Η Ελλάδα εισάγει περίπου 50.000 τόνους σουσαμιού τον χρόνο, όμως οι συνεχείς απορρίψεις φορτίων για σαλμονέλα, αφλατοξίνες και ελλιπή πιστοποιητικά, προκαλούν ανησυχία για την ασφάλεια εισαγόμενων πρώτων υλών από τρίτες χώρες
Η Ελλάδα θεωρείται μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση σουσαμιού στην Ευρώπη, πιθανότατα μέσα στις τρεις πρώτες κατά κεφαλήν. Παρότι δεν υπάρχουν επίσημα πανευρωπαϊκά στοιχεία που να κατατάσσουν ακριβώς τις χώρες, η εικόνα της αγοράς δείχνει ξεκάθαρα ότιτο σουσάμι έχει πολύ μεγαλύτερη παρουσία στην ελληνική διατροφή σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το σουσάμι χρησιμοποιείται περιορισμένα. Στην Ελλάδα αποτελεί βασικό συστατικό της αρτοποιίας και της νηστίσιμης διατροφής εδώ και αιώνες. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μεγάλη χρήση του σε παραδοσιακά προϊόντα που καταναλώνονται καθημερινά, όπως το κουλούρι Θεσσαλονίκης, το ψωμί με σουσάμι, ο χαλβάς, το ταχίνι και το παστέλι. Η υψηλή κατανάλωση φαίνεται και από τις μεγάλες εισαγωγές της χώρας, που φτάνουν περίπου τους 50.000 τόνους τον χρόνο, καθώς η εγχώρια παραγωγή είναι μικρή και δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται κρητικό ελαιόλαδο λόγω υπέρβασης MCPD – Η επίσημη ανακοίνωση των Γερμανικών Αρχών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 4 νεκροί και 47 νοσηλείες από δηλητηριώδη μανιτάρια – Τα είδη που μοιάζουν με τα βρώσιμα αλλά οδηγούν σε ηπατική βλάβη
Για αυτό η ελληνική βιομηχανία τροφίμων, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, κυρίως από χώρες όπως το Σουδάν, η Νιγηρία, η Ινδία, η Αιθιοπία και το Πακιστάν, όπου το κόστος παραγωγής είναι χαμηλότερο και οι κλιματικές συνθήκες πιο ευνοϊκές για μεγάλες καλλιέργειες. Ωστόσο σε αρκετές από αυτές τις χώρες τα συστήματα ελέγχου και τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων διαφέρουν σημαντικά από τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα παραγωγής, ιχνηλασιμότητας και επίσημων ελέγχων που εφαρμόζονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενες ειδοποιήσεις στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), με τις ελληνικές αρχές να εντοπίζουν φορτία που είτε ήταν μολυσμένα με παθογόνους μικροοργανισμούς είτε δεν συνοδεύονταν από τα απαραίτητα πιστοποιητικά συμμόρφωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επεκτείνεται η ανάκληση κατεψυγμένης πίτσας λόγω σαλμονέλας – Ποιες μεγάλες μάρκες της αγοράς επηρεάζονται
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πονοκέφαλος, κόπωση, ναυτία και ανεξήγητα δερματικά ή γαστρεντερικά συμπτώματα; Ο ένοχος μπορεί να κρύβεται στο ντουλάπι σας
Στις 14 Μαΐου 2026 η Ελλάδα κοινοποίησε στο RASFF δύο νέες περιπτώσεις ακατάλληλου εισαγόμενου σουσαμιού. Η πρώτη αφορούσε φορτίο από τη Νιγηρία στο οποίο ανιχνεύθηκε Salmonella spp. κατά τον συνοριακό έλεγχο. Το προϊόν δεσμεύτηκε πριν διατεθεί στην αγορά και χαρακτηρίστηκε ως «σοβαρού κινδύνου». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των αναλύσεων, η σαλμονέλα εντοπίστηκε σε δείγμα 25 γραμμαρίων, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί πλήρη απουσία του παθογόνου σε αντίστοιχο δείγμα. Η δεύτερη ειδοποίηση αφορούσε φορτίο σουσαμιού από το Σουδάν, το οποίο απορρίφθηκε λόγω απουσίας των προβλεπόμενων επίσημων πιστοποιητικών που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου μειώνουν σάκχαρο, πίεση και χοληστερίνη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ταπεινό φυτό που μπορεί να καθαρίσει το πόσιμο νερό από τα μικροπλαστικά χωρίς τη χρήση χημικών – Επιστημονική μελέτη
Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Από το 2023 έως σήμερα οι ελληνικές αρχές έχουν αποστείλει επανειλημμένες ειδοποιήσεις στο RASFF για εισαγόμενο σουσάμι που κρίθηκε ακατάλληλο ή επικίνδυνο. Το 2025 καταγράφηκαν πολλά περιστατικά μολυσμένου σουσαμιού με σαλμονέλα από τη Νιγηρία και την Τουρκία, καθώς και απορρίψεις φορτίων λόγω ανεπαρκών εργαστηριακών εγγράφων. Το 2024 οι ελληνικές αρχές προχώρησαν σε πολλαπλές απορρίψεις φορτίων για παρουσία σαλμονέλας και αφλατοξινών, ενώ καταγράφηκαν περιπτώσεις με τέσσερα διαφορετικά φορτία μολυσμένου σουσαμιού μέσα σε διάστημα λίγων ημερών. Το 2023 υπήρξαν επίσης ειδοποιήσεις για φορτία χωρίς τα απαραίτητα πιστοποιητικά και τεκμηρίωση ασφάλειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χαρτί κουζίνας: Πώς να επιλέξετε το πιο συμφέρον σε σχέση ποιότητας – τιμής, ανάλογα με τις ανάγκες σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση κουτάλας λόγω μετανάστευσης καρκινογόνων ουσιών στα τρόφιμα
Η σαλμονέλα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παθογόνους μικροοργανισμούς στα τρόφιμα διεθνώς. Η κατανάλωση μολυσμένου προϊόντος μπορεί να προκαλέσει σαλμονέλωση, μια λοίμωξη που εκδηλώνεται συνήθως με διάρροια, πυρετό, κοιλιακό άλγος, ναυτία και εμετούς. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως από έξι ώρες έως τρεις ημέρες μετά την κατανάλωση του τροφίμου και μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ημέρες. Σε ηλικιωμένους, παιδιά, εγκύους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή αφυδάτωση ή σηψαιμία και να απαιτήσει νοσηλεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Ιt: Ανακαλεί δημοφιλές προϊόν εν μέσω έρευνας για πιθανές τροφικές δηλητηριάσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται αφρόλουτρο ιδιωτικής ετικέτας μεγάλης αλυσίδας με επικίνδυνο βακτήριο – Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις
Ιδιαίτερο πρόβλημα παρουσιάζει το γεγονός ότι το σουσάμι χρησιμοποιείται συχνά σε προϊόντα που καταναλώνονται χωρίς επιπλέον θερμική επεξεργασία ή σε προϊόντα όπου η επιμόλυνση μπορεί να μεταφερθεί σε επόμενα στάδια παραγωγής. Η παρουσία σαλμονέλας σε πρώτη ύλη μπορεί να οδηγήσει σε ανάκληση μεγάλου αριθμού τελικών προϊόντων όπως μπάρες δημητριακών, αρτοσκευάσματα, χαλβάς, ταχίνι και προϊόντα αρτοποιίας. Σε αρκετές διεθνείς περιπτώσεις η σαλμονέλα σε σουσάμι και ταχίνι έχει συνδεθεί με πολυεθνικές επιδημίες τροφιμογενών λοιμώξεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάνει να βάζουμε καυτά υλικά στο μπλέντερ;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί με δυο υλικά στη φριτέζα αέρος: «Μοιάζει με προζυμένιο αλλά είναι ακόμα καλύτερο» (βίντεο)
Εκτός από τη μικροβιολογική επιβάρυνση, οι έλεγχοι έχουν εντοπίσει και αφλατοξίνες σε εισαγόμενο σουσάμι. Οι αφλατοξίνες είναι τοξικές ουσίες που παράγονται από μύκητες και αναπτύσσονται κυρίως σε συνθήκες υψηλής υγρασίας και κακής αποθήκευσης. Η χρόνια έκθεση σε αφλατοξίνες έχει συσχετιστεί με ηπατοτοξικότητα και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος. Για τον λόγο αυτό η ευρωπαϊκή νομοθεσία καθορίζει αυστηρά ανώτατα όρια παρουσίας τους σε τρόφιμα και πρώτες ύλες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Shein: Ομαδική αγωγή για ψεύτικες εκπτώσεις και παραπλάνηση καταναλωτών
Οι περιπτώσεις απουσίας επίσημων πιστοποιητικών θεωρούνται επίσης κρίσιμες για την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Τα συνοδευτικά έγγραφα αποτελούν βασικό στοιχείο ιχνηλασιμότητας και τεκμηρίωσης ότι το προϊόν έχει υποβληθεί στους απαιτούμενους ελέγχους πριν την εξαγωγή του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έλλειψή τους δεν επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να επιβεβαιώσουν αν το φορτίο συμμορφώνεται με τα μικροβιολογικά, χημικά και ποιοτικά κριτήρια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Για τη βιομηχανία τροφίμων και τους εισαγωγείς, οι επαναλαμβανόμενες απορρίψεις φορτίων δημιουργούν σημαντικές οικονομικές και λειτουργικές επιπτώσεις. Ένα θετικό δείγμα για σαλμονέλα μπορεί να οδηγήσει σε δέσμευση προϊόντων, θερμική επεξεργασία, καταστροφή φορτίων, καθυστερήσεις στην παραγωγή, αυξημένα κόστη εργαστηριακών αναλύσεων και κινδύνους ανάκλησης τελικών προϊόντων από την αγορά. Παράλληλα, αυξάνεται η πίεση για εντατικότερους ελέγχους στις χώρες προέλευσης που εμφανίζουν συχνές μη συμμορφώσεις.
Η διαχείριση του κινδύνου απαιτεί αυστηρή εφαρμογή συστημάτων HACCP, ενισχυμένους μικροβιολογικούς ελέγχους στις πρώτες ύλες, αξιολόγηση και πιστοποίηση προμηθευτών, προγράμματα επιθεώρησης στις εγκαταστάσεις παραγωγής και συστηματική δειγματοληψία σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή αποθήκευση σε ελεγχόμενες συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας, καθώς και η αποφυγή διασταυρούμενης επιμόλυνσης κατά τη μεταφορά και επεξεργασία.
Για τους καταναλωτές, η επιλογή προϊόντων από αξιόπιστες επιχειρήσεις με συστήματα ελέγχου ποιότητας και πλήρη σήμανση αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας. Η παρακολούθηση ανακλήσεων προϊόντων και ανακοινώσεων του ΕΦΕΤ μπορεί να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανώς επικίνδυνων παρτίδων. Σε προϊόντα όπως το ωμό ταχίνι ή μη θερμικά επεξεργασμένο σουσάμι, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή για ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, καθώς ακόμη και χαμηλά επίπεδα μικροβιακής επιμόλυνσης μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή λοίμωξη.
