Η ρίγανη συγκαταλέγεται στα αποξηραμένα αρωματικά φυτά με τις υψηλότερες πωλήσεις παγκοσμίως, κατέχοντας σημαντική θέση στην αγορά σε σύγκριση με άλλα δημοφιλή βότανα, όπως το θυμάρι, το δενδρολίβανο και ο μαϊντανός. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Global Market Insights, η παγκόσμια αξία της αγοράς ρίγανης έφτασε τα 750 εκατομμύρια δολάρια το 2024, επιβεβαιώνοντας την ισχυρή εμπορική παρουσία της και το οικονομικό ενδιαφέρον για τη διασφάλιση της αυθεντικότητάς της.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αγωγή κατά κολοσσών βρεφικών τροφών για πρόκληση αυτισμού και ΔΕΠΥ – Η απόφαση του δικαστηρίου
Οι υψηλές πωλήσεις της ρίγανης συνδέονται κυρίως με την εκτεταμένη χρήση της στη μαγειρική, ιδιαίτερα στη μεσογειακή κουζίνα, αλλά και στη διεθνή βιομηχανία τροφίμων. Χρησιμοποιείται ευρέως σε πίτσες, σάλτσες, έτοιμα γεύματα, μείγματα καρυκευμάτων και προϊόντα κρέατος. Επιπλέον, η αποξηραμένη μορφή της έχει μεγάλη διάρκεια διατήρησης, μεταφέρεται εύκολα και χρησιμοποιείται τόσο από νοικοκυριά όσο και από επιχειρήσεις εστίασης και βιομηχανίες τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 32 κρούσματα σαλμονέλας από λαχανικό – Εντοπίστηκε ο προμηθευτής, ανάκληση 4,3 τόνων σπόρων
Όμως η ρίγανη που πωλείται στην αγορά μπορεί να περιέχει φύλλα ελιάς, μυρτιάς, μαντζουράνας, φουντουκιάς, ή μαϊντανό, μαρούλι και περικοκλάδα, ή ακόμα και να μην περιέχει καθόλου ρίγανη. Τα στοιχεία αυτά έχουν καταγραφεί σε επιστημονικές έρευνες αλλά και μελέτες ανάλυσης της νοθείας αρωματικών βοτάνων. Οι εργαστηριακοί έλεγχοι έχουν εντοπίσει προϊόντα με σημαντικές ποσότητες ξένων φυτικών υλικών, ακόμη και δείγματα στα οποία η αυθεντική ρίγανη απουσίαζε πλήρως.
Η έκταση της νοθείας καταγράφηκε και σε συντονισμένη έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2019–2021. Από τα 295 δείγματα ρίγανης που εξετάστηκαν, τα 142, δηλαδή το 48%, χαρακτηρίστηκαν ύποπτα για νοθεία. Η ρίγανη παρουσίασε το υψηλότερο ποσοστό ύποπτων δειγμάτων μεταξύ των έξι κατηγοριών βοτάνων και μπαχαρικών που περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το συχνότερο ξένο φυτικό υλικό ήταν τα φύλλα ελιάς. Στα 80 από τα 295 δείγματα ρίγανης ανιχνεύθηκε DNA ελιάς, εύρημα που επιβεβαιώθηκε με την παρουσία ελευρωπαΐνης, χαρακτηριστικής χημικής ένωσης του φυτού. Το ποσοστό αντιστοιχούσε περίπου στο 27% των δειγμάτων. Τα φύλλα ελιάς μπορούν να τεμαχιστούν και να αναμειχθούν με αποξηραμένη ρίγανη, αυξάνοντας την ποσότητα του τελικού προϊόντος με υλικό διαφορετικής βοτανικής προέλευσης.
Στους ίδιους ευρωπαϊκούς ελέγχους εντοπίστηκε μαντζουράνα σε 11 δείγματα ρίγανης, ποσοστό περίπου 4%, ενώ φύλλα μυρτιάς ανιχνεύθηκαν σε τρία δείγματα, ποσοστό περίπου 1%. Σε ένα δείγμα καταγράφηκε επίσης πληρωτικό υλικό που περιείχε άμυλο. Η μαντζουράνα ανήκει στο ίδιο βοτανικό γένος με τη ρίγανη, ωστόσο το διεθνές πρότυπο ISO 7925 την εξαιρεί από τον ορισμό της αποξηραμένης ρίγανης που διατίθεται εμπορικά.
Επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 εξέτασε 22 εμπορικά δείγματα ρίγανης με τη μέθοδο της ψηφιακής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (digital PCR). Σε 13 δείγματα, ποσοστό περίπου 59%, η περιεκτικότητα σε ρίγανη ήταν χαμηλότερη από 90%, ενώ σε έξι δεν ανιχνεύθηκε καθόλου DNA ρίγανης. Οι αναλύσεις εντόπισαν γενετικό υλικό από άλλα φυτά, όπως μαϊντανό, μαρούλι και περικοκλάδα, καταγράφοντας σημαντικές αποκλίσεις στη βοτανική σύνθεση των εξεταζόμενων προϊόντων.
Αντίστοιχη μελέτη του 2024, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Foods, εξέτασε 15 εμπορικά δείγματα ρίγανης με αέρια χρωματογραφία και φασματομετρία κινητικότητας ιόντων. Δύο δείγματα, ποσοστό 13,3%, ταξινομήθηκαν ως νοθευμένα με φύλλα ελιάς, με εκτιμώμενη περιεκτικότητα 31% και 43% αντίστοιχα. Παλαιότερη έρευνα των Black και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε το 2016 στο Food Chemistry, είχε εντοπίσει νοθεία σε 19 από 78 εμπορικά δείγματα, ποσοστό 24,4%.
Η παρουσία μαντζουράνας σε εμπορική ρίγανη είχε καταγραφεί και σε παλαιότερη επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Agricultural and Food Chemistry. Οι ερευνητές εξέτασαν 84 δείγματα μεσογειακής ρίγανης από χονδρεμπόρους και εντόπισαν μαντζουράνα σε 41 από αυτά, ποσοστό 48,8%. Η περιεκτικότητα στα θετικά δείγματα κυμαινόταν από 1,3% έως 95,2%, καταγράφοντας μεγάλες διαφοροποιήσεις στη σύνθεση των εμπορικών προϊόντων.
Ο κατάλογος των φυτικών υλικών που έχουν συνδεθεί με τη νοθεία της ρίγανης περιλαμβάνει επίσης φύλλα σουμακιού, λαδανιάς και φουντουκιάς που έχουν παρόμοια εμφάνιση και διευκολύνει την ανάμειξή τους με τη ρίγανη, ιδιαίτερα όταν το προϊόν διατίθεται θρυμματισμένο ή αλεσμένο και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των φύλλων έχουν αλλοιωθεί.
Το θυμάρι και άλλα αρωματικά φυτά έχουν επίσης εξεταστεί ως πιθανά συστατικά μειγμάτων ρίγανης. Στην ευρωπαϊκή έρευνα ανιχνεύθηκαν χαμηλά επίπεδα DNA θυμαριού, μέντας και φασκόμηλου σε αρκετά δείγματα. Η γενετική συγγένεια αυτών των φυτών με τη ρίγανη απαιτεί προσεκτική ερμηνεία των μοριακών αποτελεσμάτων. Η ταυτοποίηση των φυτικών ειδών βασίζεται σε εξειδικευμένες αναλύσεις, οι οποίες εξετάζουν συγκεκριμένες γενετικές αλληλουχίες ή χαρακτηριστικές χημικές ενώσεις.
Σε άλλη επιστημονική έρευνα, που δημοσιεύθηκε το 2024, εφαρμόστηκε αέρια χρωματογραφία συνδυασμένη με φασματομετρία κινητικότητας ιόντων για τον έλεγχο εμπορικής ρίγανης. Από 15 δείγματα που εξετάστηκαν, δύο ταξινομήθηκαν ως νοθευμένα με φύλλα ελιάς, σε ποσοστά 31% και 43% αντίστοιχα. Η μέθοδος αξιοποίησε το προφίλ πτητικών οργανικών ενώσεων και στατιστικά μοντέλα για τη διάκριση αυθεντικών και νοθευμένων δειγμάτων, καθώς και την εκτίμηση της περιεκτικότητας.
Η νοθεία μπορεί να επηρεάζει και τη χημική ασφάλεια του προϊόντος, καθώς τα ξένα φυτικά υλικά ενδέχεται να μεταφέρουν διαφορετικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Επιστημονική μελέτη στο Food Chemistry εξέτασε 42 αυθεντικά και 34 νοθευμένα δείγματα ρίγανης, αναλύοντας περισσότερες από 400 δραστικές ουσίες. Στα νοθευμένα δείγματα παρατηρήθηκαν κατά μέσο όρο υψηλότερα επίπεδα επιμόλυνσης, ενώ ορισμένα εντομοκτόνα εμφανίστηκαν συχνότερα σε αυτά σε σχέση με τα αυθεντικά.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η αυθεντικότητα της ρίγανης αποτελεί αντικείμενο ελέγχου των πρώτων υλών και αξιολόγησης των προμηθευτών. Οι προδιαγραφές αγοράς μπορούν να περιλαμβάνουν σαφή βοτανική ταυτοποίηση, όρια ξένων υλών και απαιτήσεις εργαστηριακής επαλήθευσης. Η εφαρμογή ελέγχων βάσει κινδύνου κατά την παραλαβή και την επεξεργασία συμβάλλει στην αναγνώριση μη δηλωμένων προσμίξεων και στη διατήρηση της προβλεπόμενης σύνθεσης των τελικών προϊόντων.
Πηγές
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844024020164
- https://doi.org/10.3390/foods13040516
- https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2016.05.004
- https://doi.org/10.1021/jf8032649
- https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2018.09.143
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Pizza Fan: Όλα ξεκίνησαν από καταγγελίες εργαζομένων – 22 οι συλλήψεις, και κρύπτη με 1,1 εκατ. ευρώ στο σπίτι του ιδιοκτήτη στην Εκάλη
- Νέος αντίπαλος για την παγκόσμια σοκολατοβιομηχανία – Και δεν είναι η τιμή του κακάο
- Πίτσα: Ανάκληση 21.433 συσκευασιών από 13.000 καταστήματα μετά από καταγγελίες καταναλωτών
- Φρέσκα κολοκυθάκια: Μετά από 4,5 χρόνια ολοκληρώθηκε ανάκληση 1,5 τόνου λόγω σαλμονέλας
- Νέος πονοκέφαλος για τη βιομηχανία τροφίμων: Η ΕΕ ζητά ελέγχους για τις χλωριωμένες παραφίνες – Νέες απαιτήσεις αναλύσεων
