Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι τα γλυκαντικά δεν περιορίζονται πλέον στα light προϊόντα, αλλά επεκτείνονται σε όλη την τροφική αλυσίδα
Η συζήτηση γύρω από τα γλυκαντικά έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, με διαδοχικές μελέτες να εξετάζουν πιθανές επιδράσεις στην υγεία, από τον μεταβολισμό και το μικροβίωμα έως τη νευρολογική λειτουργία και την παιδική ανάπτυξη. Ορισμένα ευρήματα έχουν συνδέσει την κατανάλωσή τους με δείκτες όπως η ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου ή η πρώιμη εφηβεία, ενώ άλλες έρευνες καταγράφουν επιδράσεις που εκτείνονται ακόμη και σε επόμενες γενιές. Παράλληλα, επιστημονικοί φορείς επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για ασφαλή αιτιώδη συμπεράσματα, καθώς οι επιδράσεις εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες και διαφέρουν ανάλογα με το είδος της ουσίας και το επίπεδο κατανάλωσης. Συνεπώς έχει ιδιαίτερη σημασία η καταγραφή της πραγματικής παρουσίας των γλυκαντικών στα τρόφιμα που καταναλώνονται καθημερινά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πολυετής μόλυνση σε 4 μονάδες επεξεργασίας τόνου και σολομού – Εντοπίστηκε λιστέρια ακόμη και στις σκούπες!
Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι ουσίες αυτές έχουν περάσει σε κατηγορίες όπου δεν τις περιμένει ο καταναλωτής, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο χρήσης τους και η παρουσία τους σε τρόφιμα, δεν περιορίζεται στα αναψυκτικά ή στα «διαιτητικά» προϊόντα. Πρόκειται για έρευνα πανεπιστημιακών και επιστημονικών φορέων, που δημοσιεύεται στο Journal of Food Composition and Analysis και βασίζεται σε ανάλυση της βάσης δεδομένων NUTRIFEN της Ισπανικής Διατροφικής Εταιρείας. Αυτή η βάση δεδομένων περιλαμβάνει περισσότερα από 30.000 τρόφιμα και ποτά, που αντιπροσωπεύουν το 87% της αγοράς. Συνολικά καταγράφηκαν 2.469 τρόφιμα και ποτά με γλυκαντικά χαμηλών ή μηδενικών θερμίδων. Τα στοιχεία προκύπτουν αποκλειστικά από τις ετικέτες προϊόντων και όχι από εργαστηριακή μέτρηση ποσοτήτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| DNA τροφίμων βρήκαν οι επιστήμονες στην Ιερά Σινδόνη
Η βασική εικόνα παραμένει ότι τα αναψυκτικά και τα συναφή προϊόντα συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη παρουσία, με περίπου 36,6% των περιπτώσεων. Ακολουθούν γλυκίσματα, σοκολάτες, επιδόρπια και αρτοσκευάσματα. Ωστόσο, το ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι αλλού: στη διείσδυση των γλυκαντικών σε τρόφιμα που δεν συνδέονται παραδοσιακά με γλυκιά γεύση ή «δίαιτα». Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι τα τυριά. Η μελέτη εντοπίζει παρουσία γλυκαντικών ακόμη και σε αυτή την κατηγορία, κάτι που οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ως μη αναμενόμενο. Στην περίπτωση αυτή, η χρήση δεν σχετίζεται με γλυκαντική λειτουργία, αλλά πιθανότατα με τεχνολογικούς λόγους παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε μεγάλο ελληνικό σουπερμάρκετ για απομίμηση σοκολάτας που παρουσιαζόταν ως γνήσια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά καταστήματα επικίνδυνα μπισκότα – Περιέχουν ουσίες που έχουν συνδεθεί με καρκινογένεση – Δείτε μάρκα και φωτογραφία
Και σε άλλα γαλακτοκομικά, η παρουσία τους είναι εκτεταμένη. Σε γιαούρτια και παρόμοια προϊόντα, η ακεσουλφάμη Καλίου (acesulfame K) εμφανίζεται σε περίπου 74,8% των περιπτώσεων, ενώ η σουκραλόζη σε πάνω από 65%. Αντίστοιχα, σε ροφήματα γάλακτος η σουκραλόζη φτάνει σε πολύ υψηλά ποσοστά, ξεπερνώντας το 80% των προϊόντων της κατηγορίας. Πρόκειται για κατηγορίες που καταναλώνονται καθημερινά και δεν αντιμετωπίζονται από τον καταναλωτή ως «ειδικά» τρόφιμα. Ανάλογη εικόνα καταγράφεται σε προϊόντα φυτικής προέλευσης, όπως τα φυτικά ροφήματα, όπου τα γλυκαντικά εμφανίζονται σε σημαντικό ποσοστό, καθώς και σε σάλτσες, dressings και έτοιμα φαγητά, όπου κυριαρχεί η σουκραλόζη. Η χρήση εδώ δεν συνδέεται με τη γλυκύτητα ως κύριο χαρακτηριστικό, αλλά με τεχνολογικές και γευστικές παρεμβάσεις στη σύνθεση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μακαρόνια με κιμά σε έτοιμο γεύμα: Νέα μελέτη αποκαλύπτει τη σύστασή τους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πλυντήριο ρούχων: Επιστημονικό πείραμα εντόπισε ανθεκτικά παθογόνα βακτήρια – Αυτά είναι τα σημεία-παγίδες και οι τρόποι προστασίας
Παράλληλα, γλυκαντικά εντοπίζονται σε αλκοολούχα ποτά, όπου η κυκλαμική ένωση εμφανίζεται σε υψηλά ποσοστά, καθώς και σε αλμυρά σνακ, όπου κυριαρχεί η ασπαρτάμη. Η παρουσία σε τέτοιες κατηγορίες δείχνει ότι η χρήση τους δεν περιορίζεται στη μείωση της ζάχαρης, αλλά επεκτείνεται σε ευρύτερη αναδιαμόρφωση προϊόντων. Σε επίπεδο ουσιών, η acesulfame K είναι το πιο διαδεδομένο γλυκαντικό, εμφανιζόμενο στο 58,2% των προϊόντων, ενώ ακολουθούν η σουκραλόζη και η ασπαρτάμη. Η αλλαγή αυτή αποδίδεται στις τεχνολογικές ιδιότητες των συγκεκριμένων γλυκαντικών και στην ευκολία ενσωμάτωσής τους σε διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρεις ειδοποιήσεις στο ευρωπαϊκό RASFF για σοκολάτες που μπορεί να προκαλέσουν υπόταση, ταχυκαρδία και άλλες παρενέργειες (φωτογραφία)
Ένα ακόμη στοιχείο που προκύπτει είναι ότι τα γλυκαντικά σπάνια χρησιμοποιούνται μεμονωμένα. Το 39,4% των προϊόντων περιέχει δύο διαφορετικά γλυκαντικά και περίπου το 24,4% τρία. Η πρακτική αυτή σχετίζεται με τη βελτίωση της γεύσης και τη σταθερότητα των προϊόντων, αλλά αυξάνει τη διασπορά τους στη διατροφή. Η μελέτη δεν αξιολογεί επιπτώσεις στην υγεία ούτε μετρά την ποσότητα κατανάλωσης. Επισημαίνει όμως ότι η ευρεία παρουσία γλυκαντικών σε πολλές και διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων καθιστά δύσκολη την εκτίμηση της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης από τον καταναλωτή και αυτό αποτελεί βασικό κενό δεδομένων.
Η αύξηση της χρήσης τους συνδέεται με τις πολιτικές μείωσης της ζάχαρης και την αναδιαμόρφωση των τροφίμων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μια τάση που έχει καταγραφεί και σε άλλες έρευνες για την ισπανική αγορά. Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι τα γλυκαντικά δεν περιορίζονται πλέον σε προϊόντα ειδικής διατροφής. Έχουν ενσωματωθεί σε ένα ευρύ φάσμα καθημερινών τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων κατηγοριών όπου η παρουσία τους δεν είναι προφανής για τον καταναλωτή.
