Ένα τρόφιμο μπορεί να αποσύρεται από την αγορά ακόμη και όταν η επίσημη αξιολόγηση καταλήγει ότι είναι ασφαλές για κατανάλωση. Αυτό συμβαίνει όταν οι εργαστηριακοί έλεγχοι διαπιστώνουν μη συμμόρφωση με νομοθετικά όρια, χωρίς η συγκέντρωση της ουσίας που εντοπίστηκε να συνεπάγεται κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φακές και χοληστερόλη: Νέα επιστημονικά δεδομένα για ένα από τα πιο δημοφιλή πιάτα της ελληνικής κουζίνας
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μαϊντανού που γνωστοποίησε η Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων, Κτηνιατρικής και Προστασίας Φυτών της Σλοβενίας (UVHVVR). Στο πλαίσιο επίσημης δειγματοληψίας εξετάστηκαν δύο δείγματα μαϊντανού, στα οποία εντοπίστηκαν υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Και στις δύο περιπτώσεις, πάντως, το τρόφιμο αξιολογήθηκε από την αρμόδια αρχή ως ασφαλές για κατανάλωση.
Πρόκειται για μαϊντανό ιταλικής προέλευσης, ο οποίος πωλούνταν χύμα στη Σλοβενία και είχε προμηθευτή την Geaprodukt d.o.o. Η ανακοίνωση αφορά τις παρτίδες 10/23/07/26, με ημερομηνίες παράδοσης από 24 έως 31 Ιουλίου 2026, και 10/03/08/26, που παραδόθηκε από τις 3 έως τις 6 Αυγούστου 2026.
Οι εργαστηριακές αναλύσεις έδειξαν υπέρβαση υπολείμματος του μυκητοκτόνου zoxamide και παρουσία υπολείμματος prometryn. Τα ευρήματα οδήγησαν στον χαρακτηρισμό του μαϊντανού ως μη συμμορφούμενου και στην προληπτική απόσυρσή του από την αγορά, παρά το γεγονός ότι η αξιολόγηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων δεν κατέληξε σε κίνδυνο από την κατανάλωσή του.
Η διάκριση σχετίζεται με τον τρόπο εφαρμογής των ανώτατων ορίων καταλοίπων φυτοφαρμάκων, γνωστών ως MRLs. Τα όρια αυτά καθορίζουν τη μέγιστη συγκέντρωση υπολείμματος που επιτρέπεται νομικά μέσα ή πάνω σε ένα τρόφιμο και χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά. Η υπέρβαση ενός MRL δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η ποσότητα φυτοφαρμάκου που καταναλώνει κάποιος βρίσκεται σε επίπεδο ικανό να προκαλέσει βλάβη. Για την εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου εξετάζεται η έκθεση του καταναλωτή και συγκρίνεται με τοξικολογικές τιμές αναφοράς, ώστε να αξιολογηθεί εάν υπάρχει ζήτημα για τη δημόσια υγεία.
Έτσι μπορεί να προκύψει η φαινομενικά αντιφατική κατάσταση ενός τροφίμου που αποσύρεται από την αγορά, ενώ παράλληλα χαρακτηρίζεται ασφαλές. Στην περίπτωση του μαϊντανού, η UVHVVR αναφέρει ρητά ότι το τρόφιμο είναι ασφαλές για κατανάλωση, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές μπορούν αν θέλουν να το επιστρέψουν στο σημείο όπου το αγόρασαν.
Παρόμοια περίπτωση είχαν γνωστοποιήσει οι σλοβενικές αρχές τον Ιούνιο, μετά από επίσημους ελέγχους σε άλλο τρόφιμο. Οι εργαστηριακές αναλύσεις είχαν εντοπίσει υπολείμματα του εντομοκτόνου chlorfenapyr πάνω από το ανώτατο επιτρεπτό όριο, ενώ η αξιολόγηση κινδύνου είχε κατατάξει και εκείνο το προϊόν ως ασφαλές για κατανάλωση.
Η προηγούμενη υπόθεση αφορούσε τοματοπελτέ Droga σε γυάλινη συσκευασία 700 γραμμαρίων,Το τρόφιμο είχε χώρα προέλευσης την Αίγυπτο, εισαγόταν μέσω Μάλτας και διανεμόταν στη σλοβενική αγορά από την εταιρεία Ahac. Και σε εκείνη την περίπτωση, η συγκέντρωση που μετρήθηκε παραβίαζε το ισχύον ανώτατο όριο καταλοίπων, χωρίς η εκτίμηση της έκθεσης να δείχνει επίπεδα που θα προκαλούσαν τοξικολογικό πρόβλημα. Το προϊόν απομακρύνθηκε από την αγορά λόγω της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης μη συμμόρφωσης και οι καταναλωτές μπορούσαν να το επιστρέψουν στα σημεία πώλησης.
Οι δύο υποθέσεις δείχνουν στην πράξη τη διαφορά μεταξύ του ανώτατου επιτρεπτού υπολείμματος και του επιπέδου στο οποίο προκύπτει κίνδυνος για την υγεία. Ένα προϊόν μπορεί επομένως να μην πληροί τις προϋποθέσεις νόμιμης διάθεσης στην αγορά, ενώ η ξεχωριστή επιστημονική αξιολόγηση της έκθεσης να το χαρακτηρίζει ασφαλές για κατανάλωση.
Αξίζει βέβαια να τονιστεί, πως τα φυτοφάρμακα είναι δυνητικά τοξικές ουσίες και οι επιπτώσεις τους εξαρτώνται από τη δραστική ουσία, τη δόση, τη διάρκεια και τον τρόπο έκθεσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι σε υψηλά επίπεδα έκθεσης ορισμένα φυτοφάρμακα μπορούν να προκαλέσουν οξείες δηλητηριάσεις ή μακροχρόνιες επιπτώσεις, μεταξύ άλλων στο νευρικό και αναπαραγωγικό σύστημα ή αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Ιδιαίτερο πεδίο της ευρωπαϊκής αξιολόγησης αποτελεί και η συνδυαστική έκθεση σε διαφορετικά φυτοφάρμακα μέσω της διατροφής. Η EFSA επισημαίνει ότι ουσίες με παρόμοιες τοξικολογικές επιδράσεις μπορεί να έχουν μεγαλύτερη επίδραση όταν συνυπάρχουν και έχει αναπτύξει μεθοδολογία σωρευτικής αξιολόγησης κινδύνου, ομαδοποιώντας δραστικές ουσίες με κοινές επιδράσεις σε συγκεκριμένα όργανα ή συστήματα του οργανισμού.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
