Από λοιμώξεις με Campylobacter και σπάνιες περιπτώσεις παράλυσης έως τα κρούσματα βρουκέλλωσης στην Ελλάδα, οι ειδικοί επιμένουν ότι η παστερίωση παραμένει η ασφαλέστερη επιλογή.
Η κατανάλωση ωμού, μη παστεριωμένου γάλακτος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, έπειτα από σειρά κρουσμάτων τροφιμογενών λοιμώξεων και σοβαρών επιπλοκών που συνδέθηκαν με γαλακτοκομικά προϊόντα. Οι κίνδυνοι του ωμού γάλακτος εξακολουθούν να υποτιμώνται, παρά τα επανειλημμένα περιστατικά νοσηλειών και τις επιστημονικά τεκμηριωμένες επιπλοκές που έχουν καταγραφεί.
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται το βακτήριο Campylobacter, το οποίο θεωρείται μία από τις συχνότερες αιτίες βακτηριακής γαστρεντερίτιδας στις ανεπτυγμένες χώρες. Σύμφωνα με την ιατρική βιβλιογραφία, η λοίμωξη προκαλεί συνήθως διάρροια, πυρετό και κοιλιακές κράμπες. Ωστόσο, σε μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να πυροδοτήσει το σύνδρομο Guillain-Barré, μια σοβαρή νευρολογική διαταραχή κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα περιφερικά νεύρα του ίδιου του οργανισμού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | PFAS στο πόσιμο νερό: Η αόρατη πρόκληση για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον – Τι δείχνουν οι μετρήσεις στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το συγκλονιστικό βίντεο με τρωκτικά και περιττώματα αναμεμειγμένα με το φαγητό των ζώων σε μονάδα παραγωγής προϊόντων ΠΟΠ
Το σύνδρομο Guillain-Barré μπορεί να προκαλέσει προοδευτική παράλυση, η οποία ξεκινά συχνά από τα κάτω άκρα και σε ορισμένες περιπτώσεις επεκτείνεται στους αναπνευστικούς μύες, καθιστώντας απαραίτητη τη μηχανική υποστήριξη της αναπνοής. Αν και πρόκειται για σχετικά σπάνια επιπλοκή, η σύνδεσή του με λοιμώξεις από Campylobacter είναι ευρέως αναγνωρισμένη από την επιστημονική κοινότητα.
Τα παραδείγματα που δεν έγιναν μαθήματα
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση της Mari Tardiff στην Καλιφόρνια. Τον Ιούνιο του 2008, δεκαέξι άνθρωποι νόσησαν από Campylobacter jejuni έπειτα από κατανάλωση ωμού γάλακτος που διανεμόταν μέσω συστήματος «μίσθωσης αγελάδων» από την Alexandre EcoDairy Farm στην κομητεία Del Norte. Η Tardiff εμφάνισε αρχικά συμπτώματα που έμοιαζαν με γρίπη, όμως λίγες ημέρες αργότερα παρουσίασε θολή όραση, μούδιασμα στα άκρα και έντονους νευρολογικούς πόνους. Τελικά διαγνώστηκε με σύνδρομο Guillain-Barré, μεταφέρθηκε σε μονάδα εντατικής θεραπείας, διασωληνώθηκε και παρέμεινε νοσηλευόμενη για περίπου δυόμισι μήνες. Μετά την έξοδό της από το νοσοκομείο χρειάστηκε εκτεταμένη αποκατάσταση και συνεχή νοσηλευτική φροντίδα στο σπίτι. Σύμφωνα με την περιγραφή του Marler, οι επιπτώσεις στην κινητικότητά της παραμένουν μέχρι σήμερα.
Ανάλογη ήταν και η περίπτωση του Jim Orchard στην Πενσιλβάνια. Το 2012, ο 67χρονος κατανάλωσε ωμό γάλα από την Pasture Maid Creamery και συγκαταλέχθηκε μεταξύ περίπου δέκα ατόμων που ασθένησαν. Ενώ οι υπόλοιποι ανέρρωσαν, ο Orchard εμφάνισε σύνδρομο Guillain-Barré και νοσηλεύτηκε σε κρίσιμη κατάσταση σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις πολιτειακές αρχές, η ίδια γαλακτοκομική μονάδα είχε συνδεθεί ήδη από το 2009 με παρουσία Campylobacter στο γάλα της, γεγονός που είχε οδηγήσει σε σχετική προειδοποίηση προς τους καταναλωτές.
Η συζήτηση στις ΗΠΑ αναζωπυρώθηκε ακόμη περισσότερο εξαιτίας πρόσφατων εξελίξεων στο Άινταχο. Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της πολιτείας, το καλοκαίρι του 2025 δεκαοκτώ άτομα ασθένησαν από Campylobacter έπειτα από κατανάλωση ωμού γάλακτος που συνδέθηκε με μία γαλακτοκομική μονάδα. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου είχαν αναφερθεί τουλάχιστον 23 κρούσματα Campylobacter, εκ των οποίων έξι αφορούσαν παιδιά ηλικίας κάτω των δώδεκα ετών, καθώς και τρία κρούσματα λοίμωξης από παραγωγό Shiga τοξίνης E. coli.
Στις αρχές Ιουνίου 2026, οι αρχές του Άινταχο ανακοίνωσαν δύο νέες επιδημίες που συνδέθηκαν με ωμό γάλα. Οι αναφορές έκαναν λόγο για σχεδόν 60 ασθενείς από τα μέσα Μαΐου, τουλάχιστον 45 εργαστηριακά επιβεβαιωμένες λοιμώξεις από Campylobacter και οκτώ νοσηλείες. Οι αρχές δεν δημοσιοποίησαν τα ονόματα των γαλακτοκομικών εκμεταλλεύσεων που ερευνώνται.
Παράλληλα, ιδιαίτερη δημοσιότητα έλαβε μεγάλη επιδημία σαλμονέλωσης που συνδέθηκε με προϊόντα της Raw Farm LLC στην Καλιφόρνια. Η επιδημία ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2023 και, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Marler, η γονιδιωματική ανάλυση συνέδεσε τελικά τουλάχιστον 165 κρούσματα Salmonella Typhimurium σε τέσσερις πολιτείες με προϊόντα ωμού γάλακτος και κρέμας γάλακτος της εταιρείας. Οι υγειονομικές αρχές χαρακτήρισαν το περιστατικό ως τη μεγαλύτερη επιδημία σαλμονέλωσης που σχετίστηκε με ωμό γάλα στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την τελευταία δεκαετία.
Με αφορμή τα περιστατικά αυτά, φορείς ζητούν αυστηρότερη ενημέρωση των καταναλωτών και μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη διαχείριση επιδημιών τροφιμογενών λοιμώξεων και υποστηρίζουν ότι οι συσκευασίες ωμού γάλακτος θα πρέπει να φέρουν σαφείς προειδοποιήσεις για πιθανούς κινδύνους από παθογόνους μικροοργανισμούς όπως το E. coli, η Salmonella, η Listeria και το Campylobacter, καθώς και για σοβαρές επιπλοκές όπως το αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο, το σύνδρομο Guillain-Barré, οι αντιδραστικές αρθρίτιδες, οι αποβολές και, σε ακραίες περιπτώσεις, ο θάνατος.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Αν και στην Ελλάδα δεν έχουν καταγραφεί τα μεγάλα ξεσπάσματα λοιμώξεων από ωμό γάλα που έχουν απασχολήσει κατά καιρούς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με μελέτη του ΕΟΔΥ για τη βρουκέλλωση στην Ελλάδα την περίοδο 2005-2020, το 57% των καταγεγραμμένων κρουσμάτων ανέφερε κατανάλωση μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, κυρίως ιδιοπαραγόμενων, ενώ το 71% είχε επαφή με ζώα και σχεδόν οι μισοί ασθενείς ήταν κτηνοτρόφοι. Παρά τη σταδιακή μείωση των κρουσμάτων τα τελευταία χρόνια και την εφαρμογή προγραμμάτων ελέγχου στα αιγοπρόβατα, η βρουκέλλωση εξακολουθεί να θεωρείται ενδημική στη χώρα. Τα ευρήματα αυτά υπενθυμίζουν ότι η κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος και γαλακτοκομικών δεν συνδέεται μόνο με γνωστούς παθογόνους μικροοργανισμούς όπως η Salmonella και το Campylobacter, αλλά και με ζωονόσους όπως η βρουκέλλωση, οι οποίες εξακολουθούν να απασχολούν τις υγειονομικές αρχές στην Ελλάδα.
Γιατί η παστερίωση του γάλακτος είναι η επιστημονικά αποδεκτή ασφαλής λύση
Η παστερίωση θεωρείται εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της δημόσιας υγείας στον τομέα των τροφίμων, καθώς εξουδετερώνει επικίνδυνους παθογόνους μικροοργανισμούς που μπορεί να υπάρχουν στο γάλα χωρίς να επηρεάζει ουσιαστικά τη θρεπτική του αξία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, οι ευρωπαϊκές αρχές ασφάλειας τροφίμων και οι εθνικοί οργανισμοί δημόσιας υγείας θεωρούν την παστερίωση τον αποτελεσματικότερο τρόπο πρόληψης λοιμώξεων από βακτήρια όπως η Salmonella, η Listeria monocytogenes, το Escherichia coli και το Campylobacter.
Αντίθετα, το ωμό γάλα μπορεί να περιέχει παθογόνους μικροοργανισμούς ακόμη και όταν προέρχεται από φαινομενικά υγιή ζώα και πληροί υψηλά πρότυπα υγιεινής, καθώς η μόλυνση δεν είναι πάντοτε ορατή ή ανιχνεύσιμη από τον καταναλωτή. Για τον λόγο αυτό, η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι η παστερίωση αποτελεί το βασικό και πιο αξιόπιστο μέτρο προστασίας από σοβαρές τροφιμογενείς λοιμώξεις και τις ενδεχόμενες επιπλοκές τους, ιδιαίτερα για παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους και άτομα με ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
