Πώς το αλάτι μπορεί να βλάπτει σοβαρά και άλλα όργανα χωρίς να ανεβάζει απαραίτητα την πίεση
Για δεκαετίες, το αλάτι αντιμετωπίζεται σχεδόν αποκλειστικά ως ένας παράγοντας που ανεβάζει την αρτηριακή πίεση. Η σύσταση «λιγότερο αλάτι για χαμηλότερη πίεση» έχει περάσει στην κοινή αντίληψη ως απλή και καθολική αλήθεια. Ωστόσο, σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η επίδραση του αλατιού στον οργανισμό δεν περιορίζεται στους αριθμούς του πιεσόμετρου και δεν είναι ίδια για όλους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε πολυτελή εστιατόρια και κρουαζιερόπλοια πήγαινε το ληγμένο κρέας, που ξεπάγωναν, έκοβαν τα σημάδια αλλοίωσης και ξαναπουλούσαν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε listeria σε ταραμά – Αποσύρεται από τα ράφια των σούπερ μάρκετ
Μελέτη ερευνητών από τη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, το Βενιζέλειο Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (Τμήματα Παθολογίας και Καρδιολογίας), και το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (Τμήμα Νεφρολογίας), που δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Life, εστιάζει σε ένα φαινόμενο που ονομάζεται αλατοευαισθησία. Πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός αντιδρά δυσανάλογα στο αλάτι, με αποτέλεσμα όχι μόνο αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης αλλά και επιβάρυνση της καρδιάς και των νεφρών. Υπολογίζεται ότι περίπου οι μισοί ασθενείς με υπέρταση και ένα σημαντικό ποσοστό ατόμων με φυσιολογική πίεση εμφανίζουν τέτοια ευαισθησία στο αλάτι, χωρίς αυτό να γίνεται εύκολα αντιληπτό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να μαγειρέψουμε ζυμαρικά; Επιστήμονες Χημείας Τροφίμων απαντούν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φιλέτο τόνου από μεγάλο σουπερμάρκετ συνδέθηκε με συρροή τροφικών δηλητηριάσεων
Στους ανθρώπους αυτούς, τα νεφρά δυσκολεύονται να αποβάλουν το περίσσιο νάτριο. Το αλάτι κατακρατείται, αυξάνει τον όγκο των υγρών στο σώμα και ενεργοποιεί μηχανισμούς που κανονικά θα έπρεπε να παραμένουν σε χαμηλή ένταση. Ορμονικά συστήματα όπως το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης και το συμπαθητικό νευρικό σύστημα διεγείρονται, προκαλώντας σύσπαση των αγγείων, κατακράτηση υγρών και αυξημένο φορτίο στην καρδιά. Παράλληλα, αναπτύσσεται φλεγμονή και βλάβη στο εσωτερικό των αγγείων, ακόμα και όταν η πίεση δεν φαίνεται ιδιαίτερα αυξημένη στις μετρήσεις ρουτίνας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η αλατοευαισθησία συνδέεται στενά με τη χρόνια νεφρική νόσο. Πριν εμφανιστεί σαφής έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, μπορεί να παρατηρηθούν ήπιες αλλά σημαντικές αλλοιώσεις, όπως μικρή απώλεια λευκώματος στα ούρα ή μεταβολές στη νυχτερινή αρτηριακή πίεση. Αυτές οι αλλαγές αποτελούν πρώιμα σημάδια ότι το αλάτι επιβαρύνει τα νεφρά σε βάθος χρόνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζικές ανακλήσεις γάλακτος: Η EFSA όρισε όρια ασφάλειας για την παρουσία της τοξίνης σερεουλίδη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οδηγίες για ασφαλή αγορά συμπληρωμάτων διατροφής – Του Ν. Ζορζοβίλη
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και στην καρδιά. Η χρόνια κατακράτηση νατρίου και υγρών, σε συνδυασμό με τη φλεγμονή και τη δυσλειτουργία των αγγείων, οδηγεί σε σκλήρυνση του καρδιακού μυός. Αυτό σχετίζεται με μια μορφή καρδιακής ανεπάρκειας όπου η καρδιά διατηρεί τη δύναμή της αλλά δυσκολεύεται να χαλαρώσει και να γεμίσει σωστά. Οι ασθενείς αυτοί συχνά εμφανίζουν δύσπνοια, κόπωση ή πρηξίματα, χωρίς εμφανή ευρήματα στις κλασικές εξετάσεις.
Η διάγνωση της αλατοευαισθησίας δεν είναι απλή. Δεν υπάρχει ένα γρήγορο τεστ αίματος ή μια εξέταση που να δίνει ξεκάθαρη απάντηση. Η εικόνα προκύπτει από συνδυασμό στοιχείων, όπως η συμπεριφορά της αρτηριακής πίεσης μέσα στο 24ωρο, η παρουσία οιδημάτων μετά από αυξημένη κατανάλωση αλατιού, οι αλλαγές στη νεφρική λειτουργία και η ανταπόκριση σε συγκεκριμένα φάρμακα. Έτσι, πολλοί άνθρωποι παραμένουν αδιάγνωστοι για χρόνια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χαρτοπετσέτες ή πανιά για αποτελεσματική εφαρμογή απολυμαντικών στις επιφάνειες τροφίμων; Εύρημα επιστημονικής μελέτης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αβοκάντο ως βραδινό σνακ: Τι συμβαίνει στο σώμα το επόμενο πρωί σύμφωνα με κλινική μελέτη
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η γενικευμένη και αυστηρή μείωση του αλατιού δεν είναι πάντα η σωστή λύση για όλους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική στέρηση μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς που επιβαρύνουν περαιτέρω τον οργανισμό. Αντίθετα, η στοχευμένη προσέγγιση, με εξατομικευμένο έλεγχο της πρόσληψης αλατιού και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να προστατεύσει καρδιά και νεφρά πιο αποτελεσματικά.
Συνολικά, το αλάτι αναδεικνύεται όχι απλώς ως διατροφικός παράγοντας που επηρεάζει την πίεση, αλλά ως στοιχείο που, σε συγκεκριμένα άτομα, πυροδοτεί μια αλυσίδα βλαβών στο καρδιαγγειακό και νεφρικό σύστημα. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζεται η υπέρταση και οι σχετιζόμενες παθήσεις, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από έναν απλό αριθμό σε μια συνολική εικόνα υγείας.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2075-1729/16/2/247
Αναφορά: Μπαχλιτζανάκη, Μαρία, Γεώργιος Αλετράς, Ειρήνη Μπαχλιτζανάκη, Νεκταρία Βασιλάκη, Χαράλαμπος Λυδάκης, Ιωάννης Πετράκης, Εμμανουήλ Φουκαράκης, και Κώστας Στυλιανού. 2026. “Beyond Blood Pressure: Salt Sensitivity as a Cardionenal Phenotype—A Narrative Review”
Life 16, αρ. 2: 247. https://doi.org/10.3390/life16020247
