Τι μπορεί να συμβεί στα συμπτώματα της κατάθλιψης όταν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιορίζονται σχεδόν στο ελάχιστο; Μια νέα πιλοτική μελέτη σε ανθρώπους με κατάθλιψη καταγράφει σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων, αφού οι συμμετέχοντες μείωσαν δραστικά την κατανάλωση αυτής της κατηγορίας τροφίμων. Η μελέτη είναι μικρή και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η διατροφική αλλαγή προκάλεσε τη βελτίωση, προσθέτει όμως νέα στοιχεία στη συζήτηση για τη σχέση διατροφής και ψυχικής υγείας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο και δημοσιεύθηκε στο JAMA Psychiatry. Πρόκειται για μια πιλοτική, τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη δοκιμή, σχεδιασμένη ώστε οι ίδιοι συμμετέχοντες να ακολουθήσουν διαφορετικές διατροφικές συνθήκες και να συγκριθούν οι αλλαγές στα συμπτώματά τους.
Στη μελέτη συμμετείχαν 20 ενήλικες με διάγνωση κατάθλιψης, από τους οποίους 19 ολοκλήρωσαν τη διαδικασία. Η μέση ηλικία τους ήταν 43,7 έτη και το 70% ήταν γυναίκες. Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης υψηλό σωματικό βάρος και τουλάχιστον μία μεταβολική διαταραχή ή παράγοντα κινδύνου, όπως υπέρταση, διαταραχές των λιπιδίων ή αντίσταση στην ινσουλίνη. Οι συμμετέχοντες ακολούθησαν δύο διαφορετικές διατροφικές περιόδους διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων. Στη μία συνέχισαν τη συνηθισμένη διατροφή τους, ενώ στην άλλη ακολούθησαν διατροφή με πολύ χαμηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων. Η σειρά των δύο περιόδων καθορίστηκε τυχαιοποιημένα, ώστε κάθε άτομο να λειτουργεί ουσιαστικά ως δική του σύγκριση. Η διαφορά στην κατανάλωση ήταν εντυπωσιακή. Ο δείκτης κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων μειώθηκε από 10,10 σε 1,42, δηλαδή περισσότερο από 85%. Οι συμμετέχοντες λάμβαναν καθοδήγηση από την ερευνητική ομάδα, αλλά συνέχιζαν να επιλέγουν και να αγοράζουν οι ίδιοι τα τρόφιμά τους.
Χαμηλότερες βαθμολογίες για κατάθλιψη και άγχος
Κατά την περίοδο της διατροφής με πολύ χαμηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, οι συμμετέχοντες εμφάνισαν χαμηλότερες βαθμολογίες συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους σε σύγκριση με την περίοδο της συνηθισμένης διατροφής τους. Η βελτίωση καταγράφηκε σε τρεις διαφορετικές κλίμακες αξιολόγησης της κατάθλιψης. Το στοιχείο που δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη μελέτη είναι ο σχεδιασμός της. Δεν συγκρίθηκαν απλώς δύο διαφορετικές ομάδες ανθρώπων. Οι ίδιοι συμμετέχοντες πέρασαν και από τις δύο διατροφικές συνθήκες, επιτρέποντας στους ερευνητές να παρακολουθήσουν πώς μεταβάλλονταν τα συμπτώματα στο ίδιο άτομο όταν άλλαζε σημαντικά η διατροφή του. Παρότι δεν αναφέρθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες από τη διατροφική παρέμβαση, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή. Οι 20 συμμετέχοντες αποτελούν πολύ μικρό δείγμα, ενώ η μελέτη ήταν σύντομη και δεν ήταν δυνατό να αποκλειστούν όλοι οι άλλοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την ψυχική κατάσταση.
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τη διαφορά
Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς που εξετάζουν οι ερευνητές αφορά τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου. Η μεγάλη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων έχει συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα, στον εντερικό φραγμό και σε φλεγμονώδεις διεργασίες. Όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν επίσης μελετηθεί σε σχέση με την κατάθλιψη. Η συγκεκριμένη μελέτη, ωστόσο, δεν απέδειξε ότι κάποιος από αυτούς τους μηχανισμούς προκάλεσε τη βελτίωση. Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και μακρύτερες κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί αν η μείωση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί πράγματι να επηρεάσει την κατάθλιψη και ποιος θα μπορούσε να είναι ο βιολογικός μηχανισμός. Το εύρημα έχει επομένως περισσότερο χαρακτήρα ένδειξης που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση παρά απόδειξης ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν κατάθλιψη ή ότι η αποφυγή τους αποτελεί θεραπεία. Οι ερευνητές σχεδιάζουν ήδη μεγαλύτερη μελέτη, ώστε να εξετάσουν το ζήτημα σε ευρύτερο πληθυσμό και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
