Η βιομηχανία τροφίμων διαθέτει τεράστιο όγκο δεδομένων για την ασφάλεια των προϊόντων, όμως μεγάλο μέρος αυτών παραμένει κλεισμένο μέσα στις ίδιες τις επιχειρήσεις. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι πως οι εταιρείες δεν αντιλαμβάνονται την αξία της συνεργασίας. Αντίθετα, γνωρίζουν ότι η ανταλλαγή δεδομένων θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό κινδύνων νωρίτερα, στην πρόβλεψη προβλημάτων και στην καλύτερη αντιμετώπιση σπάνιων περιστατικών, αλλά διστάζουν να δώσουν σε άλλους πρόσβαση σε πληροφορίες που θεωρούν ευαίσθητες. Η τεχνητή νοημοσύνη και τα μοντέλα μηχανικής μάθησης χρειάζονται μεγάλες και ποικίλες βάσεις δεδομένων για να αναγνωρίζουν μοτίβα που δεν είναι δυνατό να εντοπιστούν από τα στοιχεία μίας μόνο εταιρείας. Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο npj Science of Food, εξετάζει ακριβώς αυτό το πρόβλημα, εστιάζοντας στην οριζόντια ανταλλαγή εμπιστευτικών δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο της αλυσίδας τροφίμων, ακόμη και όταν πρόκειται για ανταγωνιστές.
Οι ερευνητές πήραν συνεντεύξεις από 27 στελέχη της αμερικανικής βιομηχανίας τροφίμων, από τους κλάδους των γαλακτοκομικών, του κρέατος, των οπωροκηπευτικών, της μεταποίησης τροφίμων και των εργαστηριακών υπηρεσιών. Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Ιανουάριο του 2024. Οι συμμετέχοντες περιέγραψαν ένα σημαντικό πλεονέκτημα της συλλογής δεδομένων. Όταν πληροφορίες από πολλές επιχειρήσεις συγκεντρώνονται σε ένα κοινό σύνολο, μπορούν να εμφανιστούν τάσεις, επαναλαμβανόμενα μοτίβα και πιθανές αιτίες προβλημάτων που δεν φαίνονται στα δεδομένα μιας μεμονωμένης εταιρείας. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για σπάνια περιστατικά ασφάλειας τροφίμων. Ένα μεμονωμένο περιστατικό μπορεί να μην αρκεί για να αποκαλύψει έναν κοινό παράγοντα κινδύνου, ενώ δεδομένα από πολλές επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη εικόνα. Η ίδια λογική θα μπορούσε να ενισχύσει τα προγνωστικά μοντέλα και να βοηθήσει στον εντοπισμό ενός αναδυόμενου κινδύνου πριν εξελιχθεί σε ευρύτερο πρόβλημα. Οι μικρότερες επιχειρήσεις θα μπορούσαν επίσης να ωφεληθούν, καθώς συχνά δεν διαθέτουν τους ίδιους πόρους για έρευνα, ανάλυση δεδομένων και ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων πρόβλεψης με τις μεγάλες εταιρείες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 σημάδια ότι τρώτε πραγματικά καλά χωρίς να ακολουθείτε «τέλεια» δίαιτα – Του Νίκου Ζορζοβίλη
Ο φόβος ότι τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν εναντίον τους
Εδώ βρίσκεται το βασικό εμπόδιο. Οι εταιρείες φοβούνται ότι όταν τα δεδομένα φύγουν από τον έλεγχό τους, μπορεί να παρερμηνευθούν, να βγουν από το αρχικό τους πλαίσιο ή να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Οι ανησυχίες που καταγράφηκαν αφορούν τη νομική ευθύνη, τον έλεγχο από τις ρυθμιστικές αρχές, τη φήμη της επιχείρησης, την απώλεια πελατών και την πιθανότητα ένας ανταγωνιστής να αποκτήσει πλεονέκτημα. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν τα δεδομένα αφορούν θετικά ευρήματα για παθογόνους μικροοργανισμούς. Μια εταιρεία που εφαρμόζει πολύ πιο αυστηρό πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης μπορεί να εντοπίζει περισσότερα θετικά δείγματα παθογόνων από μια άλλη που πραγματοποιεί λιγότερους ελέγχους. Αν τα δεδομένα συγκριθούν χωρίς το απαραίτητο πλαίσιο, η πρώτη εταιρεία θα μπορούσε λανθασμένα να εμφανιστεί ως λιγότερο ασφαλής, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να ελέγχει πολύ πιο συστηματικά τις εγκαταστάσεις της. Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερο πρόβλημα. Το όφελος από την κοινή βάση δεδομένων διαχέεται σε ολόκληρο τον κλάδο, ενώ το νομικό, οικονομικό και reputational κόστος της κοινοποίησης μπορεί να βαρύνει μια συγκεκριμένη επιχείρηση. Οι ερευνητές περιγράφουν αυτή την κατάσταση ως πρόβλημα συλλογικής δράσης.
Η λύση που προτείνουν οι ερευνητές
Οι συμμετέχοντες δεν ζήτησαν απλώς περισσότερη εμπιστοσύνη μεταξύ των εταιρειών. Ανέδειξαν την ανάγκη για σαφείς κανόνες διακυβέρνησης των δεδομένων, οι οποίοι θα καθορίζουν ποιος έχει την κυριότητα, ποιος μπορεί να έχει πρόσβαση, πώς προστατεύεται η εμπιστευτικότητα, για πόσο διατηρούνται τα δεδομένα και για ποιον σκοπό επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πρόταση για ουδέτερους ενδιάμεσους φορείς, όπως πανεπιστήμια, οι οποίοι θα μπορούσαν να συγκεντρώνουν και να αναλύουν δεδομένα χωρίς οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις να αποκτούν άμεση πρόσβαση στις πληροφορίες η μία της άλλης. Η ερευνητική ομάδα προτείνει πιλοτικά μοντέλα συνεργασίας στα οποία θα συμμετέχουν επιχειρήσεις, ακαδημαϊκοί φορείς και ρυθμιστικές αρχές.
Οι ερευνητές δεν προτείνουν να δημιουργηθεί εξαρχής μια τεράστια κοινή βάση δεδομένων ολόκληρης της βιομηχανίας. Αντίθετα, θεωρούν πιο ρεαλιστικό να ξεκινήσουν μικρότερες και πιο ομοιογενείς ομάδες επιχειρήσεων, για παράδειγμα εταιρείες που αντιμετωπίζουν παρόμοιους κινδύνους ή δραστηριοποιούνται σε παρόμοιες γεωγραφικές περιοχές. Το ζήτημα έχει άμεση σχέση και με την τεχνητή νοημοσύνη. Τα συστήματα πρόβλεψης μπορούν να εντοπίζουν μοτίβα σε τεράστιες βάσεις δεδομένων, όμως η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αξιοποιήσει δεδομένα που οι επιχειρήσεις δεν είναι διατεθειμένες να μοιραστούν. Και η μελέτη δείχνει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι απαραίτητα η τεχνολογία, αλλά η εμπιστοσύνη. Παράλληλα, υπάρχει και ένα πιο πρακτικό πρόβλημα. Οι επιχειρήσεις δεν συλλέγουν τα δεδομένα με τον ίδιο τρόπο. Άλλες διαθέτουν προηγμένα ψηφιακά συστήματα, ενώ άλλες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν υπολογιστικά φύλλα ή ακόμη και έντυπα αρχεία. Διαφορετικές ορολογίες, μορφές αρχείων και διαδικασίες καταγραφής κάνουν ακόμη δυσκολότερη τη δημιουργία μιας κοινής βάσης δεδομένων.
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι επομένως πιο σύνθετο από την ανάγκη για «περισσότερα δεδομένα». Για να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα της βιομηχανίας ως εργαλείο πρόληψης των κινδύνων στα τρόφιμα, οι επιχειρήσεις πρέπει πρώτα να γνωρίζουν ποιος θα τα χρησιμοποιήσει, με ποιους κανόνες και τι προστασία θα έχουν όταν τα μοιραστούν. Χωρίς αυτό το πλαίσιο, ακόμη και μια τεράστια βάση δεδομένων μπορεί να παραμείνει κατακερματισμένη και ανεκμετάλλευτη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Γονιδιοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες σε τρόφιμα για βρέφη και μικρά παιδιά – Τι εντόπισε έρευνα σε 91 δείγματα από μάρκες της αγοράς
- Μπανάνες: Τι συμβαίνει στην αρτηριακή μας πίεση όταν τις καταναλώνουμε τακτικά; – Ο ρόλος του καλίου
- TFA: Το τοξικό χημικό που βρέθηκε στο αίμα όλων των Ευρωπαίων που εξετάστηκαν
- Ανακαλούνται δύο οικογενειακά παγωτά μετά από καταγγελίες (φωτογραφία)
