Η γαλλική δικαιοσύνη επιβάλλει επανεξέταση χιλιάδων φυτοφαρμάκων και υπενθυμίζει ότι η επιστήμη πρέπει να προηγείται της πολιτικής.
Το Εφετείο του Παρισιού καταδίκασε το γαλλικό κράτος για τη «γενικευμένη, διαρκή και χρόνια ρύπανση» των εδαφών και των υδάτων λόγω χρήσης φυτοφαρμάκων, σε μια ιστορική απόφαση που ενισχύει την ευρωπαϊκή «αρχή της προφύλαξης». Η απόφαση εκδόθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, δύο χρόνια μετά την αρχική καταδίκη από το διοικητικό δικαστήριο στις 29 Ιουνίου 2023.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε ελληνικό σουβλατζίδικο – Η αλήθεια που δεν γράφεται στα μενού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βερβερίνη: Η ουσία που χαρακτηρίζεται ως «φυσικό Ozempic» – Κάνει πραγματικά όσα υπόσχεται;
Η ευρωπαϊκή «αρχή της προφύλαξης» (precautionary principle) είναι μια βασική πολιτική και νομική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης που χρησιμοποιείται για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν πλήρως τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα για έναν κίνδυνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγκόσμιες μάρκες καλλυντικών στο στόχαστρο για χρήση ουσίας που έχει χαρακτηριστεί καρκονογόνος από την ECHA
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέο ξέσπασμα αλλαντίασης με δεκάδες ασθένειες σε τουριστικό θέρετρο – Λουκέτο στο εστιατόριο του συγκροτήματος
Συγκεκριμένα:
- Πρόληψη πριν τον κίνδυνο: Αν υπάρχει πιθανότητα ότι μια δραστηριότητα ή ουσία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ή ανεπανόρθωτη ζημιά, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λάβουν προληπτικά μέτρα, ακόμα κι αν η επιστήμη δεν έχει πλήρως επιβεβαιώσει τη βλαπτικότητα.
- Αποτροπή σοβαρών συνεπειών: Η αρχή εφαρμόζεται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που η ζημιά μπορεί να είναι σοβαρή ή μη αναστρέψιμη, π.χ. για την ανθρώπινη υγεία ή τη βιοποικιλότητα.
- Κανονιστική βάση: Στην ΕΕ η αρχή της προφύλαξης περιλαμβάνεται σε διάφορους κανονισμούς, όπως για τα φυτοφάρμακα, τα καλλυντικά, τα χημικά προϊόντα (REACH), και τα τρόφιμα και συχνά καθοδηγεί τις αποφάσεις των κρατών-μελών και των ευρωπαϊκών θεσμών.
Με απλά λόγια: αν υπάρχει σοβαρή υποψία κινδύνου, δεν περιμένουμε να συμβεί το κακό – παίρνουμε μέτρα εκ των προτέρων για να προστατέψουμε ανθρώπους και περιβάλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Haribo Happy Cola: Κλείνει η υπόθεση για την παρουσία κάνναβης λόγω έλλειψης στοιχείων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nutella: Ελάχιστα φουντούκια, φοινικέλαιο και πολλή ζάχαρη – Εργαστηριακή δοκιμή «ρίχνει» το δημοφιλές άλειμμα από τον θρόνο του
Οι φορείς πίσω από την υπόθεση
Η υπόθεση, γνωστή ως «Justice pour le Vivant», υποστηρίχθηκε από πέντε περιβαλλοντικές οργανώσεις:
- Pollinis
- Notre affaire à tous
- Biodiversité sous nos pieds
- ANPER-TOS (Ένωση Προστασίας Υδάτων και Ποταμών)
- ASPAS (Σύλλογος Προστασίας Άγριων Ζώων)
Τον Απρίλιο του 2025, η κινητοποίηση «Printemps bruyant» στο Παρίσι είχε ήδη τραβήξει την προσοχή της κοινής γνώμης στο θέμα των φυτοφαρμάκων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελευσίνα: 4000 πρόστιμο σε γνωστή πιτσαρία από την Περιφέρεια για τους καπνούς του ξυλόφουρνου που δεν μετρήθηκαν ποτέ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βήμα – βήμα τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν σταματάμε να πίνουμε αναψυκτικά
Η ευθύνη της ANSES και η παραβίαση των ευρωπαϊκών κανονισμών
Η γαλλική δικαιοσύνη αναγνώρισε ότι η ANSES (Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας) δεν αξιολόγησε σωστά τα φυτοφάρμακα σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές γνώσεις. Οι έλεγχοι δεν έλαβαν υπόψη:
- Την χρόνια τοξικότητα (μακροχρόνια έκθεση σε μικρές δόσεις)
- Τα υπο-θανατηφόρα αποτελέσματα (π.χ. αναπαραγωγή, μνήμη, κινητικότητα)
- Τα αποτελέσματα cocktail, δηλαδή τις αλληλεπιδράσεις πολλών ουσιών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ευθανασία γάτας λόγω γρίπης των πτηνών από μολυσμένη τροφή – Σε πανικό οι ιδιοκτήτες κατοικιδίων
Ο Dorian Guinard, καθηγητής δημοσίου δικαίου στο Πανεπιστήμιο Grenoble-Alpes, τόνισε ότι πάνω από 2.500 προϊόντα φυτοφαρμάκων μπορεί να χρειαστούν επανεξέταση για να διαπιστωθεί αν τηρούν το αρχή της προφύλαξης. Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή θα οδηγήσει σε απομάκρυνση εκατοντάδων προϊόντων από την αγορά και θα ενισχύσει την προστασία της βιοποικιλότητας.
Σε πρώτο βαθμό, το 2023, το δικαστήριο είχε περιοριστεί να ζητήσει από την κυβέρνηση να λάβει μέτρα για την αποκατάσταση της οικολογικής ζημιάς. Το Εφετείο έρχεται να συμπληρώσει τα κενά, υποχρεώνοντας την ANSES να ενημερώσει τις μεθόδους αξιολόγησης κινδύνου βάσει των πιο πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων.
Επιπτώσεις για την περιβαλλοντική πολιτική
Η απόφαση θεωρείται ορόσημο για τη ρύθμιση των φυτοφαρμάκων στη Γαλλία και ενδέχεται να επηρεάσει και τις πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι οργανώσεις ζητούν από την κυβέρνηση να σεβαστεί τη δικαστική απόφαση χωρίς να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη αντίδραση από το Υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης.
Όπως υπογραμμίζει η εφημερίδα Vert, πρόκειται για μια επαναστατική νίκη για τη βιοποικιλότητα, που βάζει την επιστήμη στο επίκεντρο της πολιτικής και νομικής ευθύνης.
