Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψηφίζει για τον κανονισμό που χωρίζει τις νέες γενωμικές τεχνικές σε δύο κατηγορίες με πολύ διαφορετικές υποχρεώσεις επισήμανσης και ελέγχου
Μετά από χρόνια διαβουλεύσεων, η ΕΕ βρίσκεται στο τελευταίο βήμα πριν από την οριστική έγκριση ενός κανονισμού που αναμορφώνει ριζικά τον τρόπο ρύθμισης των φυτών που παράγονται με Νέες Γενωμικές Τεχνικές (NGT). Το Συμβούλιο υιοθέτησε τον κανονισμό στις 21 Απριλίου 2026 και το κείμενο περνά τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τελική ψηφοφορία ολομέλειας που προγραμματίζεται για την εβδομάδα 18-21 Μαΐου 2026. Στο ευρύτερο πλαίσιο, οι NGT είναι σύγχρονες τεχνικές επεξεργασίας DNA που επιτρέπουν στοχευμένες αλλαγές χαρακτηριστικών φυτών, ζώων ή μικροοργανισμών χωρίς εισαγωγή ξένου γενετικού υλικού. Μετά από απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ το 2018 που τις υπήγαγε στη νομοθεσία για τους ΓΤΟ, η Επιτροπή πρότεινε το 2023 χαλάρωση των κανόνων για να αξιοποιηθεί το δυναμικό τους για ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και μείωση φυτοφαρμάκων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παράσιτο σέρνεται για να βγει από το σούσι σε πιάτο εστιατορίου πριν καταναλωθεί – Απίστευτο βίντεο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεταλλικά θραύσματα σε παγωτό γνωστής μάρκας – Αποσύρονται 5 γεύσεις
Ο νέος κανονισμός εισάγει δύο κατηγορίες. Η Κατηγορία 1 (NGT-1) καλύπτει φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με συμβατικά καλλιεργούμενες ποικιλίες και απαλλάσσονται από τη νομοθεσία για τους ΓΤΟ. Δεν υπόκεινται σε υποχρεωτική επισήμανση, εκτός από σπόρους και αναπαραγωγικό υλικό, και δεν απαιτείται αξιολόγηση κινδύνου. Από την κατηγορία αυτή εξαιρούνται ρητά φυτά με ανθεκτικότητα σε ζιζανιοκτόνα ή με παραγωγή εντομοκτόνων ουσιών. Η Κατηγορία 2 (NGT-2) καλύπτει φυτά με πιο σύνθετες τροποποιήσεις που παραμένουν υπό τους αυστηρούς κανόνες ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης υποχρεωτικής αξιολόγησης κινδύνου, ιχνηλασιμότητας και επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαγορεύσουν ή να περιορίσουν την καλλιέργεια NGT-2 φυτών στο έδαφός τους.
Τι σημαίνει για τη βιολογική γεωργία
Το ζήτημα της βιολογικής γεωργίας είναι από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία του κανονισμού. Το κείμενο απαγορεύει τη χρήση NGT φυτών στη βιολογική παραγωγή, αλλά διευκρινίζει ρητά ότι η συμβατότητα των NGT-1 φυτών με τις αρχές της βιολογικής γεωργίας απαιτεί «περαιτέρω εξέταση» και ότι η απαγόρευση ισχύει «έως ότου ολοκληρωθεί αυτή η εξέταση». Ο κανονισμός δεν θεσπίζει σαφείς δεσμευτικές υποχρεώσεις συνύπαρξης που θα προστάτευαν τις βιολογικές καλλιέργειες από τυχαία μόλυνση, ούτε καθορίζει κανόνες ευθύνης σε περίπτωση μόλυνσης. Αυτό είναι κεντρικό σημείο ανησυχίας για οργανώσεις όπως η SAFE, η οποία ζητά σαφείς δεσμευτικές υποχρεώσεις συνύπαρξης και κανόνες ευθύνης. Ο αναπληρωτής διευθυντής της SAFE Luigi Tozzi δήλωσε ότι η βιολογική παραγωγή βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο και ότι χωρίς πλήρη ιχνηλασιμότητα και σαφή επισήμανση, δεν υπάρχει τρόπος να προστατευτεί η ακεραιότητα του βιολογικού τομέα, στον οποίο οι ευρωπαίοι καταναλωτές δαπανούν 50 έως 55 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ομαδική αγωγή κατά κολοσσού ηλεκτρονικού εμπορίου γιατί «κρύβει» τα επικίνδυνα συστατικά στα αντηλιακά
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία σπόρων και αγροτικές οργανώσεις χαιρέτισαν τον κανονισμό ως αναγκαίο βήμα για να παραμείνει η ΕΕ ανταγωνιστική σε σχέση με άλλες περιοχές που έχουν ήδη προχωρήσει σε εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας τους για τις NGT. Η Euroseeds, η οργάνωση σπόρων της ΕΕ, τόνισε ότι ο κανονισμός είναι ισορροπημένος και ότι οι καθυστερήσεις θα έβλαπταν ευρωπαίους αγρότες και αναλωτές. Αντίθετα, οργανώσεις καταναλωτών και βιολογικής γεωργίας εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για την απουσία υποχρεωτικής επισήμανσης στα τελικά προϊόντα NGT-1, γεγονός που αφαιρεί από τους καταναλωτές τη δυνατότητα ενημερωμένης επιλογής. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε αρχικά ζητήσει πλήρη απαγόρευση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για NGT φυτά, αλλά αυτή η θέση δεν επιβίωσε στις τελικές διαπραγματεύσεις. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εφαρμοστεί από τα μέσα του 2028.
Πηγή: sustainablepulse.com
