Πίσω από τη βιτρίνα των ψυγείων στα σουπερμάρκετ και τις λαχταριστές μερίδες των εστιατορίων, κρύβεται μια βιομηχανική πρακτική που παραμένει σχεδόν αόρατη στον καταναλωτή. Στα εκκολαπτήρια της εντατικής υδατοκαλλιέργειας, οι θηλυκές γαρίδες αναπαραγωγής υποβάλλονται συστηματικά σε αφαίρεση, συνθλιβή ή καυτηριασμό του ενός οφθαλμικού μίσχου. Η επέμβαση αυτή εκτελείται κατά κανόνα χωρίς καμία μορφή αναισθησίας, προκαλώντας έντονο τραύμα στα ζώα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση γνωστής κολόνιας στην Ελλάδα: Ο ΕΟΦ ενημέρωσε την Ευρώπη – Πωλούταν μέσω Skroutz (Φωτογραφία)
Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν αποτελεί απλώς μια αφαίρεση οφθαλμού. Στα δεκάποδα καρκινοειδή, ο οφθαλμικός μίσχος εμπεριέχει ένα ζωτικό νευροενδοκρινικό κέντρο, το οποίο παράγει ορμόνες που ρυθμίζουν την έκδυση, τον μεταβολισμό και την ωρίμανση των ωοθηκών. Με την καταστροφή αυτού του αδένα, μειώνεται η παραγωγή των ορμονών που αναστέλλουν τη σεξουαλική ωρίμανση. Ως αποτέλεσμα, τα θηλυκά άτομα αρχίζουν να παράγουν αυγά με πολύ ταχύτερους και προβλέψιμους ρυθμούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συγκλονιστικό βίντεο: Βγάζουν τα μάτια στις γαρίδες για να γεννούν περισσότερα αυγά
Το οικονομικό όφελος για τους παραγωγούς είναι προφανές, καθώς οι ωοτοκίες μπορούν να προγραμματιστούν με ακρίβεια, τα εκκολαπτήρια εξασφαλίζουν μεγαλύτερο αριθμό προνυμφών και η παραγωγική διαδικασία αποκτά σταθερή ροή. Ωστόσο, το τίμημα για τα θηλυκά ζώα είναι βαρύ. Εκτίθενται σε διαρκές στρες, σοβαρά τραύματα, αυξημένη ευπάθεια σε ασθένειες και υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι γαρίδες επιδεικνύουν βίαιες αντιδράσεις, συσπώντας την ουρά τους και προσπαθώντας να διαφύγουν, συμπεριφορές που η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει πλέον ως σαφείς δείκτες έντονου πόνου.
Η επιστημονική συζήτηση για την ικανότητα των ασπόνδυλων να αισθάνονται πόνο έχει σημειώσει σημαντική εξέλιξη. Μια εκτενής ανασκόπηση του London School of Economics, που εκπονήθηκε για λογαριασμό της βρετανικής κυβέρνησης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα δεκάποδα καρκινοειδή, συμπεριλαμβανομένων των γαρίδων, των καβουριών και των αστακών, πρέπει να θεωρούνται συναισθανόμενα όντα. Ακόμα και το Aquaculture Stewardship Council, ο φορέας που διαχειρίζεται το οικολογικό σήμα ASC, χαρακτηρίζει την αφαίρεση ως μορφή ακρωτηριασμού που προκαλεί πόνο, αν και συνεχίζει να την επιτρέπει στα τεχνικά του πρωτόκολλα.
Διεθνείς οργανώσεις για την ευημερία των ζώων, όπως το Shrimp Welfare Project, το Aquatic Life Institute, το International Council for Animal Welfare, η Humane League και η Fair Fish, καταγγέλλουν τη σκοτεινή αυτή πλευρά της βιομηχανίας. Πρόσφατες οπτικές τεκμηριώσεις από το Observatorio de Bienestar Animal και το We Animals σε ασιατικές μονάδες εκτροφής —από τις οποίες τροφοδοτείται και η ευρωπαϊκή αγορά— αποκαλύπτουν εικόνες όπου οι εργάτες ακινητοποιούν βίαια τα ζώα για να αποκόψουν τον μίσχο. Παράλληλα, καταγράφονται εξαιρετικά υψηλές πυκνότητες πληθυσμού στις δεξαμενές και η ευρέως διαδεδομένη μέθοδος θανάτωσης μέσω εμβάπτισης σε παγωμένο νερό, η οποία προκαλεί αργό θάνατο από ψύχος και ασφυξία.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Shrimp Welfare Project, περίπου 440 δισεκατομμύρια γαρίδες εκτρέφονται ετησίως παγκοσμίως. Αν και τα θηλυκά που υποβάλλονται απευθείας στον ακρωτηριασμό αποτελούν ένα μικρότερο ποσοστό μερικών εκατομμυρίων, από αυτά παράγονται οι αμέτρητες γενιές που καταλήγουν στο παγκόσμιο εμπόριο. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι η πρακτική αυτή δεν είναι απαραίτητη. Η εμπειρία έχει δείξει ότι το είδος Penaeus vannamei (λευκοπόδαρη γαρίδα), που αποτελεί το πλέον διαδεδομένο είδος εκτροφής, μπορεί να αναπαραχθεί επιτυχώς χωρίς ακρωτηριασμούς, μέσω προσεκτικής γενετικής επιλογής, βελτιωμένης διατροφής και βέλτιστων συνθηκών διαβίωσης.
Η μετάβαση είναι πιο σύνθετη για τη γίγαντα τίγρη γαρίδα (Penaeus monodon), όπου η διαθεσιμότητα γεννητόρων που δεν έχουν υποστεί αφαίρεση είναι περιορισμένη. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι πρωτοπόροι παραγωγοί έχουν ήδη αποδείξει την εφικτότητα της αλλαγής. Η εταιρεία Cofimar από το Εκουαδόρ, σε συνεργασία με το Shrimp Welfare Project, τον έμπορο Klaas Puul και την αλυσίδα Albert Heijn, έχει καταργήσει πλήρως την αφαίρεση οφθαλμικού μίσχου για παραγωγή 1.500 τόνων ετησίως, εφαρμόζοντας ταυτόχρονα ηλεκτρική αναισθησία πριν τη θανάτωση.
Σε θεσμικό επίπεδο, η Global Seafood Alliance ανακοίνωσε ότι οι μονάδες που πιστοποιούνται κατά το πρότυπο Best Aquaculture Practices θα πρέπει να καταργήσουν την πρακτική αυτή ή την αγορά προνυμφών από τέτοια εκκολαπτήρια έως το τέλος του 2030. Η απόφαση αυτή επηρεάζει σχεδόν 1.900 εκτροφεία και 150 εκκολαπτήρια με ετήσια παραγωγή 800.000 τόνων. Παράλληλα, τα χρονοδιαγράμματα του ASC τοποθετούν την πλήρη κατάργηση μεταξύ 2029 και 2031, προκαλώντας τις αντιδράσεις των οργανώσεων που θεωρούν τις προθεσμίες αυτές αδικαιολόγητα μακρινές.
Στον τομέα της λιανικής, μεγάλες αλυσίδες στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Βόρεια Ευρώπη, όπως οι Tesco, Marks & Spencer, Sainsbury’s, Waitrose και Co-op, έχουν ήδη δεσμευτεί για την εξάλειψη των προϊόντων που προέρχονται από ακρωτηριασμό. Η Lidl δήλωσε ότι η μόνιμη διεθνής σειρά ιδιωτικής ετικέτας για τις γαρίδες εκτροφής προέρχεται πλέον από εφοδιαστικές αλυσίδες ελεύθερες αφαίρεσης, ενώ η Aldi Süd στοχεύει στην πλήρη κατάργηση έως το 2030.
Για τον τελικό καταναλωτή, η αναγνώριση αυτών των προϊόντων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Ο ακρωτηριασμός αφορά τις μητέρες των γαρίδων και όχι τα ίδια τα άτομα που πωλούνται, ενώ η ισχύουσα νομοθεσία δεν επιβάλλει σχετική αναγραφή στις ετικέτες. Σήμερα, μόνο η ευρωπαϊκή βιολογική πιστοποίηση απαγορεύει ρητά την αφαίρεση οφθαλμικού μίσχου. Καθώς η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη θανάτωση ζώων δεν καλύπτει ακόμα τα ασπόνδυλα, η προστασία τους βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στη συνειδητή πίεση των καταναλωτών προς τις αλυσίδες διανομής.
Δείτε το συγκλονιστικό βίντεο:
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Εμετοί, διάρροιες και διαταραχές στην όραση από πέστο βασιλικού – Προειδοποίηση RASFF για σοβαρό κίνδυνο
- Μικροπλαστικά: Προκαλούν και επιταχύνουν την ανάπτυξη εγκεφαλικών όγκων; Τι δείχνει νέα έρευνα και τι διευκρινίζει το BfR
- Ανακαλούνται φιστίκια λόγω σαλμονέλας – Γιατί υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης ακόμη και στους ψημένους ξηρούς καρπούς
- Πρόστιμο 1.000 ευρώ σε φούρνο στο κέντρο της Αθήνας, από την Περιφέρεια
- Ανάκληση μαμούθ 2,3 εκατομμυρίων συσκευασιών με καραμέλες – Υψηλός κίνδυνος πνιγμού για παιδιά
- Κοινό παυσίπονο στην εγκυμοσύνη συνδέεται με μικρότερες ωοθήκες και μήτρα στα κορίτσια
