Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως σήμερα έχουν καταγραφεί δεκάδες σοβαρά ατυχήματα σε μύλους, εργοστάσια ζάχαρης, σιλό σιτηρών και μονάδες επεξεργασίας τροφίμων.
Το αλεύρι και η ζάχαρη είναι από τις πιο κοινές πρώτες ύλες στη βιομηχανία τροφίμων, πόσο μάλλον σε μία βιομηχανία μπισκότων. Υπό κανονικές συνθήκες δεν θεωρούνται επικίνδυνα. Όταν όμως βρεθούν σε μορφή λεπτής σκόνης και αιωρηθούν στον αέρα, μπορούν να μετατραπούν σε ιδιαίτερα εύφλεκτο μίγμα, ικανό να προκαλέσει έκρηξη. Το φαινόμενο είναι γνωστό διεθνώς ως έκρηξη σκόνης (dust explosion) και δεν αποτελεί σπάνια ή θεωρητική περίπτωση. Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως σήμερα έχουν καταγραφεί δεκάδες σοβαρά ατυχήματα σε μύλους, εργοστάσια ζάχαρης, σιλό σιτηρών και μονάδες επεξεργασίας τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατεψυγμένο κρέας: Οι νέες διαπιστώσεις της EFSA που ενδέχεται να αλλάξουν τους κανόνες για τη βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και στα ελληνικά ράφια το δημοφιλές «θαυματουργό» τσάι που ανακαλείται μετά τον εντοπισμό δύο καρκινογόνων ουσιών
Η αρχή είναι απλή: όσο πιο λεπτό είναι ένα οργανικό υλικό, τόσο μεγαλύτερη επιφάνεια έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο. Έτσι, ενώ το αλεύρι ή η ζάχαρη σε συμπαγή μορφή δεν καίγονται εύκολα, σε αιωρούμενη μορφή μπορούν να αναφλεγούν σχεδόν στιγμιαία, εφόσον υπάρξει σπινθήρας, θερμή επιφάνεια ή άλλη πηγή ανάφλεξης. Μια αρχική ανάφλεξη μπορεί να σηκώσει σκόνη που έχει καθίσει σε επιφάνειες, προκαλώντας δευτερογενή, πολύ ισχυρότερη έκρηξη. Γι’ αυτό το φαινόμενο θεωρείται από τους πιο επικίνδυνους και υποτιμημένους κινδύνους στη βιομηχανία τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποκάλυψη Cibum: Λίγη ώρα μετά την έκρηξη στη ΒΙΟΛΑΝΤΑ εγκρίθηκε η επισκευή του νεκροτομείου Λάρισας – Το επίμαχο έγγραφο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται κέτσαπ Heinz
Εκτός από το αλεύρι και τη ζάχαρη, επικίνδυνες θεωρούνται η σκόνη καφέ, το κακάο, το γάλα σε σκόνη και άλλα τρόφιμα που χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες στη βιομηχανική παραγωγή. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η ποσότητα του υλικού, αλλά ο βαθμός κονιορτοποίησης και η παρουσία του στον αέρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαλαξολίδη σε δημοφιλή καλλυντικά: Πώς θα εντοπίσετε στα συστατικά τον ενδοκρινικό διαταράκτη που επηρεάζει την αναπαραγωγή
Ιστορικά παραδείγματα επιβεβαιώνουν τον κίνδυνο. Το 2008, ένα εργοστάσιο ζάχαρης στις ΗΠΑ εκκενώθηκε και η παραγωγή ανεστάλη όταν μια συσσώρευση σκόνης ζάχαρης έπιασε φωτιά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα 14 νεκρούς, πολλαπλούς τραυματισμούς και μεγάλες καταστροφές εγκαταστάσεων. Το 2015, τρεις εκρήξεις κατέστρεψαν έναν αλευρόμυλο σκοτώνοντας τέσσερις εργάτες του.
Γι’ αυτό και σήμερα οι εκρήξεις σκόνης θεωρούνται δομικός κίνδυνος της βιομηχανίας τροφίμων, που απαιτεί αυστηρά μέτρα πρόληψης: συστήματα εξαερισμού και απορρόφησης σκόνης, τακτικό καθαρισμό, πιστοποιημένο εξοπλισμό και συνεχείς ελέγχους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται δημοφιλή μπισκότα κολοσσού τροφίμων – Μπορεί να περιέχουν κομμάτια πλαστικού και χαρτιού (φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνη μυκοτοξίνη σε φυσικό χυμό που προκαλεί στομαχόπονο και εμετούς – Αποσύρεται από μεγάλα σούπερ μάρκετ
Τι εξετάζεται στην περίπτωση του εργοστασίου της ΒΙΟΛΑΝΤΑ
Με αυτό το ιστορικό υπόβαθρο, γίνεται σαφές γιατί το αλεύρι και η ζάχαρη περιλαμβάνονται στη διερεύνηση της έκρηξης στο εργοστάσιο της ΒΙΟΛΑΝΤΑ , ίσως όχι ως αυτόνομη αιτία, αλλά ως πιθανός επιβαρυντικός παράγοντας.
Απαντήσεις σχετικά με τα αίτια της φονικής έκρηξης που προκάλεσε πυρκαγιά που ακόμα καίει στο εργοστάσιο Βιολάντα, επιχείρησε να δώσει ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας, Νίκος Θωμαΐδης, μιλώντας σήμερα στην ΕΡΤ.
«Η πρώτη αιτία έκρηξης σε βιομηχανίες τροφίμων είναι η χρήση υγραερίου, δηλαδή μίγματος προπανίου και βουτανίου. Από τη στιγμή που υπήρχανε δεξαμενές προπανίου, σημαίνει ότι υπήρχε εσωτερικό δίκτυο χρήσης στους φούρνους και είναι η πιο πιθανή αιτία σύμφωνα με την προϊστορία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μήπως το ψωμί που αγοράζετε είναι υπέρ-επεξεργασμένο; Πώς θα το καταλάβετε και πώς θα επιλέξετε υγιεινές εναλλακτικές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στο σκαμνί πτηνοτροφείο για τις ενοχλητικές μυρωδιές που «πνίγουν» ολόκληρες περιοχές
Δυστυχώς το προπάνιο είναι πιο βαρύ από τον αέρα και είναι το πλέον εκρηκτικό. Δηλαδή σε πολύ συγκεντρώσεις, 2% στον αέρα, μπορεί να προκαλέσει έκρηξη και η έκρηξη μπορεί να ξεκινήσει πάρα πολύ γρήγορα και απλά από μία θερμή επιφάνεια. Επομένως καταλαβαίνεται, μία διαρροή προπάνιου να υπήρχε στο δίκτυο, σε κάποια περιοχή φούρνου ή μιας μηχανής που λειτουργεί ή ενός λέβητα, μιας θερμής επιφάνειας, μπορεί να ξεκινήσει αυτή την τρομακτική και δυστυχώς τραγική έκρηξη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στο εδώλιο ανώτατο στέλεχος της Mars – Πώς έστησε απάτη 28,5 εκατομμυρίων και κατάφερνε να φοροδιαφεύγει
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαβήτης και παχυσαρκία: Ανακαλύφθηκε εντερικό βακτήριο που μπορεί να προλάβει και να θεραπεύσει μεταβολικές νόσους
Ενδέχεται να σημειώθηκε και δευτερογενής έκρηξη
Ο κ. Θωμαΐδης στη συνέχεια αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο να σημειώθηκε μία δευτερογενής έκρηξη, γεγονός που θα μπορούσε να εξηγήσει το πώς η έκρηξη είχε τέτοια ισχύ και ακούστηκε χιλιόμετρα μακριά από το εργοστάσιο. Όπως ανέφερε, η σκόνη που υπήρχε στο εργοστάσιο από τις πρώτες ύλες (πχ αλεύρι) θα μπορούσε να λειτουργήσει επιταχυντικά και να ενισχύσει την έκρηξη.
«Η έκρηξη από βουτάνιο και προπάνιο είναι ισχυρή, ωστόσο εδώ μπορεί να έχει συμβεί και μία δευτερογενής έκρηξη. Τώρα αυτό, είναι υπόθεση, αλλά οι περιπτώσεις προηγούμενων εργοστασίων, ειδικά τροφίμων, δείχνουν τέτοιες περιπτώσεις γιατί πολλές φορές υπάρχουν και σκόνη από τις πρώτες ύλες. Είναι συχνά αγνοημένη αλλά πολύ σοβαρή αιτία δευτερογενούς έκρηξης ή επιτάχυνσης μιας έκρηξης δεύτερου βαθμού. Έχει υπάρξει τέτοια περίπτωση», σημείωσε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι συμβαίνει στο δέρμα όταν χρησιμοποιούμε βιταμίνη C και ρετινόλη μαζί
