Προϊόντα πολλών εμπορικών σημάτων αποσύρονται μετά τον εντοπισμό υψηλών επιπέδων μυκοτοξίνης DON που συνδέεται με οξεία γαστρεντερικά συμπτώματα και αυξημένο κίνδυνο για παιδιά

Η εκτεταμένη ανάκληση προϊόντων γαλέτας καλαμποκιού που βρίσκεται σε εξέλιξη από τα τέλη Νοεμβρίου 2025 εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα περιστατικά επιμόλυνσης με δεοξυνιβαλενόλη των τελευταίων ετών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την επίσημη ειδοποίηση RASFF με αριθμό 2025.9556, η Ιταλία προχώρησε σε άμεση προειδοποίηση και πανευρωπαϊκή ενημέρωση μετά τον εντοπισμό υπέρβασης του μέγιστου νομοθετικού ορίου Deoxynivalenol (DON) σε γαλέτες καλαμποκιού ολικής άλεσης. Η περίπτωση καταγράφηκε ως Alert notification, ταξινομήθηκε ως σοβαρού κινδύνου και προήλθε από εσωτερικό έλεγχο της ίδιας της εταιρείας. Στη σχετική εργαστηριακή ανάλυση η συγκέντρωση της μυκοτοξίνης έφθασε τα 824 μg/kg, σημαντικά πάνω από τα όρια του Κανονισμού (ΕΕ) 915/2023 (εφαρμοζόμενο όριο DON 400 µg/kg.)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση από τα ΙΚΕΑ – Η εταιρεία ζητά η επιστροφή του προϊόντος να γίνει σε διπλή σακούλα και να διαδοθεί η είδηση

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Λουκέτο σε μεγάλη βιομηχανία αλκοολούχων για λαθρεμπόριο – Αδικαιολόγητα ελλείμματα χιλιάδων λίτρων αλκοόλης

Η Ιταλία, ως χώρα κοινοποίησης και χώρα προέλευσης των προϊόντων, ενεργοποίησε άμεσα διαδικασίες ανάκλησης -δημοσίευσε 7(!) ανακλήσεις – από τους καταναλωτές και ταυτόχρονα απέσυρε παρτίδες από την αγορά. Η ειδοποίηση του RASFF επιβεβαιώνει ότι τα επηρεασμένα προϊόντα διακινήθηκαν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, η Τσεχία, η Δανία, η Γαλλία, η Μάλτα, η Πολωνία και η Ελβετία. Ο ευρύς γεωγραφικός αντίκτυπος δείχνει ότι το πρόβλημα έχει διακλαδωθεί πέρα από τα ιταλικά σύνορα επειδή η παραγωγή διενεργείται από μία εταιρεία που προμηθεύει πολλαπλές αγορές και διάφορες μάρκες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα μπλόκα σε ελληνικό προϊόν λόγω σοβαρού κινδύνου – Τρίτη ευρωπαϊκή παρέμβαση μέσα σε λίγες ημέρες

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τους “κάρφωσαν” οι whistleblowers – Αποκάλυψη σκανδάλου με επικίνδυνα δημοφιλή συμπληρώματα στην Ευρώπη

Κοινό στοιχείο σε όλες τις ανακλήσεις είναι ο παραγωγός Langalletta srl, με έδρα στη Santa Vittoria d’Alba στην επαρχία Cuneo, η οποία παράγει γαλέτες καλαμποκιού για δικά της προϊόντα αλλά και για μια σειρά προϊοντα ιδιωτικής ετικέτας για τρίτους. Η επαλήθευση των δεδομένων ανάκλησης από τα επίσημα έγγραφα δείχνει ότι η υπέρβαση της μυκοτοξίνης DON εντοπίστηκε σε προϊόντα διαφόρων brands, όπως Langalletta, Dietnatural, San e Bun, Brezzo, Terra Verde και Cortilia. Σε κάθε περίπτωση, οι αρχές αναφέρουν ρητά ότι οι παρτίδες δεν πρέπει να καταναλωθούν και πρέπει να απορριφθούν.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δημοφιλές κέικ ανακαλείται από μεγάλα σουπερμάρκετ – Μολύνθηκε από δυνητικά θανατηφόρο βακτήριο [φωτο]

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μελέτη ορόσημο αποκαλύπτει για πρώτη φορά το φρούτο που ανανεώνει άμεσα την επιδερμίδα ενισχύοντας την παραγωγή κολλαγόνου

Ο μηχανισμός ελέγχου που ενεργοποιήθηκε μέσω του RASFF έδειξε ότι η υπόθεση χρήζει παρακολούθησης. Στις 4 Δεκεμβρίου 2025 οι αρχές της περιφέρειας Piemonte πραγματοποίησαν follow-up διερευνήσεις για να αποσαφηνιστεί η έκταση της επιμόλυνσης και να επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση των μέτρων. Παρότι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επιπλέον λεπτομέρειες για τυχόν περιστατικά ασθένειας, η ταξινόμηση της ειδοποίησης σε σοβαρό κίνδυνο υποδηλώνει ότι τα επίπεδα DON που εντοπίστηκαν μπορεί να επηρεάσουν την υγεία των καταναλωτών, ειδικά των παιδιών, όπου τα όρια ανοχής είναι χαμηλότερα.

Το περιστατικό έρχεται σε συνέχεια παρόμοιων περιστατικών μέσα στο ίδιο έτος, γεγονός που αποκαλύπτει μια διευρυμένη πίεση στην ασφάλεια των σιτηρών και των προϊόντων αρτοποιίας. Τον Ιούνιο του 2025 τέσσερις ανακλήσεις παξιμαδιών απασχόλησαν την αρτοβιομηχανία, καθώς στα προϊόντα αυτά εντοπίστηκε υψηλή ποσότητα δεοξυνιβαλενόλης η οποία προερχόταν από αλεύρι ολικής άλεσης που είχε χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή. Η δεοξυνιβαλενόλη, γνωστή και ως εμετοξίνη, παράγεται από το Fusarium graminearum, μια μούχλα που συνδέεται στενά με δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώμη και το καλαμπόκι. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων, τα δημητριακά και τα προϊόντα τους αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή ανθρώπινης έκθεσης στις συγκεκριμένες μυκοτοξίνες. Αν μολυσμένο σιτάρι εισέλθει στη διατροφική αλυσίδα, μπορεί να προκαλέσει οξείες κρίσεις μυκοτοξίκωσης με συμπτώματα όπως έμετο, διάρροια, κοιλιακό άλγος, πονοκέφαλο, ζάλη, πυρετό και ανοσολογική καταπόνηση. Επίσης, οι μυκοτοξίνες αυτές μπορούν να επηρεάσουν το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα αλλά και την κυκλοφορία του αίματος, ενώ επιφέρουν σημαντικές οικονομικές απώλειες στους παραγωγούς.

Η EFSA επισημαίνει ότι η χρόνια διατροφική έκθεση στο DON είναι υψηλότερη σε βρέφη, νήπια και παιδιά, με ανησυχητικά επίπεδα επίσης σε εφήβους και ενήλικες, επιβεβαιώνοντας ότι ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο μεμονωμένες ηλικιακές ομάδες. Η ουσία είναι ιδιαίτερα ανθεκτική, καθώς παραμένει σταθερή σε υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλό pH. Προηγούμενες μελέτες έχουν καταδείξει ότι μολυσμένο σιτάρι με DON διατηρεί την τοξικότητά του ακόμη και μετά από τέσσερα χρόνια αποθήκευσης, ενώ η επιμόλυνση μπορεί να λάβει χώρα σε οποιοδήποτε στάδιο παραγωγής, μεταφοράς, αποθήκευσης ή κατανάλωσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει αυστηρότερα όρια από άλλες αγορές, με μέγιστη επιτρεπτή περιεκτικότητα μικρότερη από 0,75 mg/kg. Το όριο αυτό μειώθηκε περαιτέρω τον Απρίλιο του 2024, γεγονός που αυξάνει την πίεση για συστηματικούς ελέγχους.

Σε επιστημονικό επίπεδο, μια μελέτη του 2025 που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Toxins από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας και Ανάπτυξης για τους Βιοπόρους Τροφίμων στη Ρουμανία προειδοποιεί και την Ελλάδα για τις τοξίνες που απειλούν την ασφάλεια και την ποιότητά του ψωμιού. Οι ερευνητές ανέλυσαν 39 δείγματα, συμπεριλαμβανομένων 13 αποθηκευμένων δειγμάτων σιταριού, 13 δειγμάτων αλεύρου ολικής άλεσης και 13 δειγμάτων ψωμιού.

Η μελέτη κατέγραψε ότι η ακραία θερμότητα και η έλλειψη υγρασίας οδήγησαν σε σημαντικά μειωμένη υγρασία και δραστηριότητα νερού στους κόκκους, ενώ παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα μυκοτοξινών σε περιοχές όπου επικράτησε πιο δροσερό και υγρό μικροκλίμα, αν και οι τιμές παρέμειναν εντός ευρωπαϊκών ορίων. Παράλληλα, οι φυσικοχημικές ιδιότητες του αλεύρου και του ψωμιού μεταβλήθηκαν, επηρεάζοντας την υφή και την πρωτεϊνική δομή, με πιθανές οικονομικές συνέπειες για τη βιομηχανία άλεσης και αρτοποιίας. Η έρευνα υπογραμμίζει ότι η ποιότητα του σιταριού εξαρτάται έντονα από τις ετήσιες κλιματικές συνθήκες και ότι οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα, βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με αυξημένους κινδύνους λόγω της κλιματικής αστάθειας.

Οι συγγραφείς της μελέτης καλούν σε συντονισμένη δράση που περιλαμβάνει ανάπτυξη ανθεκτικότερων ποικιλιών σιταριού, βελτίωση των πρακτικών άρδευσης και ενίσχυση της συστηματικής παρακολούθησης της μικροβιολογικής και μυκοτοξικολογικής επιβάρυνσης, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια του άρτου συνδέεται πλέον στενά με την ικανότητα των γεωργικών συστημάτων να ανταποκρίνονται στις κλιματικές πιέσεις. Στο τέλος αυτής της πολυεπίπεδης διαδικασίας, ο καταναλωτής καλείται να επαγρυπνεί και να ελέγχει προσεκτικά τις γαλέτες καλαμποκιού που έχει προμηθευτεί. Ο παρακάτω πίνακας συγκεντρώνει όλες τις παρτίδες που ανακλήθηκαν επίσημα στην Ιταλία βάσει των εγγράφων ανάκλησης.

Πλήρης πίνακας όλων των brands και παρτίδων που ανακαλούνται

*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.