχετίζονται με το φαγητό – πολλές από τις οποίες, υποτίθεται, ασυνείδητες. Η άποψη αυτή εμφανίζεται συχνά σε βιβλία αυτοβοήθειας, άρθρα για διατροφή και ψυχολογία, αλλά και σε σεμινάρια ευεξίας. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για την Ανάπτυξη του Ανθρώπου στο Βερολίνο έρχεται να αμφισβητήσει την εγκυρότητα αυτής της αριθμητικής εντύπωσης, κάνοντάς μας να ξανασκεφτούμε όσα πιστεύουμε για τις διατροφικές μας συνήθειες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απαγορευμένη ουσία σε καλλυντικά Clinique – Ειδοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος RAPEX
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται παξιμάδια μολυσμένα με έντομα
Από πού προήλθε ο αριθμός 200;
Η ιδέα ξεκίνησε από μια μελέτη του 2007 στις ΗΠΑ, όπου συμμετέχοντες κλήθηκαν πρώτα να εκτιμήσουν πόσες διατροφικές αποφάσεις λαμβάνουν ημερησίως – και ο μέσος όρος ήταν 14,4. Στη συνέχεια, τους ζητήθηκε να εκτιμήσουν πιο αναλυτικά «τι», «πότε», «πόσο», «πού» και «με ποιον» τρώνε, ανά γεύμα. Όταν τα επιμέρους στοιχεία πολλαπλασιάστηκαν και προστέθηκαν, προέκυψε ο εντυπωσιακός αριθμός των 226,7 αποφάσεων ανά ημέρα. Η διαφορά μεταξύ των δύο εκτιμήσεων (212,3 αποφάσεις) αποδόθηκε τότε σε “μη συνειδητές”, δηλαδή «ασυνείδητες» ή «αυτόματες» αποφάσεις.
Τι αμφισβητεί η νέα μελέτη;
Οι ερευνητές Μαρία Αλμουδένα Κλάσεν, Ραλφ Χέρτβιχ και Γιούτα Μάτα αμφισβητούν τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης, επισημαίνοντας μεθοδολογικά και εννοιολογικά προβλήματα στον σχεδιασμό της. Σύμφωνα με αυτούς, η τεράστια διαφορά στις εκτιμήσεις μπορεί να εξηγηθεί από ένα γνωστό γνωστικό φαινόμενο, το φαινόμενο της υποπροσθετικότητας (subadditivity effect), κατά το οποίο οι άνθρωποι υπερεκτιμούν τη συχνότητα ενός φαινομένου όταν το αναλύουν σε περισσότερες υποκατηγορίες. Με απλά λόγια, όταν μας ζητείται να σκεφτούμε κάθε μικρή απόφαση ξεχωριστά, η συνολική εκτίμηση φουσκώνει – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όντως λαμβάνουμε τόσες αποφάσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα βακτήρια του εντέρου που θα μας σώσουν από τα τοξικά PFAS – Νέα μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος από σταφυλόκοκκο σε μπέικον – Προκαλεί έντονους εμετούς και στομαχικές διαταραχές λίγες ώρες μετά την κατανάλωση
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τέτοιες «μαγικές αριθμητικές δηλώσεις» μπορούν να υπονομεύσουν την αυτοεκτίμηση των ανθρώπων ως προς τη διατροφική τους αυτονομία. Αν πιστεύουμε ότι λαμβάνουμε εκατοντάδες ασυνείδητες αποφάσεις κάθε μέρα, ίσως θεωρήσουμε ότι δεν έχουμε έλεγχο – κάτι που δεν ισχύει απαραίτητα. «Οι άνθρωποι είναι απολύτως ικανοί να παίρνουν ενσυνείδητες και ενημερωμένες αποφάσεις σχετικά με το φαγητό τους», λέει η Κλάσεν.
Πώς μπορούμε να μελετήσουμε πιο σωστά τη διατροφική συμπεριφορά;
Η μελέτη προτείνει έναν πιο ρεαλιστικό και πολυδιάστατο τρόπο καταγραφής των διατροφικών αποφάσεων, λαμβάνοντας υπόψη:
- το πλαίσιο (π.χ. κοινωνικό, συναισθηματικό),
- το είδος της απόφασης (π.χ. αποφυγή ή επιλογή),
- τις προσωπικές προτιμήσεις και στόχους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γεύμα – δηλητήριο σε εστιατόριο ξεκλήρισε οικογένεια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται παιδικό σαμπουάν που έχει λήξει από το… 2018
Σύμφωνα με τους ερευνητές, για να κατανοήσουμε πραγματικά πώς αποφασίζουμε τι να φάμε, χρειάζεται μεθοδολογικός πλουραλισμός: συνδυασμός ποιοτικών μελετών, ψηφιακής παρακολούθησης, ημερολογίων και διαπολιτισμικών ερευνών. Η μελέτη επίσης ενθαρρύνει την εφαρμογή τεχνικών self-nudging – δηλαδή το να σχεδιάζουμε οι ίδιοι το περιβάλλον μας έτσι ώστε να προάγει υγιεινές επιλογές (π.χ. να βάζουμε τα φρούτα σε εμφανές σημείο στο ψυγείο).
