Συναγερμό για την πώληση συμπληρωμάτων διατροφής που περιέχουν λίθιο μέσω διαδικτύου κρούει το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Προστασίας Καταναλωτών και Ασφάλειας Τροφίμων (BVL). Η προειδοποίηση αφορά προϊόντα τα οποία διαφημίζονται με εντυπωσιακούς ισχυρισμούς για την εγκεφαλική και ψυχική λειτουργία, ενώ στην πραγματικότητα το λίθιο δεν είναι εγκεκριμένο συστατικό για χρήση σε συμπληρώματα διατροφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 27.324 συσκευασίες ρυζιού – Πωλήθηκαν σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ
Το BVL επισημαίνει ότι το γεγονός πως τέτοια προϊόντα εμφανίζονται σε ηλεκτρονικά καταστήματα δεν σημαίνει ότι είναι νόμιμα ή ασφαλή. Αντίθετα, προϊόντα που διατίθενται ως τρόφιμα και περιέχουν πρόσθετες ενώσεις λιθίου ενδέχεται να αποτελούν μη εγκεκριμένα φάρμακα ή μη ασφαλή τρόφιμα, με αποτέλεσμα η διάθεσή τους στην αγορά να απαγορεύεται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε δύο επιχειρήσεις εστίασης στην Ακτή της Βάρκιζας – Η πληροφορία που απέκρυπταν από τους πελάτες τους
Το λίθιο δεν είναι ένα «αθώο» μέταλλο
Το λίθιο είναι ένα φυσικό ιχνοστοιχείο που υπάρχει σε πολύ μικρές ποσότητες στο περιβάλλον. Μέσω του νερού, των πετρωμάτων και των υδατοδιαλυτών αλάτων του μπορεί να περάσει σε τρόφιμα όπως τα δημητριακά, τα λαχανικά και τα όσπρια. Ωστόσο, σύμφωνα με το BVL, ο ρόλος του λιθίου στον ανθρώπινο οργανισμό δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επαρκείς αποδείξεις ότι το λίθιο που προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής είναι καθοριστικό για τις γνωστικές λειτουργίες ή ότι υπάρχει κάποια ανεπάρκεια λιθίου που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μέσω της διατροφής.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ορισμένα προϊόντα που πωλούνται online επιχειρούν να δημιουργήσουν ακριβώς την αντίθετη εντύπωση. Διαφημίζονται με όρους όπως «υγεία των νευρώνων», «νοητική διαύγεια», «εσωτερική ηρεμία» ή «ισχυρή γνωστική βελτίωση», δίνοντας στον καταναλωτή την εντύπωση ότι η λήψη λιθίου αποτελεί κάποιο είδος διατροφικής υποστήριξης για τον εγκέφαλο. Οι γερμανικές αρχές προειδοποιούν ότι μια τέτοια χρήση δεν στηρίζεται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Απαγορεύεται στα συμπληρώματα διατροφής σε ολόκληρη την ΕΕ
Το BVL είναι ξεκάθαρο: το λίθιο δεν περιλαμβάνεται στη θετική λίστα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις βιταμίνες και τα ανόργανα συστατικά που επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στα συμπληρώματα διατροφής.
Η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία, μέσω της Οδηγίας 2002/46/ΕΚ, καθορίζει ποια βιταμίνες και ανόργανα συστατικά μπορούν να χρησιμοποιούνται σε συμπληρώματα διατροφής, καθώς και τις επιτρεπόμενες χημικές μορφές τους. Το λίθιο δεν περιλαμβάνεται στα σχετικά παραρτήματα. Το ίδιο ισχύει και για την προσθήκη λιθίου σε άλλα τρόφιμα. Σύμφωνα με το BVL, το λίθιο δεν περιλαμβάνεται στις αντίστοιχες θετικές λίστες που διέπουν τον εμπλουτισμό τροφίμων με βιταμίνες, ανόργανα συστατικά και ορισμένες άλλες ουσίες.
Και εδώ υπάρχει μία κρίσιμη λεπτομέρεια: δεν αλλάζει κάτι ανάλογα με τη χημική μορφή του λιθίου. Δηλαδή, δεν σημαίνει ότι μία συγκεκριμένη ένωση λιθίου επιτρέπεται επειδή παρουσιάζεται διαφορετικά στην ετικέτα. Ενώσεις όπως το ανθρακικό λίθιο (lithium carbonate) και το οροτικό λίθιο (lithium orotate) δεν επιτρέπονται ως συστατικά συμπληρωμάτων διατροφής στην ΕΕ.
Από το «συμπλήρωμα» στο φάρμακο
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο σοβαρή επειδή το λίθιο έχει πραγματική φαρμακολογική δράση. Το ανθρακικό λίθιο είναι εγκεκριμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως συνταγογραφούμενο φάρμακο και χρησιμοποιείται κυρίως στη θεραπεία ορισμένων ψυχιατρικών διαταραχών, μεταξύ άλλων της διπολικής διαταραχής και της κατάθλιψης σε συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις.
Όμως η φαρμακευτική χρήση του λιθίου δεν έχει καμία σχέση με την ανεξέλεγκτη λήψη ενός προϊόντος που αγοράζεται από το διαδίκτυο ως «συμπλήρωμα». Ο λόγος είναι η λεγόμενη στενή θεραπευτική περιοχή του λιθίου. Η απόσταση ανάμεσα στη συγκέντρωση που μπορεί να είναι θεραπευτικά αποτελεσματική και στη συγκέντρωση που μπορεί να γίνει τοξική είναι σχετικά μικρή. Για τον λόγο αυτό, όταν το λίθιο χρησιμοποιείται ως φάρμακο, απαιτείται ιατρική παρακολούθηση, με τακτικό έλεγχο των επιπέδων λιθίου στο αίμα, αλλά και παρακολούθηση της νεφρικής και θυρεοειδικής λειτουργίας. Ακριβώς εξαιτίας αυτού του κινδύνου, το BVL προειδοποιεί ρητά κατά της αυτοθεραπείας με προϊόντα λιθίου.
Πώς μπορεί να καταλάβετε ότι κάτι δεν πάει καλά
Η δηλητηρίαση από λίθιο μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα που αρχικά μπορεί να μοιάζουν με γαστρεντερική διαταραχή ή αφυδάτωση. Μεταξύ των πιθανών ενδείξεων είναι η έντονη δίψα, η συχνή ούρηση, η διάρροια και ο έμετος, ενώ μπορεί να προκληθεί και αφυδάτωση. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν τρέμουλο, μυϊκή αδυναμία, ζάλη, έντονη κόπωση και σύγχυση, καθώς και νευρολογικές διαταραχές.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι συμπτώματα όπως προβλήματα στον συντονισμό των κινήσεων, διαταραχές στην ομιλία και στην όραση. Σε βαριά δηλητηρίαση, οι συνέπειες μπορεί να είναι δραματικές. Σύμφωνα με το BVL, μπορεί να προκληθούν εγκεφαλικοί σπασμοί, κώμα, ακόμη και θάνατος.
Γιατί το διαδίκτυο αποτελεί ιδιαίτερο κίνδυνο
Ένα από τα βασικά προβλήματα που αναδεικνύει η γερμανική αρχή είναι ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα μπορεί να εμφανίζονται στον καταναλωτή ως απλά συμπληρώματα διατροφής. Τα συμπληρώματα διατροφής, όμως, δεν περνούν από την ίδια διαδικασία προέγκρισης με τα φάρμακα. Στη Γερμανία, όπως εξηγεί το BVL, τα συμπληρώματα διατροφής ανήκουν νομικά στην κατηγορία των τροφίμων. Δεν απαιτείται προηγούμενη αξιολόγηση από τις αρμόδιες αρχές που να αποδεικνύει πριν από την κυκλοφορία τους ότι είναι αποτελεσματικά και ασφαλή.
Η ευθύνη για την ασφάλεια και τη συμμόρφωση των προϊόντων με τη νομοθεσία ανήκει στις επιχειρήσεις που τα διαθέτουν. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε ουσία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συστατικό ενός συμπληρώματος. Για τα προϊόντα που πωλούνται μέσω διαδικτύου ισχύουν οι ίδιοι κανόνες με εκείνους που ισχύουν για τα συμπληρώματα που πωλούνται σε φυσικά καταστήματα.
Η ετικέτα «συμπλήρωμα διατροφής» δεν αποτελεί εγγύηση ασφάλειας
Η προειδοποίηση του BVL έχει επομένως ιδιαίτερη σημασία για τους καταναλωτές που αγοράζουν συμπληρώματα από άγνωστες ιστοσελίδες ή από ηλεκτρονικές πλατφόρμες του εξωτερικού. Η εμφάνιση ενός προϊόντος ως «συμπληρώματος διατροφής» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει ελεγχθεί από τις αρχές ως προς την ασφάλεια, ούτε ότι όλα τα συστατικά του είναι νόμιμα για χρήση σε τρόφιμα.
Στην περίπτωση του λιθίου, μάλιστα, η γερμανική αρχή ξεκαθαρίζει ότι η προσθήκη ενώσεων λιθίου σε συμπληρώματα διατροφής απαγορεύεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επομένως, ένα προϊόν που διαφημίζεται ως συμπλήρωμα διατροφής και αναγράφει στην ετικέτα του λίθιο ή κάποια ένωση λιθίου δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη κοινό συμπλήρωμα βιταμινών ή μετάλλων.
Μην το αντιμετωπίσετε ως «φυσικό» συμπλήρωμα
Το βασικό μήνυμα των γερμανικών αρχών είναι ότι το λίθιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό διατροφικό συστατικό. Το γεγονός ότι πρόκειται για ένα στοιχείο που υπάρχει φυσικά στο περιβάλλον δεν σημαίνει ότι η πρόσθετη λήψη του είναι ακίνδυνη. Αντίθετα, η φαρμακολογική του δράση και η στενή απόσταση μεταξύ θεραπευτικής και τοξικής δόσης καθιστούν απαραίτητη την ιατρική επίβλεψη όταν χρησιμοποιείται ως φάρμακο.
Για τον ίδιο λόγο, η αγορά ενός προϊόντος λιθίου από το διαδίκτυο και η αυτοχορήγησή του με στόχο τη «βελτίωση της μνήμης», της συγκέντρωσης ή της ψυχικής ευεξίας δεν αποτελεί ασφαλή πρακτική. Το BVL καλεί ουσιαστικά τους καταναλωτές να μην εμπιστεύονται τέτοιους ισχυρισμούς και να μην χρησιμοποιούν προϊόντα λιθίου χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη έως 31% – Μελέτη σε πάνω από 17.000 άνδρες
- Ενεργειακά ποτά: Ομαδική αγωγή καταγγέλει γνωστή μάρκα για παραπλάνηση καταναλωτών με τον ισχυρισμό «Zero Sugar»
- Η σαλμονέλα βρίσκεται ΠΑΝΤΟΥ – Τα απίθανα σημεία που μπορεί να κρύβεται το επικίνδυνο βακτήριο και πώς θα προστατευθούμε
- Ελλάδα: Ανακαλούνται πάνω από 5.000 Nissan Qashqai λόγω πιθανής διαρροής καυσίμου – Η ανακοίνωση της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
