Οι ισχύοντες κανονισμοί δεν υποχρεώνουν τις εταιρείες να επισημαίνουν ξεκάθαρα τις αλλαγές στο βάρος ή τον όγκο, καθιστώντας αυτές τις πρακτικές δύσκολο να εντοπιστούν και σχεδόν αδύνατο να τιμωρηθούν.
Η «stretchflation», ένας όρος που εμφανίζεται όλο και συχνότερα στη συζήτηση για την ακρίβεια, περιγράφει μια νέα, πιο ύπουλη πρακτική της βιομηχανίας τροφίμων. Σε πρόσφατη έρευνά της, η οργάνωση foodwatch αποκαλύπτει πώς ορισμένες εταιρείες αυξάνουν το βάρος ή τον όγκο ενός προϊόντος, αλλά ταυτόχρονα εφαρμόζουν ακόμη μεγαλύτερη αύξηση στην τιμή του. Το αποτέλεσμα είναι ο καταναλωτής να πληρώνει ακριβότερα ανά κιλό ή λίτρο, παρότι έχει την αίσθηση ότι «κερδίζει» περισσότερο προϊόν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πωλούνται και σε άλλες χώρες τα μολυσμένα με λιστέρια προϊόντα κοτόπουλου – Για σοβαρό κίνδυνο προειδοποιεί το RASFF
Ο όρος προέρχεται από το αγγλικό “stretch”, που σημαίνει «τεντώνω», σε συνδυασμό με τη λέξη inflation (πληθωρισμός). Στην πράξη, πρόκειται για μια στρατηγική όπου το προϊόν «φουσκώνει» κατά λίγα γραμμάρια, ενώ η τιμή του αυξάνεται δυσανάλογα. Η αύξηση στο βάρος είναι συνήθως μικρή, αλλά η αύξηση στο κόστος ανά μονάδα μέτρησης είναι σημαντική. Σύμφωνα με τη foodwatch, αυτή η πρακτική εκμεταλλεύεται τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται τις τιμές στο ράφι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήθηκαν καραμέλες με χρωστική από έντομα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι καλύτεροι και οι χειρότεροι συνδυασμοί τροφίμων για βέλτιστη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών
Στα σούπερ μάρκετ, το μάρκετινγκ παίζει καθοριστικό ρόλο. Ενδείξεις όπως «οικογενειακό μέγεθος» ή «νέα συσκευασία με περισσότερο προϊόν» δημιουργούν την εντύπωση μιας ευνοϊκής αλλαγής. Ωστόσο, η παράλληλη αύξηση της τιμής δεν είναι άμεσα ορατή. Αν και η τιμή ανά κιλό ή λίτρο αναγράφεται υποχρεωτικά, οι καταναλωτές είναι πρακτικά αδύνατο να θυμούνται την αντίστοιχη τιμή του παλαιότερου μεγέθους, το οποίο έχει ήδη εξαφανιστεί από τα ράφια. Έτσι, η πραγματική αύξηση περνά απαρατήρητη.
Η foodwatch, έχοντας ήδη καταγγείλει τη shrinkflation, δηλαδή τη μείωση της ποσότητας με την ίδια ή υψηλότερη τιμή, και τη cheapflation, όπου φθηνότερα συστατικά αντικαθιστούν ποιοτικότερα, στρέφει τώρα την προσοχή της στη stretchflation. Όπως επισημαίνει η Audrey Morice, υπεύθυνη εκστρατειών της foodwatch France, η διαφάνεια στην κατασκευή των τιμών αποτελεί τη μόνη ουσιαστική απάντηση σε αυτές τις πρακτικές. Χωρίς σαφή πληροφόρηση, οι καταναλωτές δεν μπορούν να γνωρίζουν τι πραγματικά πληρώνουν και ποιος επωφελείται από τις αυξήσεις.
Η απάντηση των βιομηχανιών τροφίμων
Στην έρευνα παρουσιάζονται πέντε συγκεκριμένα παραδείγματα προϊόντων, με γνωστές μάρκες να μπαίνουν στο στόχαστρο. Η foodwatch ήρθε σε επαφή με τις εταιρείες, όπως οι Stoeffler, Lustucru, Kühne, Garden Gourmet και Mondelez, και δημοσίευσε τις απαντήσεις τους. Παρότι τα παραδείγματα αυτά δεν μπορούν να γενικευτούν σε κάθε αλλαγή συσκευασίας, εντείνουν την καχυποψία και υπονομεύουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, οι οποίοι αισθάνονται ότι εξαπατώνται τόσο από τους βιομηχάνους όσο και από τα σούπερ μάρκετ.
Τα αρχικά στοιχεία τιμών συλλέχθηκαν την περίοδο από 1 Ιουνίου έως 30 Νοεμβρίου 2023, ενώ οι πιο πρόσφατες τιμές καταγράφηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 και τον Ιανουάριο του 2026 σε σούπερ μάρκετ πέντε διαφορετικών γαλλικών περιφερειών. Οι υπολογισμοί της αύξησης βασίστηκαν στον δείκτη τιμών καταναλωτή για τα τρόφιμα της INSEE, με έτος βάσης το 2015.
Σύμφωνα με τη foodwatch, το βασικό πρόβλημα που αποκαλύπτει η stretchflation είναι η γενικευμένη έλλειψη διαφάνειας στον αγροδιατροφικό τομέα. Οι αλλαγές στις συσκευασίες γίνονται διακριτικά, χωρίς σαφή αναφορά στην εξέλιξη της τιμής ανά κιλό ή λίτρο και χωρίς εξήγηση για τους λόγους των αυξήσεων. Οι ισχύοντες κανονισμοί δεν υποχρεώνουν τις εταιρείες να επισημαίνουν ξεκάθαρα τις αλλαγές στο βάρος ή τον όγκο, καθιστώντας αυτές τις πρακτικές δύσκολο να εντοπιστούν και σχεδόν αδύνατο να τιμωρηθούν.
Μέχρι να επιβληθεί πλήρης διαφάνεια για το πώς κατανέμεται η αξία σε όλη την αλυσίδα, από τον παραγωγό έως το ράφι, κάθε «μεγαλύτερη» συσκευασία θα αντιμετωπίζεται με δυσπιστία. Η stretchflation δεν είναι απλώς ένα ακόμη τέχνασμα τιμολόγησης, αλλά ένα σύμπτωμα ενός συστήματος που, όπως καταγγέλλει η foodwatch, λειτουργεί εις βάρος της ενημέρωσης και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
