Το νερό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πρώτες ύλες στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, καθώς χρησιμοποιείται από την προετοιμασία των συστατικών και την επεξεργασία των προϊόντων μέχρι τον καθαρισμό του εξοπλισμού, την ψύξη και την παραγωγή ατμού. Η αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους, το κόστος των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις οδηγούν πλέον τις βιομηχανίες σε διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης, όπου η κατανάλωση παρακολουθείται συνεχώς και προσαρμόζεται στις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αυτοματισμοί, η τεχνητή νοημοσύνη, το Διαδίκτυο των Πραγμάτων για τη βιομηχανία, τα ρομποτικά συστήματα και ο «έξυπνος» εξοπλισμός επεξεργασίας τροφίμων χρησιμοποιούνται για να εντοπίζουν πού και πότε καταναλώνεται περισσότερο νερό και πού υπάρχουν απώλειες. Αισθητήρες καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τη ροή του νερού, την απόδοση του εξοπλισμού και τις συνθήκες λειτουργίας, ενώ αυτοματοποιημένες βαλβίδες και αντλίες μπορούν να προσαρμόζουν την παροχή ανάλογα με τις ανάγκες κάθε σταδίου. Με αυτόν τον τρόπο, η κατανάλωση παύει να βασίζεται αποκλειστικά σε προκαθορισμένα προγράμματα και χειροκίνητες ρυθμίσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο καθαρισμός του εξοπλισμού, καθώς οι δεξαμενές, οι σωληνώσεις, οι αναμικτήρες και οι γραμμές εμφιάλωσης πρέπει να καθαρίζονται συχνά για να περιορίζεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης και να διατηρούνται οι απαιτούμενες συνθήκες υγιεινής. Τα παραδοσιακά συστήματα καθαρισμού στηρίζονται συχνά σε προκαθορισμένους κύκλους, οι οποίοι μπορεί να συνεχίζονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανεξάρτητα από το αν χρειάζεται πραγματικά τόσο νερό ή τόσο έντονος καθαρισμός.
Τα συστήματα καθαρισμού επί τόπου, γνωστά ως CIP, μπορούν πλέον να συνδυάζονται με αισθητήρες και αυτοματισμούς που παρακολουθούν τη θερμοκρασία, την πίεση του νερού, τη συγκέντρωση των χημικών, τη διάρκεια του ξεπλύματος και τις δυνατότητες ανάκτησης. Σύμφωνα με το Water Online, οι προηγμένες λύσεις CIP μπορούν, ανάλογα με τον σχεδιασμό της εγκατάστασης, να μειώσουν την κατανάλωση νερού κατά 20% έως 50% σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους.
Η εξοικονόμηση δεν αφορά μόνο το νερό που καταναλώνεται άμεσα. Όταν μειώνεται η ποσότητα νερού που χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό, μειώνεται αντίστοιχα και η ποσότητα που πρέπει να υποστεί επεξεργασία ως απόβλητο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μεγάλες μονάδες παραγωγής, όπου ακόμη και μικρές απώλειες ανά κύκλο καθαρισμού μπορούν να μετατραπούν σε εκατομμύρια λίτρα νερού μέσα σε έναν χρόνο. Ήδη λύσεις ψηφιακού ελέγχου σε εγκαταστάσεις τροφίμων έχουν δείξει ότι η καλύτερη παρακολούθηση μπορεί να περιορίσει σημαντικά την κατανάλωση, ενώ υπάρχουν εφαρμογές που συνδυάζουν αυτοματισμούς και καθαρισμό με στόχο μικρότερη χρήση νερού.
Η τεχνολογία δεν περιορίζεται πλέον στην προσπάθεια να χρησιμοποιείται λιγότερο νερό. Ολοένα περισσότερες μονάδες εξετάζουν πώς το νερό που ήδη χρησιμοποιήθηκε μπορεί να ανακτηθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί, δημιουργώντας πιο κυκλικά συστήματα διαχείρισης. Αντί το υγρό απόβλητο να θεωρείται αποκλειστικά κάτι που πρέπει να απομακρυνθεί, μπορεί, μετά την κατάλληλη επεξεργασία και ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζεται, να επιστρέψει σε επιμέρους διαδικασίες της εγκατάστασης. Στις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνονται αντίστροφη ώσμωση, μεμβράνες διήθησης, αυτοματοποιημένη παρακολούθηση των υγρών αποβλήτων, ανάκτηση συμπυκνωμάτων και κλειστά κυκλώματα ψύξης. Ανάλογα με τον σχεδιασμό της παραγωγικής μονάδας, τέτοιες λύσεις μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την ανάγκη για νέο γλυκό νερό. Η επαναχρησιμοποίηση, ωστόσο, απαιτεί κατάλληλη επεξεργασία, καθώς το νερό που επιστρέφει σε μια παραγωγική διαδικασία πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις που αντιστοιχούν στη συγκεκριμένη χρήση και να μην δημιουργεί κίνδυνο για την ασφάλεια των τροφίμων.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο των τροφίμων, όπου το νερό δεν αποτελεί απλώς έναν βοηθητικό πόρο αλλά βασικό μέρος της παραγωγικής διαδικασίας και της υγιεινής των εγκαταστάσεων. Έρευνα που έχει δημοσιευτεί στο Computers in Industry έχει δείξει ότι εργαλεία του Διαδικτύου των Πραγμάτων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της κατανάλωσης νερού και ενέργειας, αλλά και της παραγωγής αποβλήτων στις μονάδες τροφίμων. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις τροφίμων, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η μείωση της κατανάλωσης νερού μπορεί να συνδυαστεί με χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα περιορισμό της παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ποια είναι η καλύτερη ώρα για να τρώμε ψάρια;
- Τιρζεπατίδη: Νέα μελέτη δείχνει μικρότερο κίνδυνο εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών επεισοδίων
- Ένα ποτήρι χυμός την ημέρα συνδέθηκε με καλύτερη διάθεση: Τι έδειξε νέα μελέτη
- «Είναι φυσιολογικό»: Η φράση του γιατρού που μπορεί να κάνει τον ασθενή να μην αναζητήσει θεραπεία
- «Food divorce»: Γιατί κάποια ζευγάρια επιλέγουν να μαγειρεύουν χωριστά
- Ψιλοκυβίνη: Μία μόνο δόση έφερε σημαντική βελτίωση σε δύσκολα περιστατικά κατάθλιψης
