Οι millennials βλέπουν τα ποσοστά καρκίνου να αυξάνονται, καθώς ο σύγχρονος τρόπος ζωής αφήνει βαθιά σημάδια στην υγεία τους.
Τα τελευταία χρόνια, ένα ανησυχητικό φαινόμενο απασχολεί την ιατρική κοινότητα: ολοένα και περισσότεροι νέοι ενήλικες, ιδίως της γενιάς των millennials (όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1981 και 1995), εμφανίζουν σοβαρές ασθένειες που μέχρι πρότινος συνδέονταν με μεγαλύτερες ηλικίες – υπέρταση, διαβήτη τύπου 2 και, ολοένα συχνότερα, καρκίνο.
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η καθηγήτρια Ανοσολογίας και Βιολογίας του Καρκίνου στο Πανεπιστήμιο Σαν Χόρχε, Lydia Begoña Horndler Gil, οι millennials είναι η πρώτη γενιά που αντιμετωπίζει μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης όγκων σε σχέση με τους γονείς τους. Μεταξύ 1990 και 2019, τα περιστατικά καρκίνου πρώιμης έναρξης (σε άτομα κάτω των 50 ετών) αυξήθηκαν παγκοσμίως κατά 79%, ενώ η θνησιμότητα αυξήθηκε κατά 28%.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκεύη σιλικόνης: Απελευθερώνουν τοξικές ουσίες που επηρεάζουν ορμόνες και αναπαραγωγή – Νέα έρευνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λάρισα: Τραγικό δυστύχημα με νεκρή 49χρονη σε φούρνο – Τα μαλλιά της μπλέχτηκαν στο ζυμωτήριο
Περίπου το 80% των καρκίνων είναι «σποραδικοί», δηλαδή δεν οφείλονται σε κληρονομικές μεταλλάξεις, αλλά σε εξωτερικούς παράγοντες που προκαλούν σταδιακά βλάβες στο DNA. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν η διατροφή, η ρύπανση, η φυσική δραστηριότητα, η ποιότητα ύπνου, τα επίπεδα άγχους και η έκθεση σε τοξικές ουσίες. Με άλλα λόγια, οι καθημερινές μας συνήθειες επηρεάζουν πολύ περισσότερο τον κίνδυνο καρκίνου από ό,τι τα γονίδιά μας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κορωπί: Παλεύει για τη ζωή του στη ΜΕΘ ο 22χρονος που κατάπιε μπέργκερ χωρίς να το μασήσει λόγω challenge
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | To στεγνό καθάρισμα συνδέεται με καρκίνο του ήπατος! Ερευνητές αποκάλυψαν τον αόρατο κίνδυνο σε οικιακά προϊόντα
Η διατροφή και το βάρος από την παιδική ηλικία
Η αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας από τη δεκαετία του 1980 θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους λόγους της σημερινής «επιδημίας». Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2022 πάνω από 390 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας 5 έως 19 ετών ήταν υπέρβαρα, ενώ 160 εκατομμύρια εξ αυτών παχύσαρκα. Η παχυσαρκία, πέρα από το αισθητικό σκέλος, συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη, χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού και ορμονικές μεταβολές που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, του μαστού και του ενδομητρίου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κιλκίς: 40χρονος κρεοπώλης έκοψε με μπαλτά κατά λάθος τη μηριαία αρτηρία και πέθανε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένος μοσχαρίσιος κιμάς πωλήθηκε στο κρεοπωλείο μεγάλης αλυσίδας
Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του Colon Cancer Foundation που περιέλαβε περισσότερα από 4,7 εκατομμύρια άτομα, όσοι είχαν υψηλό δείκτη μάζας σώματος (BMI) στην παιδική ηλικία διατρέχουν 39% υψηλότερο κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου στην ενήλικη ζωή αν είναι άνδρες, και 19% υψηλότερο αν είναι γυναίκες, σε σύγκριση με όσους είχαν φυσιολογικό βάρος ως παιδιά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σπανάκι: Συναγερμός στην Ευρωπαϊκή αγορά για υψηλά επίπεδα νιτρικών που επηρεάζουν θυρεοειδή και μεταβολική υγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η επιστήμη πίσω από την «αντίσταση» του εγκεφάλου μας στο αδυνάτισμα
Παράλληλα, η σύγχρονη διατροφή, πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, έχει αλλάξει τη σύνθεση της εντερικής μικροβιακής χλωρίδας. Η μειωμένη ποικιλία βακτηρίων και η αύξηση φλεγμονωδών στελεχών συνδέονται με γαστρεντερικά προβλήματα όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και η βακτηριακή υπερανάπτυξη (SIBO), προβλήματα που ταλαιπωρούν πολλούς τριαντάρηδες και σαραντάρηδες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η χαρακτηριστική μυρωδιά που προδίδει κοριούς στο στρώμα σας – Πώς να δράσετε γρήγορα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η απόλυτη συνταγή για να φτιάξεις στο σπίτι ενεργειακές μπάλες
Το αλκοόλ και οι «αόρατοι» κίνδυνοι
Η κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα. Παρότι για χρόνια θεωρούνταν ότι ένα ποτήρι κρασί την ημέρα μπορεί να έχει «προστατευτικές» ιδιότητες, σήμερα γνωρίζουμε πως δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) το κατατάσσει στα καρκινογόνα της Ομάδας 1 – δηλαδή στην ίδια κατηγορία με τον καπνό. Το σώμα μετατρέπει την αιθανόλη σε ακεταλδεΰδη, ουσία που προκαλεί βλάβες στο DNA.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι τρώνε και τι αποφεύγουν οι διατροφολόγοι για να αποτρέψουν χρόνιες παθήσεις στην τρίτη ηλικία (πίνακες)
Αν και οι baby boomers πίνουν συχνότερα, οι millennials συνηθίζουν το λεγόμενο binge drinking – κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ σε σύντομο χρονικό διάστημα – που συνδέεται με αυξημένους κινδύνους. Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη του Environmental Science & Technology αποκάλυψε ότι πολλές μπύρες περιέχουν υπερφθοροαλκυλικές ουσίες (PFAS), τα γνωστά «αιώνια χημικά», τα οποία έχουν συσχετιστεί με αυξημένα ποσοστά καρκίνου των όρχεων και των νεφρών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φρούτα: Ποια πρέπει να ξεπλένουμε με νερό και ποια με μαγειρική σόδα;
Η έλλειψη ύπνου και οι βλάβες στο DNA
Οι millennials κοιμούνται λιγότερο και χειρότερα από τις προηγούμενες γενιές. Η συνεχής έκθεση σε οθόνες και κοινωνικά δίκτυα τη νύχτα διαταράσσει την παραγωγή μελατονίνης, μιας αντιοξειδωτικής ορμόνης που ρυθμίζει τον κυτταρικό κύκλο. Η χρόνια έλλειψη ύπνου μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να επιδιορθώνει βλάβες στο DNA και μειώνει την αντικαρκινική δράση της μελατονίνης. Παράλληλα, η διατάραξη του κιρκάδιου ρυθμού επηρεάζει την έκφραση γονιδίων που είναι κρίσιμα για την αποκατάσταση του DNA, επιτρέποντας τη συσσώρευση μεταλλάξεων με την πάροδο του χρόνου.
Το άγχος και η αυτοϊατρική
Η γενιά των millennials είναι ίσως η πιο στρεσαρισμένη στην ιστορία. Τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης, της λεγόμενης «ορμόνης του στρες», όταν παραμένουν αυξημένα για μεγάλο διάστημα, προάγουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, την υπέρταση και εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα. Έρευνες έχουν δείξει ότι το χρόνιο στρες αυξάνει τη φλεγμονή, εμποδίζει την εξάλειψη ανώμαλων κυττάρων και μπορεί να «ξυπνήσει» καρκινικά κύτταρα που παρέμεναν ανενεργά. Άτομα με υψηλότερα επίπεδα στρες έχουν έως και διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από καρκίνο σε σχέση με όσους διαχειρίζονται αποτελεσματικά το άγχος.
Ένα ακόμη ανησυχητικό φαινόμενο είναι η τάση των νεότερων γενεών να αυτο-φαρμακεύονται. Η συχνή χρήση παρακεταμόλης συνδέεται με αυξημένες περιπτώσεις ηπατικής βλάβης και πιθανώς καρκίνου του ήπατος, ενώ η μακροχρόνια χρήση αντισυλληπτικών δισκίων –λόγω καθυστέρησης της τεκνοποίησης– αυξάνει ελαφρώς τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και του τραχήλου, αν και παρέχει προστασία έναντι του καρκίνου των ωοθηκών και του ενδομητρίου. Επιπλέον, η υπερβολική χρήση αντιόξινων και αντιβιοτικών έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πεπτικού συστήματος, λόγω διαταραχής της εντερικής χλωρίδας και δημιουργίας καρκινογόνων ενώσεων.
Ανησυχητικές προβλέψεις
Οι προοπτικές για το μέλλον δεν είναι ενθαρρυντικές. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι τα περιστατικά καρκίνου θα αυξηθούν από περίπου 20 εκατομμύρια το 2022 σε σχεδόν 35 εκατομμύρια το 2050, δηλαδή αύξηση σχεδόν 77%. Η ανοδική αυτή τάση είναι ιδιαίτερα έντονη στους καρκίνους του πεπτικού και του γυναικολογικού συστήματος, που πλέον εμφανίζονται ολοένα συχνότερα σε νεαρούς ενήλικες.
Παρά τα ανησυχητικά δεδομένα, η ελπίδα δεν έχει χαθεί. Πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου είναι τροποποιήσιμοι. Η υιοθέτηση πιο ισορροπημένης διατροφής, η τακτική φυσική άσκηση, η μείωση του αλκοόλ, η καλύτερη διαχείριση του στρες και ο επαρκής ύπνος μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής. Οι millennials μπορεί να είναι η γενιά της αμεσότητας, της πίεσης και των «γρήγορων λύσεων», αλλά έχουν και τη γνώση και τα μέσα να πάρουν την υγεία τους στα χέρια τους – σήμερα περισσότερο από ποτέ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κόλπο που «εξαφανίζει» τη μυρωδιά από την άμμο της γάτας
