Νέα συνοπτική μελέτη στο Eurosurveillance συγκεντρώνει δεκατρία χρόνια δεδομένων και δείχνει ότι τα κρούσματα σαλμονέλας στην Ευρώπη εμφανίζονται με σταθερή εποχικότητα, επηρεάζοντας επανειλημμένα δεκάδες χώρες κάθε φθινόπωρο
Μια νέα συνοπτική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Eurosurveillance συγκεντρώνει για πρώτη φορά όλα τα διαθέσιμα δεδομένα για την πολύχρονη επιδημία σαλμονέλωσης στην Ευρώπη που συνδέεται με ντοματίνια από τη Σικελία. Οι ερευνητές επιβεβαιώνουν ότι από το 2011 έως το 2024 η Ευρώπη βίωσε επαναλαμβανόμενα κύματα λοιμώξεων από το σπάνιο στέλεχος Salmonella Strathcona, με δεκάδες περιστατικά σε τουλάχιστον 17 χώρες και σαφή εποχική επανεμφάνιση κάθε καλοκαίρι και φθινόπωρο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποκαλύφθηκε το τρόφιμο που προκάλεσε σηψαιμία και τροφικές δηλητηριάσεις σε δεκάδες πελάτες πολυτελούς εστιατορίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 23χρονη εμφάνισε αιμόπτυση μετά από λοίμωξη με τον ιό της γρίπης των πτηνών – Στο 48% το ποσοστό θνησιμότητας σε ανθρώπους
Η σαλμονέλωση, που παραμένει η δεύτερη πιο συχνή γαστρεντερίτιδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την καμπυλοβακτηρίωση, ευθύνεται για πάνω από 78.000 περιστατικά ετησίως. Η λοίμωξη προκαλεί διάρροια, πυρετό και κοιλιακό πόνο, ενώ σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε σηψαιμία. Το στέλεχος S. Strathcona όμως είναι εξαιρετικά σπάνιο – είχε καταγραφεί μόλις τρεις φορές παγκοσμίως πριν από το 2011. Η επανεμφάνισή του, όπως διαπιστώνει η νέα μελέτη, δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ενός επίμονου, διασυνοριακού συστήματος μόλυνσης στη γεωργική αλυσίδα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, μεταξύ 2011 και 2024 καταγράφηκαν 662 επιβεβαιωμένα ή πιθανά κρούσματα S. Strathcona, εκ των οποίων τα μισά σημειώθηκαν μέσα στα δύο τελευταία χρόνια. Τα περισσότερα περιστατικά εντοπίστηκαν στη Γερμανία, τη Δανία και την Αυστρία, ενώ η μέση ηλικία των ασθενών ήταν τα 34 έτη. Πάνω από το ένα τρίτο χρειάστηκε νοσηλεία, επιβεβαιώνοντας τη σοβαρότητα των λοιμώξεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτές είναι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ με τις «μούφα» μειώσεις τιμών, σύμφωνα με Οργανισμό Προστασίας Καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεταλλικά κομμάτια σε δημοφιλή μπισκότα – Άμεση ανάκληση από τα ράφια μεγάλου σούπερ μάρκετ
Η επιδημία του 2023 αποτέλεσε το πιο εκτεταμένο επεισόδιο. Οι γερμανικές αρχές ανέφεραν 46 περιστατικά μέσα σε λίγους μήνες, ενώ αντίστοιχα κρούσματα αναφέρθηκαν σε Αυστρία, Γαλλία, Σλοβενία και άλλες χώρες. Η ανάλυση δεδομένων κατανάλωσης και οι συνεντεύξεις των ασθενών αποκάλυψαν κοινό στοιχείο: την κατανάλωση μικρών ντοματινιών, συνήθως σε τσαμπί, συσκευασμένων σε δίσκους με πλαστική μεμβράνη.
Η ιχνηλάτηση των προϊόντων οδήγησε στη Σικελία, όπου εντοπίστηκαν βιολογικές καλλιέργειες που εξήγαν ντοματίνια σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Παρά το γεγονός ότι οι επίσημοι έλεγχοι δεν έδειξαν παραβάσεις, η μελέτη θεωρεί πολύ πιθανό η μόλυνση να οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες – κυρίως μολυσμένα νερά άρδευσης ή επαφή με κόπρανα ζώων και πτηνών. Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι η Salmonella μπορεί να προσκολληθεί ή να εισχωρήσει στους ιστούς των φυτών, καθιστώντας το πλύσιμο ανεπαρκές μέτρο πρόληψης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται παιδικό καρεκλάκι φαγητού που πωλείται και στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μούχλα σε σαλάμι: Μπορώ να το φάω αν αφαιρέσω το μολυσμένο κομμάτι;
Η γενετική ανάλυση των δειγμάτων από 15 χώρες αποκάλυψε εντυπωσιακή ομοιότητα, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι όλα τα περιστατικά προέρχονται από κοινή πηγή. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το βακτήριο έχει εγκατασταθεί σε περιβαλλοντικό ή αγροτικό «αποθετήριο», πιθανώς στα δίκτυα άρδευσης ή στο έδαφος, επιτρέποντας την επαναμόλυνση των καλλιεργειών κάθε θερινή περίοδο.
Η μελέτη συνδέει επίσης το σημερινό ξέσπασμα με εκείνο του 2011 στη Δανία, όταν η S. Strathcona είχε εντοπιστεί σε ντομάτες ποικιλίας Datterino, επίσης από τη Σικελία. Τα δύο γεγονότα φαίνεται να αποτελούν κομμάτια της ίδιας διαχρονικής επιδημίας, που επιβιώνει μέσα στο ευρωπαϊκό σύστημα παραγωγής και διανομής φρέσκων προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς η βιομηχανία σκοτώνει μικρόβια και ιούς πριν φτάσουν στο πιάτο με το φαγητό σου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 5 συμπληρώματα και βιταμίνες που πρέπει να αποφεύγετε αν έχετε υψηλή πίεση
Παρά τη βελτίωση των υγειονομικών πρακτικών και την ύπαρξη ευρωπαϊκών προτύπων, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι η Salmonella εξακολουθεί να βρίσκει τρόπους επιβίωσης στα σημεία όπου η γεωργία συναντά το περιβάλλον. Το γεγονός ότι η σαλμονέλωση επανεμφανίζεται κάθε χρόνο από το καλοκαίρι μέχρι το φθινόπωρο υποδηλώνει ότι το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και το ECDC καλούν τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τους ελέγχους σε καλλιέργειες, συσκευαστήρια και συστήματα άρδευσης, ενώ προτείνουν τη χρήση ασφαλέστερων πηγών νερού. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η προστασία της εφοδιαστικής αλυσίδας των νωπών προϊόντων απαιτεί συνεχή επιτήρηση, διασυνοριακή συνεργασία και κοινές πρωτοβουλίες έρευνας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το φτηνό υλικό που κάνει τα τζάμια… αόρατα!
Η μελέτη στο Eurosurveillance καταλήγει ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκή, υποεκτιμημένη πηγή επιμόλυνσης. Η περίπτωση της S. Strathcona αποδεικνύει πόσο επίμονες μπορούν να γίνουν οι βακτηριακές εστίες σε φυσικά προϊόντα και πόσο εύκολα διασχίζουν τα σύνορα μέσω του εμπορίου. Η ασφάλεια των τροφίμων, καταλήγουν οι ερευνητές, εξαρτάται όχι μόνο από τους κανόνες, αλλά και από τη βαθύτερη κατανόηση του οικοσυστήματος που τα παράγει.
