Ελλάδα: Ποια κατηγορία τροφίμων εμφανίζει τα υψηλότερα επίπεδα καρκινογόνων διοξινών – Δεδομένα 21 ετών

Αναλύσεις από το 2002 έως το 2022 σε ελληνικά τρόφιμα για την παρουσία καρκινογόνων διοξινών και διοξινοειδών PCB

Οι διοξίνες και τα διοξινοειδή πολυχλωριωμένα διφαινύλια ανήκουν στους έμμονους οργανικούς ρύπους με υψηλή τοξικότητα. Παράγονται κυρίως από διαδικασίες καύσης και βιομηχανικές δραστηριότητες, παραμένουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα και συσσωρεύονται στον λιπώδη ιστό ζώων και ανθρώπων. Η κύρια οδός έκθεσης του γενικού πληθυσμού είναι η διατροφή, ιδίως μέσω τροφίμων ζωικής προέλευσης και ελαίων.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Cz: Δημοφιλές τρόφιμο με εμφανείς λευκές και γκριζοπράσινες αποικίες μούχλας παρέμενε στο ράφι (Φωτογραφία)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πασίγνωστες μάρκες στην Ευρωπαϊκή λίστα με τα δεκάδες επικίνδυνα σαμπουάν και αφρόλουτρα την πρώτη εβδομάδα του Φλεβάρη

Το Εργαστήριο Φασματομετρίας Μάζας και Ανάλυσης Διοξινών του Ινστιτούτου Πυρηνικών και Ραδιολογικών Επιστημών και Τεχνολογίας Ενέργειας και Ασφάλειας του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος δημοσίευσε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Food and Chemical Toxicology τα ευρήματα μακροχρόνιας μελέτης για την παρουσία διοξινών και PCBs στα τρόφιμα που καταναλώνονται στην Ελλάδα. Η έρευνα καλύπτει περίοδο 21 ετών από το 2002 έως το 2022 και βασίστηκε στην ανάλυση 1.388 δειγμάτων τροφίμων που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο των επίσημων εθνικών ελέγχων ασφάλειας τροφίμων και από ελέγχους της βιομηχανίας. Τα δείγματα προήλθαν από όλη τη χώρα και περιλάμβαναν τρόφιμα με περιεκτικότητα σε λίπος που αποτελούν βασικά στοιχεία της ελληνικής διατροφής, όπως κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα, ψάρια και θαλασσινά, αυγά, ελαιόλαδο και φυτικά έλαια.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 6.000 κιβώτια με κουφετάκια M&M’s

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Μαζική δηλητηρίαση από κόλλυβα σε πέντε μνημόσυνα την ίδια ημέρα – Οι αλλαγές στο πλαίσιο HACCP και τα κενά εφαρμογής του

Η μελέτη αναφέρει ρητά ότι:

• οι διοξίνες και τα διοξινοειδή PCB είναι καρκινογόνες ουσίες,
• έχουν ενδοκρινική δράση,
• επηρεάζουν την αναπαραγωγική ικανότητα, με ειδική αναφορά στη μείωση της ποιότητας του σπέρματος που αποτέλεσε τη βάση για τη μείωση του TWI από την EFSA,
• σχετίζονται με ανοσολογικές διαταραχές,
• συνδέονται με ηπατοτοξικότητα, μεταβολικές διαταραχές και διαβήτη τύπου 2,
• και προκαλούν νευροαναπτυξιακές επιπτώσεις όταν η έκθεση συμβαίνει σε έμβρυα και παιδιά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έτοιμα μπιφτέκια με σταφυλόκοκκο ή E. coli: Κτηνίατρος εξηγεί τι φταίει για την «εκτροφή» υπερβακτηρίων που δε τα πιάνουν τα αντιβιοτικά

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα υψηλότερα μέσα επίπεδα διοξινών και διοξινοειδών PCB εντοπίζονται στα ψάρια και τα θαλασσινά. Ακολουθούν τα εντόσθια, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα καταγράφονται στα φυτικά έλαια. Τα ψάρια και τα θαλασσινά εμφανίζουν επίσης τις υψηλότερες συγκεντρώσεις μη διοξινοειδών PCB, τα οποία χρησιμοποιούνται ως δείκτες της συνολικής επιβάρυνσης από αυτά τα χημικά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρύζι: Μακρύκοκκο, μπασμάτι, καστανό κ.α. – Τι κάνει κάθε ποικιλία να ξεχωρίζει και σε ποια πιάτα ταιριάζει το κάθε ένα (αναλυτικός πίνακας)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Premium στην ετικέτα, διαφορετικό στο βάζο – Παραπλάνηση για κέρδος ή απλή απροσεξία; Τι αποκάλυψε ο κρατικός έλεγχος

Με βάση τα επίπεδα συγκέντρωσης στα τρόφιμα και τα στοιχεία κατανάλωσης από τη βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια Τροφίμων, οι ερευνητές υπολόγισαν τη διατροφική έκθεση του ελληνικού πληθυσμού. Για τους ενήλικες, η μέση ημερήσια πρόσληψη διοξινών και διοξινοειδών PCB εκτιμάται σε 1,02 πικογραμμάρια τοξικής ισοδυναμίας ανά κιλό σωματικού βάρους, που αντιστοιχεί σε εβδομαδιαία πρόσληψη 7,14 πικογραμμαρίων ανά κιλό. Παρόμοια επίπεδα καταγράφονται στους εφήβους, ενώ χαμηλότερη αλλά συγκρίσιμη έκθεση παρατηρείται στους ηλικιωμένους.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο περιορισμός των θερμίδων αυξάνει την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας – Μελέτη

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προειδοποίηση για κατεψυγμένες κοτομπουκιές χωρίς σαφή σήμανση κινδύνου

Οι τιμές αυτές υπερέβαιναν ήδη το ανεκτό εβδομαδιαίο επίπεδο πρόσληψης των 2 pg TEQ ανά κιλό σωματικού βάρους που είχε θέσει η EFSA το 2018. Όπως σας έχει ενημερώσει ήδη το Cibum, τον περασμένο Νοέμβριο, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων πρότεινε περαιτέρω μείωση, του ανεκτού εβδομαδιαίου ορίου σε 0,6 pg TEQ ανά κιλό σωματικού βάρους, στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης που αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για πιθανή νομοθετική αναθεώρηση το 2026. Με βάση αυτό το προτεινόμενο όριο, η εκτιμώμενη διατροφική έκθεση του ελληνικού πληθυσμού υπερβαίνει το νέο επίπεδο πολλαπλάσια σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Όπως τονίζουν οι ερευνητές, αυτή η υπέρβαση προκαλεί μεγάλη ανησυχία, δεδομένων των κινδύνων για την υγεία που σχετίζονται με την έκθεση σε διοξίνες, οι οποίοι βρίσκονται υπό συνεχή διερεύνηση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φριτέζα αέρα: Τι πρέπει να προσέχουμε όταν χρησιμοποιούμε λαδόκολλα ή αλουμινόχαρτο στο καλάθι

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι πρέπει να προσέχουμε όταν αγοράζουμε ακτινίδια

Η ανάλυση της συμβολής των επιμέρους ομάδων τροφίμων δείχνει ότι τα ψάρια και τα θαλασσινά αποτελούν τον κύριο παράγοντα έκθεσης σε διοξίνες και PCB στην Ελλάδα. Σημαντική συμμετοχή έχουν επίσης το ελαιόλαδο και τα φυτικά έλαια λόγω της υψηλής κατανάλωσής τους, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά, ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα.

Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα διοξινών και PCB στα τρόφιμα που αναλύθηκαν βρίσκονται κάτω από τα ισχύοντα ανώτατα όρια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και δεν εμφανίζουν σαφή χρονική τάση αύξησης ή μείωσης, η συνολική διατροφική πρόσληψη παραμένει υψηλή σε σχέση με τα όρια ασφάλειας που επανεξετάζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ της συμμόρφωσης των μεμονωμένων τροφίμων και της αθροιστικής έκθεσης που προκύπτει από τη μακροχρόνια κατανάλωση τροφίμων με χαμηλές αλλά σταθερές συγκεντρώσεις αυτών των ρύπων.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων Τροφίμων: Τις επόμενες ημέρες ξεκινά η υποβολή δηλώσεων για το έτος αναφοράς 2025 από τις υπόχρεες επιχειρήσεις

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα απαλλαγείτε από τα ενοχλητικά έντομα στις γλάστρες σας

Οι ερευνητές τονίζουν τέλος πως ειδικά για την Ελλάδα, τα μέτρα για την πρόληψη της τυχαίας ή παράνομης καύσης αστικών στερεών αποβλήτων σε ανοιχτούς χώρους υγειονομικής ταφής και των τυχαίων πυρκαγιών σε αγροτικές και βιομηχανικές περιοχές είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς αυτές αποτελούν την κύρια πηγή εκπομπών διοξινών στη χώρα.

Πηγή: Food and Chemical Toxicology https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0278691525004855

Αναφορά: Danae Costopoulou, Irene Vassiliadou, Kleopatra Kedikoglou, Constantina Grigoriou, Leondios Leondiadis, Dioxin and PCB monitoring in Greek food products during the period 2002–2022 and preliminary assessment of general population exposure through the diet, Food and Chemical Toxicology, Volume 206, 2025, 115717, ISSN 0278-6915, https://doi.org/10.1016/j.fct.2025.115717.
(https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0278691525004855)