Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες για την καθημερινή κατανάλωση καφέ και πως αυτή επηρεάζει την υγεία
Ο καφές, ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως, έχει κατά καιρούς κατηγορηθεί για αυξημένους παλμούς, αϋπνία και εξάρτηση. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων ετών σκιαγραφούν μια πολύ πιο θετική εικόνα, ακόμη και σε ό,τι αφορά την καρδιαγγειακή υγεία.
Για μεγάλο διάστημα, η μείωση της κατανάλωσης καφέ θεωρούνταν αυτονόητη σύσταση στο πλαίσιο ενός υγιεινού τρόπου ζωής, συχνά σε συνδυασμό με το άγχος, τη νευρικότητα ή και τη σύνδεσή του με το κάπνισμα. Στην πραγματικότητα, όμως, τα τελευταία δέκα χρόνια πληθαίνουν οι μελέτες που αναδεικνύουν ευεργετικές επιδράσεις. Χαρακτηριστική είναι μεγάλη βρετανική μελέτη σε σχεδόν 500.000 άτομα, τα οποία παρακολουθήθηκαν για τουλάχιστον μία δεκαετία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε άτομα χωρίς ιστορικό καρδιοπάθειας, η κατανάλωση δύο έως τριών φλιτζανιών καφέ την ημέρα συνδέεται με μείωση του κινδύνου θανάτου και καρδιαγγειακών συμβαμάτων κατά 10% έως 15%. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το όφελος αυτό φαίνεται να υφίσταται και σε άτομα με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια. Ακόμη και σε περιπτώσεις αρρυθμιών, η καθημερινή κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρεται υγρό πιάτων που προκαλεί εγκαύματα, βλάβες στα μάτια και αλλεργικές αντιδράσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση συσκευασιών με κατεψυγμένα Nuggets λόγω κινδύνου πνιγμού – Επηρεάζονται δύο μεγάλες αλυσίδες
Αν και είναι αλήθεια ότι σε άτομα που δεν είναι συνηθισμένα στην καφεΐνη ο καφές μπορεί να προκαλέσει παροδικά ταχυκαρδία ή αύξηση της αρτηριακής πίεσης, τα φαινόμενα αυτά θεωρούνται ήπια και προσωρινά. Μάλιστα, σύμφωνα με άλλη μελέτη, η κατανάλωση καφέ το πρωί φαίνεται να είναι η πιο ευνοϊκή χρονική στιγμή για να αποκομίσει κανείς τα οφέλη του. Αν και οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα δεδομένα αυτά δεν αποδεικνύουν απόλυτα αιτιώδη σχέση, η υψηλή περιεκτικότητα του καφέ σε πολυφαινόλες ενισχύει την υπόθεση ότι συμβάλλει θετικά στην υγεία. Το συμπέρασμα είναι σαφές: ο καφές δεν χρειάζεται να αποφεύγεται από όσους τον απολαμβάνουν χωρίς προβλήματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σούπα με ουσία που μέσα σε μόλις 5 λεπτά προκαλεί συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης – Επείγουσα ανάκληση από σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nutella: 40 κύβοι ζάχαρης μέσα σε ένα βαζάκι, δηλαδή στο μισό προϊόν! Τι καταγγέλει περιοδικό για την ασφάλεια καταναλωτών
Πέρα από την καρδιά, ο καφές φαίνεται να ωφελεί και τις γνωστικές λειτουργίες. Η καφεΐνη είναι γνωστή για τις διεγερτικές της ιδιότητες, ενισχύοντας την εγρήγορση και τη συγκέντρωση, ιδίως μετά από έλλειψη ύπνου. Ανάλυση δεδομένων από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη NHANES έδειξε ότι άτομα άνω των 60 ετών που καταναλώνουν καφέ καθημερινά επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Η καθημερινή κατανάλωση φαίνεται, επομένως, να έχει θετική επίδραση στις νοητικές λειτουργίες, ενώ στη Γαλλία βρίσκεται σε εξέλιξη μελέτη για την αξιολόγηση της καφεΐνης στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού και εγκαυμάτων από κούπα που πωλείται σε μεγάλη αλυσίδα – Σπάει μόλις γεμίζει υγρά!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μεγάλο πλεονέκτημα των φοιτητών του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου: Στην πρώτη γραμμή προστασίας της Δημόσιας Υγείας
Όσον αφορά τον ύπνο, η σχέση με τον καφέ είναι πιο σύνθετη. Είναι γνωστό ότι ένας καφές λίγο πριν από έναν σύντομο ύπνο δεν εμποδίζει απαραίτητα την έλευση του ύπνου, καθώς η καφεΐνη χρειάζεται περίπου 20 λεπτά για να δράσει. Σε γενικές γραμμές, όμως, ο καφές μπορεί να παρατείνει τον χρόνο που απαιτείται για να αποκοιμηθεί κανείς και να επηρεάσει την υποκειμενική ποιότητα του ύπνου. Η ευαισθησία διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο και επηρεάζεται και από την ηλικία, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εξατομίκευση της κατανάλωσης. Σε ό,τι αφορά το άγχος, η μέτρια κατανάλωση φαίνεται να έχει μάλλον θετική ή ουδέτερη επίδραση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 στα 10 τρόφιμα για βρέφη στα ράφια είναι υπερ-επεξεργασμένα – Πώς θα τα αναγνωρίσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζυμαρικά: Το συνηθισμένο λάθος που κάνουμε στο μαγείρεμα και επιβαρύνουμε την υγεία μας
Παρά τη φήμη του ως εθιστικού ροφήματος, ο καφές δεν πληροί τα κριτήρια σοβαρής εξάρτησης. Η εξάρτηση από μια ουσία αξιολογείται βάσει 11 κριτηρίων που περιλαμβάνονται στο αμερικανικό διαγνωστικό εγχειρίδιο ψυχικών διαταραχών, όπως η απώλεια ελέγχου ή η αδυναμία εκπλήρωσης βασικών υποχρεώσεων. Για να χαρακτηριστεί μια εξάρτηση ως ήπια, απαιτούνται τουλάχιστον δύο ή τρία από αυτά. Η καφεΐνη πληροί ουσιαστικά μόνο το κριτήριο του συνδρόμου στέρησης, καθώς η απότομη διακοπή της μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, κόπωση ή νευρικότητα, συμπτώματα που υποχωρούν γρήγορα. Πρόκειται για καταστάσεις πολύ μακριά από τις εξαρτήσεις που υπονομεύουν σοβαρά την κοινωνική και επαγγελματική ζωή ή την ψυχική και σωματική υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το απογευματινό σνακ που αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας
Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπερβολή είναι ακίνδυνη. Πολύ υψηλή κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει ναυτία, εμετούς, πονοκέφαλο, παλμούς, ανησυχία και τρόμο, συμπτώματα που συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ώρες. Για τον λόγο αυτό, οι υγειονομικές αρχές συνιστούν να μην ξεπερνάται η ημερήσια πρόσληψη των 400 mg καφεΐνης, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε πέντε εσπρέσο ή τέσσερις καφέδες φίλτρου.
Πηγές:
H. Zhou et al. (2025) – Impact of coffee consumption on mortality in patients with cardiovascular and cerebrovascular diseases: a cohort study – Nutrition, Metabolism & Cardiovascular Disease.
Nutrients (2025) – Coffee’s Impact on Health and Well-Being
UK Biobank cohort (Endocrine Society press) Endocrine Society press about UK Biobank coffee study
European Society of Cardiology. European Society of Cardiology study on coffee timing and heart health
