Ο καφές στο χέρι, έχει εξελιχθεί από μια πρακτική λύση για όσους βρίσκονται συνεχώς σε μετακίνηση σε μια καθημερινή καταναλωτική συνήθεια με οικονομικές, κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις. Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας υλικών που σχετίζονται άμεσα με την προστασία της δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ελλάδα ενημέρωσε την Ευρώπη για κατάσχεση άνω των 2 τόνων γαλακτοκομικών ακατάλληλων για κατανάλωση
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 2.000 κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου, καταγράφει το οικονομικό αποτύπωμα του καθημερινού καφέ στο χέρι. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι Millennials, δηλαδή όσοι γεννήθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, δαπανούν κατά μέσο όρο 728 λίρες ετησίως για καφέ σε πακέτο. Η Generation Z ακολουθεί με μέση ετήσια δαπάνη 676 λιρών, ενώ οι Baby Boomers ηλικίας 60 έως 69 ετών ξοδεύουν σημαντικά λιγότερα, περίπου 260 λίρες τον χρόνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται βούτυρο από μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ – Πιθανή μόλυνση με το δυνητικά θανατηφόρο βακτήριο Listeria
Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι ένας μέσος καταναλωτής θα δαπανήσει περισσότερες από 29.000 λίρες για καφέ σε πακέτο κατά τη διάρκεια της ζωής του. Παράλληλα, το 35% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι, αν και στον χώρο εργασίας του διατίθεται δωρεάν στιγμιαίος καφές, επιλέγει να αγοράζει καθημερινά καφέ από καφετέρια ή αλυσίδα εστίασης, θεωρώντας την αγορά αυτή μια προσωπική ανταμοιβή μέσα στην ημέρα. Ως προς τις προτιμήσεις των καταναλωτών, ο latte κατέλαβε την πρώτη θέση με ποσοστό 23%, ακολούθησε ο cappuccino με 21%, ενώ στην τρίτη θέση βρέθηκε ο flat white με 11%.
Πέρα όμως από τη γεύση ή την ευκολία, ο καφές στο χέρι φαίνεται να λειτουργεί και ως στοιχείο κοινωνικής ταυτότητας. Σε δημοσίευμα του Metro, ο ψυχολόγος και συνιδρυτής της RoutineBase, Αριστοτέλης Παυλίδης, εξηγεί ότι η μεταφορά ενός χάρτινου ποτηριού καφέ συνδέεται με την εικόνα ενός ανθρώπου που βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, εργάζεται, έχει στόχους και ακολουθεί έναν οργανωμένο τρόπο ζωής. Όπως αναφέρει, η συγκεκριμένη συμπεριφορά μπορεί να ενισχύει την αίσθηση αυτοπεποίθησης, επειδή συνδέεται πολιτισμικά με την παραγωγικότητα, την αποτελεσματικότητα και την αστική καθημερινότητα.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι το χάρτινο ποτήρι δεν αποτελεί μόνο μέσο μεταφοράς του ροφήματος, αλλά μεταφέρει και ένα κοινωνικό μήνυμα που αφορά τον τρόπο ζωής, τη ρουτίνα και τη σύνδεση με ευρύτερες πολιτισμικές αντιλήψεις. Η συνεχής έκθεση σε ανθρώπους που καταναλώνουν καφέ στον δρόμο ενισχύει αυτή τη συμπεριφορά μέσω της κοινωνικής μίμησης και της αίσθησης συμμετοχής σε μια κοινή καθημερινή πρακτική. Παρόμοια άποψη διατυπώνει και ο επικεφαλής καφέ της αλυσίδας Grind, Howard Gill, ο οποίος χαρακτηρίζει τον καφέ σε πακέτο ως αναγνωρίσιμο στοιχείο της σύγχρονης αστικής κουλτούρας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εικόνα του ανθρώπου που περπατά κρατώντας έναν καφέ παραπέμπει σε μια δυναμική και κομψή προσωπικότητα, αντίστοιχη με εκείνη που έχει αποτυπωθεί σε δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές όπως το Sex and the City.
Η αυξανόμενη κατανάλωση καφέ εκτός σπιτιού συνοδεύεται και από μεγαλύτερη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών, επιλογή που συμβάλλει στη μείωση των απορριμμάτων μιας χρήσης, αλλά απαιτεί τήρηση συγκεκριμένων κανόνων υγιεινής και επιλογή κατάλληλων υλικών. Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Εκτίμησης Κινδύνου της Γερμανίας (Bundesinstitut für Risikobewertung – BfR) δημοσίευσε στις 17 Ιουλίου 2026 επικαιροποιημένες οδηγίες με τίτλο «Nutzung kundeneigener Mehrwegbecher für “Coffee to go”: auf Hygienestandards und Materialien achten», οι οποίες αφορούν την ασφαλή χρήση ιδιωτικών επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών για ζεστά ροφήματα.
Σύμφωνα με το BfR, τα προσωπικά επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια πρέπει να είναι άδεια και σχολαστικά καθαρισμένα πριν από κάθε χρήση. Συνιστάται να πλένονται τακτικά με ζεστό νερό και απορρυπαντικό ή στο πλυντήριο πιάτων, όταν αυτό επιτρέπεται από τον κατασκευαστή, και να στεγνώνουν πλήρως πριν χρησιμοποιηθούν ξανά. Κατά την πλήρωση από το προσωπικό καταστήματος, το καπάκι πρέπει να αφαιρείται από τον ίδιο τον πελάτη ώστε να αποφεύγεται η επαφή του προσωπικού με το σκεύος. Στα μηχανήματα αυτοεξυπηρέτησης το ποτήρι δεν πρέπει να αγγίζει το στόμιο από το οποίο εξέρχεται το ρόφημα, ώστε να περιορίζεται η πιθανότητα μικροβιακής επιμόλυνσης.
Το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι ο κίνδυνος μετάδοσης λοιμώξεων μέσω ζεστών ροφημάτων είναι γενικά χαμηλός, επειδή οι υψηλές θερμοκρασίες καταστρέφουν τα περισσότερα βακτήρια. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ποτήρια με εμφανείς ρύπους δεν πρέπει να επαναγεμίζονται πριν καθαριστούν, καθώς ενδέχεται να μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς στο ρόφημα.
Ως καταλληλότερα υλικά για επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια αναφέρονται η πορσελάνη, ο ανοξείδωτος χάλυβας, το γυαλί και τα ανθεκτικά πλαστικά που προορίζονται για επαφή με τρόφιμα. Τα υλικά αυτά πρέπει να διαθέτουν λεία επιφάνεια, να αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και να μην παρουσιάζουν ρωγμές ή εμφανείς φθορές κατά τη χρήση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα ποτήρια που διαφημίζονται ως κατασκευασμένα από «φυσικά υλικά», όπως προϊόντα με ίνες μπαμπού. Το BfR διευκρινίζει ότι πολλά από αυτά κατασκευάζονταν κυρίως από ρητίνη μελαμίνης-φορμαλδεΰδης (Melamine-Formaldehyde Resin – MFH), στην οποία είχαν προστεθεί φυτικές ίνες ως πληρωτικό υλικό. Όταν τέτοια προϊόντα χρησιμοποιούνται με πολύ ζεστά ή όξινα ροφήματα, μπορεί να απελευθερώσουν μελαμίνη και φορμαλδεΰδη στα τρόφιμα. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, η μελαμίνη μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην ουροδόχο κύστη και στους νεφρούς, ενώ τόσο η μελαμίνη όσο και η φορμαλδεΰδη έχουν χαρακτηριστεί ως ουσίες με καρκινογόνες ιδιότητες υπό συγκεκριμένες συνθήκες έκθεσης. Το BfR εξακολουθεί να μην συνιστά τη χρήση σκευών από MFH για ζεστά και όξινα ροφήματα, όπως ο καφές και το τσάι.
Το ίδιο έγγραφο επισημαίνει ότι η ευθύνη για την τήρηση των κανόνων υγιεινής κατά την πλήρωση ιδιωτικών επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών ανήκει στην επιχείρηση τροφίμων και στο προσωπικό που πραγματοποιεί την εξυπηρέτηση. Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν την πλήρωση ενός ποτηριού όταν κρίνουν ότι δεν πληροί τις απαραίτητες προδιαγραφές καθαριότητας ή ασφάλειας.
Η σύνδεση του καφέ στο χέρι με την καθημερινότητα, την κοινωνική εικόνα και τις καταναλωτικές συνήθειες συνοδεύεται πλέον και από αυξημένο ενδιαφέρον για τη βιωσιμότητα και τη μείωση των απορριμμάτων. Η ασφαλής χρήση επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών προϋποθέτει την επιλογή κατάλληλων υλικών, τη σωστή συντήρηση και την τήρηση κανόνων υγιεινής, ώστε η περιβαλλοντική ωφέλεια να συμβαδίζει με την προστασία της υγείας του καταναλωτή.
