Χώμα, βροχή και αγροτικός εξοπλισμός δημιουργούν έναν ισχυρό δίαυλο μόλυνσης για τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά
Η εποχή της συγκομιδής αποτελεί ένα δίκοπο μαχαίρι. Η αφθονία της σοδειάς φέρνει ενθουσιασμό, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τους κινδύνους μικροβιακής μόλυνσης. Κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής συγκομιδής, βακτήρια που προέρχονται από το έδαφος, τη βροχή και τον αγροτικό εξοπλισμό μπορούν να μεταφερθούν στα προϊόντα με τρόπους που συχνά διαφεύγουν της προσοχής. Αυτοί οι δίαυλοι μετάδοσης έχουν αποτελέσει τη βάση πολυάριθμων κρουσμάτων τροφιμογενών ασθενειών παγκοσμίως και, χωρίς την απαραίτητη επαγρύπνηση, ακόμη και τα πιο φρέσκα προϊόντα μπορεί να μεταφέρουν επιβλαβή μικρόβια μέχρι την κουζίνα του καταναλωτή.
Το έδαφος ως δεξαμενή μικροβίων
Το χώμα δεν είναι απλώς αδρανής ύλη. Αποτελεί ένα ζωντανό οικοσύστημα γεμάτο βακτήρια, μύκητες και μικροβιακή ζωή. Ορισμένοι από αυτούς τους οργανισμούς είναι αβλαβείς, ενώ άλλοι, όπως η Listeria monocytogenes, η E. coli και η Salmonella, είναι ικανοί να προκαλέσουν ασθένειες στον άνθρωπο. Ένα βασικό στοιχείο είναι ότι πολλοί παθογόνοι παράγοντες προέρχονται από ζωικά περιττώματα, λύματα ή μολυσμένη κοπριά που χρησιμοποιείται ως λίπασμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κόπωση που δεν φεύγει: Πώς το μαγνήσιο και η βιταμίνη Β12 μπορούν να αναζωογονήσουν τον οργανισμό
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η EFSA αξιολογεί το έλαιο δενδρολίβανου ως ασφαλές πρόσθετο στις ζωοτροφές
Όταν η μολυσμένη κοπριά εισέρχεται στα χωράφια μέσω απορροής, οι παθογόνοι παράγοντες μπορούν να εισχωρήσουν στα στρώματα του εδάφους, να παραμείνουν εκεί και αργότερα να μεταναστεύσουν στις καλλιέργειες. Κατά τη διάρκεια της συγκομιδής, οι αναταράξεις, ο εξοπλισμός, η κίνηση των τρακτέρ και ο αέρας μπορούν να αναρτήσουν εκ νέου σωματίδια εδάφους και να φέρουν το μικροβιακό τους φορτίο σε επαφή με τις επιφάνειες των προϊόντων. Το έδαφος, αν και αποτελεί γνωστή πηγή μόλυνσης, συνήθως χρειάζεται πρόσθετους φορείς, όπως το νερό ή τη μηχανική κίνηση, για να μεταφέρει τα βακτήρια στις βρώσιμες επιφάνειες σε επίπεδα που απειλούν την υγεία.
Η βροχή λειτουργεί ως ισχυρός παράγοντας μόλυνσης, επιτρέποντας στους παθογόνους παράγοντες του εδάφους να φτάσουν στα προϊόντα. Όταν οι σταγόνες της βροχής πέφτουν σε μολυσμένο έδαφος, δημιουργούν σταγονίδια που εκτινάσσονται προς τα πάνω και έξω. Αυτά τα σταγονίδια μπορούν να προσγειωθούν απευθείας σε χαμηλά φυτά, επιφάνειες φρούτων ή φύλλα, ένα φαινόμενο ιδιαίτερα σχετικό για καλλιέργειες όπως το μαρούλι και οι φράουλες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρωτοποριακή δοκιμή με τεχνητή νοημοσύνη ελέγχει διαφημίσεις αλκοόλ για τήρηση κανόνων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πάνω από 350.000 πολίτες απαιτούν νόμο που θα απαγορεύει την ασπαρτάμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Σε περιπτώσεις ισχυρής βροχόπτωσης, η επιφανειακή απορροή του νερού διασχίζει το έδαφος, παρασύροντας βακτήρια και μεταφέροντάς τα σε όλο το χωράφι προς τις καλλιέργειες. Ακόμη και μια μέτρια βροχόπτωση μπορεί να δημιουργήσει αρκετή απορροή για να μεταφέρει μικρόβια σε σημαντικές αποστάσεις. Επιπλέον, η ισχυρή βροχή μπορεί να δημιουργήσει αερολύματα, σταγονίδια που παραμένουν αιωρούμενα και ενδέχεται να εναποτεθούν στις επιφάνειες των καλλιεργειών.
Ο ρόλος του εξοπλισμού
Ακόμη και με προσεκτική διαχείριση, μόλυνση μπορεί να συμβεί κατά τα στάδια της συγκομιδής και του χειρισμού. Ο εξοπλισμός αποτελεί συχνό όχημα για διασταυρούμενη μόλυνση. Οι θεριστικές μηχανές, οι μεταφορικές ταινίες και οι λεπίδες κοπής συσσωρεύουν χώμα και υπολείμματα. Εάν δεν καθαριστούν σωστά, μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια από τη μία σειρά ή το ένα χωράφι στο άλλο. Κάδοι, δοχεία και κιβώτια που χρησιμοποιούνται για τη συλλογή των προϊόντων μπορούν επίσης να γίνουν δεξαμενές βακτηρίων αν δεν απολυμανθούν. Τα ίχνη των ελαστικών των τρακτέρ, οι μπότες και τα εργαλεία μπορούν να μεταφέρουν μολυσμένο χώμα σε καθαρά χωράφια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρία ελαιόλαδα διαφορετικών εταιρειών αποσύρονται μετά από υποβάθμιση ποιότητας – Δείτε μάρκες και εταιρείες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα και κουλούρια: πόσο επηρεάζουν πραγματικά την καρδιά μας; Μελέτη του King’s College London και του Maastricht
Δεδομένου ότι η συγκομιδή είναι μια χρονικά ευαίσθητη διαδικασία, τα συνεργεία ενδέχεται να βιαστούν στον καθαρισμό ή να παραλείψουν τον έλεγχο κατά τη διάρκεια της αιχμής, αυξάνοντας την πιθανότητα μεταφοράς υπολειμματικής μόλυνσης. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις κρουσμάτων E. coli που συνδέονται με μαρούλι, οι ερευνητές έχουν συχνά εντοπίσει μόλυνση στο νερό των χωραφιών, τη χρήση γης σε παρακείμενες περιοχές ή τη κοινή χρήση εξοπλισμού μεταξύ χωραφιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Ανακαλείται τρόφιμο μεγάλης ζήτησης από 200 σουπερμάρκετ – Είναι μολυσμένο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέοι κανόνες του ΕΦΕΤ για τα αυγά: Αυστηρότερες απαιτήσεις στη σήμανση, τέλος στις ασαφείς ετικέτες και τις καθυστερήσεις
Για τον μετριασμό των κινδύνων, οι καλλιεργητές και οι συσκευαστές δίνουν έμφαση σε προληπτικές πρακτικές, όπως η δημιουργία ζωνών απομόνωσης, η στρατηγική διαχείριση των υδάτων, η καθημερινή απολύμανση του εξοπλισμού, η τακτική μικροβιολογική παρακολούθηση του εδάφους και του νερού και η εκπαίδευση των εργαζομένων στην υγιεινή. Παρόλα αυτά, οι καταναλωτές πρέπει να συνεχίσουν να είναι προσεκτικοί, πλένοντας σχολαστικά τα προϊόντα κάτω από τρεχούμενο νερό και διαχωρίζοντας τα ωμά από τα μαγειρεμένα τρόφιμα κατά την προετοιμασία. Η μόλυνση στη συγκομιδή μπορεί να περάσει στον καταναλωτή, καθώς τα φρέσκα προϊόντα συχνά δεν υφίστανται κανένα μετα-συλλεκτικό βήμα θανάτωσης των παθογόνων.
