Τα ανησυχητικά ευρήματα των ελέγχων, οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία και τα απαραίτητα μέτρα προστασίας για παραγωγούς και καταναλωτές
Οι επανειλημμένες ειδοποιήσεις μέσω του Συστήματος Ταχείας Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) αναδεικνύουν ένα σοβαρό ζήτημα ασφάλειας στις διεθνείς αγορές, καθώς καταγράφεται καταιγισμός απορρίψεων και ανακλήσεων φορτίων αποξηραμένων σύκων. Η συχνότητα αυτών των περιστατικών, με διαδοχικές δεσμεύσεις στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ανακλήσεις λόγω υπερβάσεων στα όρια καρκινογόνων ουσιών, επιβάλλει μια βαθύτερη ανάλυση των αιτιών και των προληπτικών μέτρων. Η παρουσία αφλατοξινών σε προϊόντα από την Τουρκία, που αποτελεί τον κυρίαρχο παραγωγό παγκοσμίως καλύπτοντας το 55,1% της παγκόσμιας ζήτησης, θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και προκαλεί σημαντικές οικονομικές απώλειες και πλήγμα στη φήμη των εξαγωγικών χωρών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλο σκάνδαλο ασφάλειας τροφίμων σε πασίγνωστη αλυσίδα fast food – Έκλεισαν τουλάχιστον 11 καταστήματα που πουλούσαν ληγμένα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιαούρτι ελληνικής εταιρείας «εξαφανίζεται» από τα ράφια στα βρετανικά σούπερ μάρκετ
Οι κίνδυνοι από την κατανάλωση μολυσμένων σύκων είναι σοβαροί, καθώς οι αφλατοξίνες έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνες ουσίες για τον άνθρωπο. Η χρόνια έκθεση σε αυτές μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη και καρκίνο, καθώς και τροφικές δηλητηριάσεις. Η προστασία του καταναλωτή βασίζεται στην επιλογή προϊόντων που έχουν υποστεί τους απαραίτητους ελέγχους. Οπτικά, οι καταναλωτές πρέπει να αποφεύγουν καρπούς με ορατά σημάδια μούχλας ή αλλοιωμένη υφή. Η αποθήκευση των αποξηραμένων σύκων στο σπίτι πρέπει να γίνεται σε ξηρό και δροσερό περιβάλλον για να αποτραπεί η ανάπτυξη μυκήτων μετά την αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μανταρίνια: Ο εύκολος τρόπος για να καταλάβετε αν αυτά που αγοράσατε είναι θρεπτικά ή όχι – Πειραματική μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 154 τροφικές δηλητηριάσεις από πάγο σε ποτά και αναψυκτικά – Η παγομηχανή μολύνθηκε από την αποχέτευση
Πρόσφατη επιστημονική μελέτη που ανέλυσε 1.253 δείγματα αποξηραμένων σύκων Τουρκίας κατά τα έτη 2024 και 2025 επιβεβαιώνει την έκταση του προβλήματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 50,2% των δειγμάτων το 2024 και το 19,5% το 2025 περιείχαν ανιχνεύσιμα επίπεδα αφλατοξινών. Συνολικά, 29 δείγματα βρέθηκαν πάνω από τα αυστηρά νομοθετικά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που εξηγεί τον αυξημένο αριθμό ειδοποιήσεων απόρριψης φορτίων. Η αφλατοξίνη B1 (AFB1) αναγνωρίστηκε ως ο πιο κοινός τύπος, καθώς ανιχνεύθηκε σε όλα τα μολυσμένα δείγματα, είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με άλλες αφλατοξίνες (B2, G1, G2).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο βακτήριο σε έτοιμα σάντουιτς με ζαμπόν και τυρί – Διανεμήθηκαν σε καταστήματα και αυτόματους πωλητές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση ξηρών καρπών από την αγορά λόγω κινδύνου σαλμονέλωσης
Οι αφλατοξίνες είναι φυσικοί δευτερογενείς μεταβολίτες που παράγονται από μύκητες όπως ο Aspergillus flavus και ο Aspergillus parasiticus. Η μόλυνση ξεκινά συχνά από το δέντρο κατά τα στάδια της ωρίμανσης και της υπερωρίμανσης, όταν οι καρποί αφυδατώνονται, συρρικνώνονται και πέφτουν στο έδαφος. Οι κλιματικές συνθήκες, όπως οι υψηλές θερμοκραίες και η αυξημένη σχετική υγρασία, ευνοούν την ανάπτυξη αυτών των τοξινογόνων μυκήτων. Επιπλέον, οι ακατάλληλες πρακτικές αποξήρανσης, αποθήκευσης και μεταφοράς μπορούν να επιδεινώσουν το πρόβλημα, καθώς οι μύκητες αυτοί μπορούν να αναπτυχθούν σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και διανομής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ChatGPT ΔΕΝ κάνει για… ψυχολόγος! Κακή διαχείριση κρίσεων και 15 διαφορετικούς ηθικούς κινδύνους εντόπισαν οι επιστήμονες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρεται σαλάμι με λιγότερο κρέας από αυτό που γράφει η συσκευασία – Οι πρακτικές νοθείας στα αλλαντικά για μείωση κόστους
Η αποφυγή της επιμόλυνσης απαιτεί αυστηρή τήρηση των κανόνων ορθής γεωργικής και μεταποιητικής πρακτικής. Η διαχείριση ξεκινά από το χωράφι με την αποφυγή υπερβολικής λίπανσης, ειδικά με άζωτο, και την ορθή κλάδευση για την προστασία από ηλιακά εγκαύματα. Είναι κρίσιμο οι καρποί που πέφτουν στο έδαφος να συλλέγονται καθημερινά και να μην παραμένουν εκεί για μεγάλα διαστήματα. Η ξήρανση πρέπει να πραγματοποιείται σε υπερυψωμένα πλαίσια ή ειδικά τούνελ, αποφεύγοντας την επαφή με το χώμα, ενώ η χρήση νερού για πλύσιμο ή μούλιασμα των αποξηραμένων καρπών πρέπει να αποφεύγεται καθώς ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων. Οι αποθηκευτικοί χώροι οφείλουν να είναι καθαροί και αεριζόμενοι, ενώ ο χρόνος παραμονής του προϊόντος σε αυτούς πρέπει να ελαχιστοποιείται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προϊόν αρτοποιείου πίσω από σωρεία δηλητηριάσεων και νοσηλειών – Δεύτερο περιστατικό στο ίδιο κατάστημα σε 18 μήνες
Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ιδιαίτερα αυστηρή, θέτοντας ως ανώτατα όρια τα 6 μg/kg για την αφλατοξίνη B1 και τα 10 μg/kg για το σύνολο των αφλατοξινών. Οποιαδήποτε υπέρβαση αυτών των ορίων οδηγεί σε άμεση απόρριψη του φορτίου στα σύνορα ή ανάκληση από τα ράφια των καταστημάτων. Οι επαγγελματίες οφείλουν να διενεργούν τακτικούς εργαστηριακούς ελέγχους με σύγχρονες μεθόδους, όπως η υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης (HPLC-FLD), για να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τα πρότυπα ασφαλείας και την εφαρμογή συστημάτων HACCP.
Η διασφάλιση της ποιότητας των αποξηραμένων σύκων αποτελεί μια συνεχή πρόκληση που απαιτεί συνεργασία μεταξύ παραγωγών, βιομηχανίας και κρατικών φορέων ελέγχου. Η εφαρμογή συστημάτων ανάλυσης κινδύνων και η συνεχής παρακολούθηση των συνθηκών παραγωγής είναι τα μόνα εργαλεία για τη μείωση των περιστατικών μόλυνσης και την προστασία της δημόσιας υγείας από αυτές τις επικίνδυνες τοξίνες.
