Λίγες ημέρες μετά τον διεθνή συναγερμό για ελληνικό προϊόν που περιείχε επιμολυσμένο ταχίνι, τρεις νέες ειδοποιήσεις στο ευρωπαϊκό σύστημα ταχείας προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF) αφορούν τον εντοπισμό Salmonella spp. σε φορτία σουσαμιού από τη Νιγηρία. Οι κοινοποιήσεις δημοσιεύθηκαν στις 23 Ιουλίου 2026, κατόπιν ελέγχων των ελληνικών αρχών στα σύνορα. Η επίσημη αξιολόγηση του κινδύνου καταγράφεται ως σοβαρή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το τυρί που δεν πρέπει να μασάμε πολύ, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη
Σε μία από τις υποθέσεις, το μικροβιακό παθογόνο εντοπίστηκε σε δύο από τις δέκα μονάδες του δείγματος, με εργαστηριακή ημερομηνία αποτελέσματος την 28η Απριλίου 2026, ενώ το νομοθετικό όριο επιβάλλει την απόλυτη απουσία του μικροοργανισμού σε 25 γραμμάρια προϊόντος. Στις άλλες δύο περιπτώσεις, οι εργαστηριακές αναλύσεις ολοκληρώθηκαν στις 27 Απριλίου και στις 4 Ιουνίου 2026, επιβεβαιώνοντας την παρουσία σαλμονέλας σε παρτίδες νιγηριανού σουσαμιού. Την ίδια ημέρα καταγράφηκε και συνοριακή απόρριψη φορτίου από το Σουδάν λόγω έλλειψης πιστοποιητικού υγείας.
Τα νέα αυτά περιστατικά καταγράφονται αμέσως μετά την ευρωπαϊκή υπόθεση ανάκλησης παρτίδων χούμους της εταιρείας ΑΜΒΡΟΣΙΑ Α.Ε., όπου η Salmonella spp. εντοπίστηκε στο ταχίνι που χρησιμοποιήθηκε ως πρώτη ύλη, προκαλώντας ανακλήσεις σε Ελλάδα, Ιταλία και Κύπρο. Αν και τα φορτία σουσαμιού που απορρίφθηκαν στα σύνορα δεν σχετίζονται με τη συγκεκριμένη παρτίδα χούμους, αφορούν την ίδια ακριβώς πρώτη ύλη που τροφοδοτεί τη βιομηχανία τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοκολάτα Oreo: Aναφορές αντιδράσεων μετά από κατανάλωση – Μαζική ανάκληση
Η σοβαρότητα του κινδύνου αποτυπώνεται και στο αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1206 της 9ης Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αύξησε τη συχνότητα των υποχρεωτικών ελέγχων στο ταχίνι και τον χαλβά προέλευσης Συρίας από 20% σε 50%, εξαιτίας των αυξημένων ποσοστών μη συμμόρφωσης που καταγράφηκαν στο σύστημα RASFF.
Παράλληλα, το Διεθνές Δίκτυο Αρχών Ασφάλειας Τροφίμων (INFOSAN) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έχει κατατάξει το ταχίνι και τον χαλβά στις υψηλού κινδύνου πηγές σαλμονέλωσης από το 2004. Επιστημονική ανασκόπηση του Health Canada στο περιοδικό Microorganisms τεκμηριώνει τουλάχιστον 20 μεγάλες επιδημίες παγκοσμίως που συνδέθηκαν με προϊόντα σουσαμιού. Το γεγονός ότι τα προϊόντα αυτά έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής και καταναλώνονται απευθείας χωρίς θερμική επεξεργασία αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης των καταναλωτών.
Η Ελλάδα θεωρείται μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση σουσαμιού στην Ευρώπη, πιθανότατα μέσα στις τρεις πρώτες κατά κεφαλήν. Η υψηλή κατανάλωση φαίνεται και από τις μεγάλες εισαγωγές της χώρας, που φτάνουν περίπου τους 50.000 τόνους τον χρόνο. Όμως η εγχώρια παραγωγή σουσαμιού στην Ελλάδα καλύπτει ελάχιστο μέρος των αναγκών της μεταποίησης. Αυτό υποχρεώνει τις βιομηχανίες παραγωγής ταχινιού, χαλβά και αρτοσκευασμάτων να εξαρτώνται από εισαγωγές από χώρες όπως η Νιγηρία. Η ποιότητα των εισαγόμενων παρτίδων συνιστά κρίσιμο παράγοντα για τη βιομηχανία, καθώς τυχόν διαφυγή επιμολυσμένης πρώτης ύλης στον παραγωγικό ιστό εκθέτει τις επιχειρήσεις σε λειτουργικό, οικονομικό και νομικό κίνδυνο, επηρεάζοντας άμεσα τη δημόσια υγεία.
Η σαλμονέλα αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα τροφιμογενή παθογόνα, με την ιδιότητα να επιβιώνει στους ξηρούς σπόρους του σουσαμιού και στα παράγωγά τους για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η ανίχνευση του βακτηρίου είναι εφικτή μόνο μέσω εργαστηριακών αναλύσεων, καθώς το μολυσμένο προϊόν δεν εμφανίζει καμία αλλοίωση στην όψη, την οσμή ή τη γεύση. Ειδικά στο ταχίνι, η χαμηλή υγρασία σε συνδυασμό με την υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η σαλμονέλα μπορεί να επιβιώνει για μήνες. Αν η πρώτη ύλη εισέλθει επιμολυσμένη στην παραγωγή, το βακτήριο μεταφέρεται ανέπαφο στο τελικό προϊόν.
Για τον καταναλωτή, η κατανάλωση μολυσμένου ταχινιού ή χαλβά προκαλεί γαστρεντερική λοίμωξη με διάρροια, πυρετό, εμέτους και κοιλιακό άλγος μέσα σε 6 έως 72 ώρες. Σε μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένα άτομα, η λοίμωξη μπορεί να λάβει βαριά μορφή. Η ιδιαιτερότητα των λιπαρών τροφίμων έγκειται στο ότι τα λιπίδια προστατεύουν το βακτήριο από τα οξέα του στομάχου, με αποτέλεσμα ακόμη και μια ελάχιστη ποσότητα μολυσμένης τροφής να είναι αρκετή για να προκαλέσει νόσηση.
Επιπλέον, η τοποθέτηση του μολυσμένου προϊόντος στο ψυγείο δεν εξουδετερώνει το παθογόνο. Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες συντελούν στη διατήρηση της σαλμονέλας ζωντανής για ακόμα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μέσα σε περιβάλλον υψηλών λιπαρών. Με δεδομένο ότι το τρόφιμο δείχνει και είναι γευστικά φυσιολογικό, η προστασία της βιομηχανίας συμπίπτει με την προστασία του καταναλωτή: αυστηρός προληπτικός έλεγχος των εισαγόμενων παρτίδων πριν τη μεταποίηση, παρακολούθηση των επίσημων ανακλήσεων και άμεση αναζήτηση ιατρικής βοηθείας σε περίπτωση εκδήλωσης συμπτωμάτων.
