Οιστρογονικές, κυτταροτοξικές και γονοτοξικές ουσίες, καθώς και PFAS, σε υλικά επαφής τροφίμων που θεωρούνται «πράσινες» εναλλακτικές
Τα χάρτινα ποτήρια μιας χρήσης για καφέ και τα κουτιά φαγητού από χαρτόνι προωθούνται συχνά ως οικολογικές εναλλακτικές των πλαστικών. Αλλά μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026 στο περιοδικό Food Chemistry αποκαλύπτει ότι αυτά τα υλικά μπορεί να μεταφέρουν στο φαγητό και το ρόφημα επικίνδυνες χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων ενδοκρινικών διαταρακτών και PFAS.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυξάνονται τα κρούσματα Ηπατίτιδας Α από θαλασσινά – Οι έντονες βροχοπτώσεις υπεύθυνες για την εξάπλωση του ιού
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Justus Liebig Giessen της Γερμανίας εφάρμοσαν μια προηγμένη μεθοδολογία γνωστή ως ανάλυση κατευθυνόμενη από επιδράσεις (effect-directed analysis) σε τέσσερα χάρτινα ποτήρια καφέ με εσωτερική επένδυση πολυαιθυλενίου και δύο κουτιά φαγητού από κυτταρίνη. Η μέθοδος αυτή είναι ιδιαίτερα ισχυρή γιατί δεν αναζητά μόνο γνωστές ουσίες, αλλά συνδυάζει χημική ανάλυση ευρέος φάσματος με βιολογικές δοκιμές για να εντοπίσει και ουσίες άγνωστης ταυτότητας που παράγουν βιολογική δραστηριότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί οι δίαιτες αποτυγχάνουν όταν έρχονται τα δύσκολα συναισθήματα
Οι ερευνητές εντόπισαν τις ουσίες 2,5-διυδροξυκυκλοεξα-2,5-διένιο-1,4-διόνη, 4-οκτυλοφαινόλη και διβουτυλφθαλικό (DBP) ως οιστρογονικές, την (υδροξυαιθυλο)μεθακρυλική ουσία ως κυτταροτοξική και την 1,6-εξανοδιόλη διμεθακρυλική ως γονοτοξική. Το διβουτυλφθαλικό (DBP) είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό: κατατάσσεται στο Επίπεδο 1 της Λίστας Προτεραιότητας Χημικών Επαφής Τροφίμων, που σημαίνει ότι πρόκειται για επικίνδυνη χημική ουσία με επιβεβαιωμένο δυναμικό έκθεσης, εντοπισμένη τόσο σε εθνικά προγράμματα βιολογικής παρακολούθησης ανθρώπων όσο και σε μετανάστευση από υλικά επαφής τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νηστεία: Πώς επηρεάζει τον οργανισμό μας; Ευρήματα Ελληνικής έρευνας
Εντοπίστηκαν επίσης PFAS, συγκεκριμένα η φθοροτελομερής αλκοόλη 6:2 (6:2FTOH) και το προϊόν αποικοδόμησής της 6:2FTUCA σε μετανάστες που διαταράσσουν τον θυρεοειδή αδένα, αν και οι ερευνητές τα χαρακτήρισαν ως «χαμηλής ανησυχίας». Η παρουσία PFAS σε χάρτινα υλικά που εσωτερικά επενδύονται με πολυαιθυλένιο αναδεικνύει ότι ακόμα και υλικά που δεν προσθέτουν σκόπιμα PFAS μπορεί να τα περιέχουν ως ακούσια πρόσθετα ή προϊόντα αποικοδόμησης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το μούσλι περιέχει περισσότερο καρκινογόνο ακρυλαμίδιο από άλλα δημητριακά – Εργαστηριακός έλεγχος σε 38 προϊόντα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η «κρυφή» επικοινωνία εντέρου – εγκεφάλου που αλλάζει τη διάθεσή μας
Η μεθοδολογία της μελέτης είναι σημαντική από μόνη της. Εκτός από παραδοσιακές in vitro βιοδοκιμές, χρησιμοποιήθηκαν και επίπεδες βιοδοκιμές που συνδυάζουν χρωματογραφικό διαχωρισμό χημικών μειγμάτων με αξιολόγηση βιολογικής δραστηριότητας σε δισδιάστατη μορφή. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει ευκολότερο εντοπισμό μεμονωμένων επικίνδυνων ουσιών μέσα σε σύνθετα χημικά μείγματα, κάτι που οι συμβατικές μέθοδοι αδυνατούν να κάνουν αξιόπιστα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρετανία: Νέες ταξιδιωτικές οδηγίες ενόψει καλοκαιριού – Τι λένε για Ελλάδα και Κύπρο
Το ευρύτερο πλαίσιο είναι εξίσου ανησυχητικό. Οι ερευνητές τονίζουν ότι στο μέλλον θα πρέπει να εξεταστούν περισσότερα υλικά επαφής τροφίμων από κυτταρίνη, χαρτί και χαρτόνι, ώστε να διευρυνθεί ο κατάλογος των επικίνδυνων ουσιών που ενδέχεται να αποτελούν κίνδυνο για την υγεία. Αυτό υπονοεί ότι τα ευρήματα της μελέτης αντιπροσωπεύουν πιθανώς μια μικρή μόνο εικόνα ενός ευρύτερου προβλήματος που αφορά κατηγορίες υλικών συσκευασίας που χρησιμοποιούνται καθημερινά σε τεράστιες ποσότητες.
