Τέσσερα προϊόντα ψωμιού του τοστ (δείτε παρακάτω φωτογραφίες) που διατέθηκαν στην αγορά ανακλήθηκαν χθες 15 Ιουλίου 2026 λόγω περιεκτικότητας σε υδροκυανικό οξύ (HCN) υψηλότερης από τα επιτρεπόμενα νομοθετικά όρια. Η ανάκληση αφορά προϊόντα των εμπορικών σημάτων Baraenn και Pinabel. Η κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε υδροκυανικό οξύ μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που εμφανίζονται συνήθως σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την έκθεση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαρούλι πίσω από την μεγάλη επιδημία διάρροιας, εμετών και αφυδάτωσης με 7.000 κρούσματα – Η ανακοίνωση μεγάλου Fast food
Σύμφωνα με την προειδοποίηση των αρχών, τα συμπτώματα που ενδέχεται να εμφανιστούν περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, δύσπνοια και ζάλη. Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από τη δόση που έχει προσληφθεί, το σωματικό βάρος και την ευαισθησία κάθε ατόμου. Σε περιπτώσεις σημαντικής έκθεσης, το υδροκυανικό οξύ μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της κυτταρικής αναπνοής, καθώς παρεμποδίζει τη χρήση του οξυγόνου από τα κύτταρα. Η δράση αυτή αποτελεί τον βασικό μηχανισμό τοξικότητας της ουσίας και εξηγεί την εμφάνιση συμπτωμάτων που σχετίζονται με το νευρικό και το αναπνευστικό σύστημα.
Τα προϊόντα παράγονται από την ίδια γαλλική εταιρεία, τη βιολογική αρτοποιία B.P.C.I. (Boulangerie Pinabel), με έδρα το Louargat της Βρετάνης, η οποία δραστηριοποιείται από το 1985 στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων αρτοποιίας. Τα ανακαλούμενα ψωμιά περιέχουν όλα λιναρόσπορο και διατέθηκαν σε σούπερ μάρκετ και καταστήματα βιολογικών προϊόντων σε ολόκληρη τη Γαλλία. Επιβεβαιωμένη ανακοίνωση ανάκλησης έχει δημοσιεύσει η E.Leclerc για το Baraenn «Pain de mie aux graines bénéfiques», με GTIN 3760054745889, σε καταστήματα που τροφοδοτούνται από την περιφερειακή εταιρεία εφοδιασμού SCARMOR, μεταξύ των οποίων τα E.Leclerc Ploufragan και Fouesnant/Pleuven. Η Biocoop εμπορεύεται προϊόντα της Pinabel, περιλαμβανομένου του «Pain de mie graines magiques 350 g», χωρίς να έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής ξεχωριστή δημόσια ανακοίνωση της αλυσίδας για τη συγκεκριμένη ανάκληση.
Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο εθελοντικής ανάκλησης από την επιχείρηση, μετά τη διαπίστωση μη συμμόρφωσης ως προς την περιεκτικότητα σε υδροκυανικό οξύ. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των γαλλικών αρχών, οι καταναλωτές καλούνται να μην καταναλώσουν τα συγκεκριμένα προϊόντα, να τα επιστρέψουν στο σημείο αγοράς ή να τα καταστρέψουν. Το περιστατικό έρχεται σε συνέχεια αντίστοιχων πρόσφατων ειδοποιήσεων στην Ευρώπη για προϊόντα που περιέχουν λιναρόσπορο. Στα μέσα Ιουνίου, καταγράφηκε ευρωπαϊκή ειδοποίηση συναγερμού μέσω του RASFF για παρτίδα λιναρόσπορου προέλευσης Ινδίας με υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων υδροκυανικού οξέος. Η υπόθεση απέκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς σύμφωνα με τις μεταγενέστερες επικαιροποιήσεις της κοινοποίησης, η χώρα μας περιλαμβάνεται στις χώρες διανομής της επίμαχης παρτίδας, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν δημοσιοποιηθεί οι ελληνικές επιχειρήσεις που την παρέλαβαν
Το υδροκυανικό οξύ αποτελεί μία ιδιαίτερα τοξική χημική ένωση, η οποία μπορεί να απελευθερωθεί από φυσικές κυανογόνες ενώσεις που υπάρχουν σε ορισμένα φυτικά είδη. Στην περίπτωση του λιναρόσπορου, οι ουσίες αυτές είναι γνωστές ως κυανογόνοι γλυκοζίτες. Οι κυριότεροι είναι η λιναστατίνη (linustatin) και η νεολιναστατίνη (neolinustatin), ενώ σε μικρότερες συγκεντρώσεις απαντώνται και η λιναμαρίνη (linamarin) και η λοταουστραλίνη (lotaustralin). Όταν ο σπόρος θρυμματίζεται, αλέθεται ή μασιέται και έρθει σε επαφή με υγρασία, ενεργοποιούνται φυσικά ένζυμα που μπορούν να οδηγήσουν στον σχηματισμό υδροκυανικού οξέος. Η παρουσία κυανογόνων γλυκοζιτών στον λιναρόσπορο αποτελεί φυσικό χαρακτηριστικό του φυτού και δεν σχετίζεται με μικροβιολογική επιμόλυνση ή με προσθήκη χημικών ουσιών κατά την παραγωγή. Η συγκέντρωσή τους, ωστόσο, μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την ποικιλία του λιναρόσπορου, τις καλλιεργητικές πρακτικές, τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, την ωρίμανση των σπόρων και τα χαρακτηριστικά κάθε παρτίδας.
Οι ευρωπαϊκές αρχές ασφάλειας τροφίμων έχουν αξιολογήσει επανειλημμένα την έκθεση των καταναλωτών στο υδροκυανικό οξύ από τρόφιμα φυτικής προέλευσης. Εκτός από τον λιναρόσπορο, κυανογόνες ενώσεις απαντώνται φυσικά σε πικραμύγδαλα, πυρήνες βερίκοκου, ορισμένα είδη φασολιών lima και στη μανιόκα. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ο λιναρόσπορος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φυσικές πηγές κυανογόνων γλυκοζιτών, ενώ το ελεύθερο υδροκυανικό οξύ δεν βρίσκεται φυσιολογικά σε τοξικολογικά σημαντικές συγκεντρώσεις μέσα στους άθικτους σπόρους. Οι κυανογόνοι γλυκοζίτες αποθηκεύονται ξεχωριστά από τα ένζυμα που τους διασπούν και, όταν ο λιναρόσπορος αλεστεί, θρυμματιστεί ή μασηθεί, τα ένζυμα έρχονται σε επαφή με τις ενώσεις αυτές, προκαλώντας την απελευθέρωση υδροκυανικού οξέος. Η EFSA επισημαίνει ότι η ποσότητα του κυανίου που απελευθερώνεται εξαρτάται τόσο από τη συγκέντρωση των κυανογόνων γλυκοζιτών όσο και από την ταχύτητα της ενζυμικής υδρόλυσης, η οποία επηρεάζεται από την επεξεργασία του τροφίμου και τη βιοδιαθεσιμότητα του κυανίου.
Η ίδια γνωμοδότηση αναφέρει ότι τα διαθέσιμα αναλυτικά δεδομένα δείχνουν πως ο λιναρόσπορος συγκαταλέγεται στα τρόφιμα με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις ολικού κυανίου μεταξύ των φυτικών προϊόντων που αξιολογήθηκαν, με μέση συγκέντρωση 192,1 mg/kg στα δείγματα της βάσης δεδομένων της EFSA. Παράλληλα, η Αρχή επισημαίνει ότι η βιοδιαθεσιμότητα του κυανίου από τον λιναρόσπορο είναι χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες τροφές που περιέχουν κυανογόνους γλυκοζίτες, όπως οι πικροί πυρήνες βερίκοκου ή η μανιόκα. Για τον λόγο αυτό, κατά την αξιολόγηση της διατροφικής έκθεσης εφαρμόστηκε ειδικός συντελεστής βιοδιαθεσιμότητας για τον λιναρόσπορο, χωρίς όμως να μεταβάλλεται η οξεία δόση αναφοράς (ARfD) για το κυάνιο, η οποία εξακολουθεί να ισχύει ανεξάρτητα από τη διατροφική πηγή.
Όταν οι οδηγίες του παρασκευαστή προβλέπουν θερμική επεξεργασία πριν από την κατανάλωση, οι καταναλωτές θα πρέπει να τις ακολουθούν, καθώς το ψήσιμο ή το καβούρδισμα συμβάλλουν στη σημαντική μείωση του υδροκυανικού οξέος. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην κατανάλωση αλεσμένου ή θρυμματισμένου λιναρόσπορου, καθώς η επεξεργασία αυτή διευκολύνει την απελευθέρωση του υδροκυανικού οξέος από τους κυανογόνους γλυκοζίτες. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες συνιστάται οι ενήλικες να μην υπερβαίνουν περίπου μία κουταλιά της σούπας αλεσμένου λιναρόσπορου ανά γεύμα, ενώ για τα μικρά παιδιά προτείνονται σημαντικά χαμηλότερες ποσότητες ή αποφυγή κατανάλωσης αλεσμένου λιναρόσπορου, ιδιαίτερα κάτω από την ηλικία των τεσσάρων ετών.
Το περιστατικό τονίζει την ανάγκη της αξιολόγησης από τη βιομηχανία τροφίμων, των φυσικών χημικών κινδύνων ήδη από το στάδιο της προμήθειας των πρώτων υλών, με την εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων διαχείρισης προμηθευτών, την απαίτηση πιστοποιημένων αναλύσεων για τις παρτίδες υψηλού κινδύνου και την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τα ισχύοντα νομοθετικά όρια. Ιδιαίτερα σε επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν λιναρόσπορο, αλεύρι λιναρόσπορου ή μίγματα σπόρων σε προϊόντα αρτοποιίας, η αξιολόγηση του κινδύνου θα πρέπει να ενσωματώνεται στη μελέτη HACCP.
Η θερμική επεξεργασία που εφαρμόζεται κατά την παραγωγή προϊόντων αρτοποιίας μπορεί να μειώσει σημαντικά την ποσότητα του ελεύθερου υδροκυανικού οξέος, επειδή πρόκειται για πτητική ουσία. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της μείωσης εξαρτάται από τις συνθήκες επεξεργασίας, τη θερμοκρασία, τον χρόνο ψησίματος, τη σύνθεση του προϊόντος και την αρχική συγκέντρωση των κυανογόνων ενώσεων. Για τον λόγο αυτό, η συμμόρφωση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στη θερμική επεξεργασία, αλλά απαιτεί συνδυασμό ελέγχου της πρώτης ύλης, κατάλληλης διαχείρισης της παραγωγικής διαδικασίας και επαλήθευσης της συμμόρφωσης του τελικού προϊόντος.
Τα προϊόντα που ανακαλούνται
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
