Εκτεταμένες αλλαγές στη σύνθεση των καλλυντικών φέρνει ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2026/78 για τη χρήση, σε καλλυντικά προϊόντα, ορισμένων ουσιών ταξινομημένων ως καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων ή τοξικών για την αναπαραγωγή – Τι πρέπει να ψάχνετε στις ετικέτες
Το Cibum έχει πολλές φορές προειδοποιήσει τους αναγνώστες για κινδύνους από γνωστά και λιγότερο γνωστά καλλυντικά και είδη προσωπικής φροντίδας που ανακαλούνται από την αγορά. Η συντριπτική πλειονότητα των καλλυντικών προϊόντων που ανακαλούνται περιέχουν το απαγορευμένο αλλεργιογόνο άρωμα βουτυλοφαινυλομεθυλοπροπιόνη, γνωστό ως Lilial ή BMHCA. Η ουσία αυτή έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να βλάψει το αναπαραγωγικό σύστημα, να επηρεάσει αρνητικά την υγεία του αγέννητου παιδιού και να προκαλέσει ευαισθητοποίηση του δέρματος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 1,4 εκ. συσκευασίες απορρυπαντικών για τα ρούχα – Ενδέχεται να περιέχουν βακτήρια που προκαλούν λοιμώξεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα – Προσοχή: Εάν έχετε αυτό το ποτήρι πετάξτε το! Καρκινογόνες ουσίες σε σκεύος γνωστής αλυσίδας
Εκτός από το Lilial έχουν απαγορευτεί και άλλες ουσίες όπως Formaldehyde και formaldehyde releasers (π.χ. DMDM Hydantoin, Imidazolidinyl Urea) λόγω καρκινογόνου δράσης, το Zinc Pyrithione, ευρέως χρησιμοποιούμενο σε σαμπουάν κατά της πιτυρίδας, λόγω τοξικότητας για την αναπαραγωγή, το Isobutylparaben και Isopropylparaben, λόγω ενδοκρινικής διαταραχής και επιπτώσεων στη γονιμότητα και πολλά άλλα. Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των ουσιών είναι ότι υπάρχουν τεκμηριωμένα δεδομένα για καρκινογένεση, γενετικές βλάβες, βλάβες στο αναπαραγωγικό σύστημα, ορμονικές διαταραχές, ή σοβαρή δερματική ευαισθητοποίηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά: Οι εταιρείες προσθέτουν σκόπιμα PFAS στα προϊόντα τους παρά τις ανησυχίες για την υγεία – Η σοκαριστική έκθεση του FDA
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο γλύκισμα πωλείται σε όλον τον κόσμο! Προσοχή μην μπερδευτείτε! – Το σημείο στη συσκευασία που αποκαλύπτει την απάτη
Τώρα ο νέος κανονισμός (ΕΕ) 2026/78 που δημοσιεύτηκε στις 12 Ιανουαρίου, φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στη σύνθεση των καλλυντικών που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά και επηρεάζει άμεσα τις επιλογές των καταναλωτών από την 1η Μαΐου 2026. Η νομοθεσία βασίζεται σε επικαιροποιημένες επιστημονικές αξιολογήσεις και αφορά ουσίες που έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή. Πολλές από αυτές τις ουσίες είτε χρησιμοποιούνταν μέχρι σήμερα σε καλλυντικά είτε δεν ήταν επαρκώς ρυθμισμένες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καφετέρια σέρβιρε πράσινο τσάι με υπολείμματα από 4 διαφορετικά φυτοφάρμακα σε υψηλά επίπεδα, ως «άριστης ποιότητας»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικά κρασιά: Τι έδειξε εργαστηριακή έρευνα για τη δράση Ξινόμαυρου, Αγιωργίτικου, Ασύρτικου και Μαλαγουζιάς στα ανθρώπινα κύτταρα
Παρακάτω παρατίθεται σε πίνακα ο κατάλογος των νέων απαγορευμένων ουσιών, με ενδεικτικούς τρόπους με τους οποίους μπορούν να εμφανίζονται στη λίστα συστατικών (INCI ή χημική ονομασία) πάνω στη συσκευασία καλλυντικών. Οι ονομασίες αυτές είναι κρίσιμες για τον καταναλωτή, καθώς συχνά δεν αναφέρονται με απλή ή «κατανοητή» μορφή.
| Απαγορευμένη ουσία / ομάδα ουσιών | Πώς μπορεί να εμφανίζεται στη λίστα συστατικών (INCI / χημική ονομασία) |
|---|---|
| Άλατα του υπερβορικού οξέος και δομικά συγγενή παράγωγα | Sodium Perborate, Sodium Perborate Monohydrate, Sodium Perborate Tetrahydrate, Sodium Peroxoborate, Sodium Metaborate Peroxide, Perboric Acid Salts, Borate Peroxides, Sodium Borate Peroxide, Boric Trimethyl Ester |
| Άργυρος σε νανομορφή (1–100 nm) | Silver (nano), Nano Silver, Colloidal Silver (nano), Silver Nanoparticles, CI 77820 (χωρίς σαφή αναφορά μεγέθους σωματιδίων) |
| Συμπαγής άργυρος (σωματίδια ≥ 1 mm) | Silver, Argentum, Metallic Silver, CI 77820 (σε μη επιτρεπτές μορφές) |
| Πολύτοιχοι νανοσωλήνες άνθρακα συγκεκριμένων διαστάσεων | Multi-Walled Carbon Nanotubes, MWCNT, Carbon Nanotubes, Synthetic Graphite Nanotubes, Carbon Tubes |
| Μάζα αντίδρασης 1,3-διοξαν-5-όλης και 1,3-διοξολαν-4-υλομεθανόλης | Reaction Mass of 1,3-Dioxan-5-ol and 1,3-Dioxolan-4-ylmethanol, Dioxane/Dioxolane Reaction Mixture, Dioxane Derivatives |
| Οξίμη ακετόνης | Acetone Oxime, Dimethyl Ketoxime, DMKO |
| Νεοδεκανοϊκό 2,3-εποξυπροπύλιο | Glycidyl Neodecanoate, Epoxypropyl Neodecanoate, Neodecanoic Acid Glycidyl Ester |
| N,N’-μεθυλενοδιακρυλαμίδιο | N,N’-Methylenebisacrylamide, Methylenediacrylamide, MBAA |
| 1,4-διχλωρο-2-νιτροβενζόλιο | 1,4-Dichloro-2-nitrobenzene, Dichloronitrobenzene |
| Βορικός τριμεθυλεστέρας | Trimethyl Borate, Boric Acid Trimethyl Ester, Borate Ester |
| S-metolachlor | S-Metolachlor, Metolachlor (S-isomer) |
| Pyraclostrobin | Pyraclostrobin, Strobilurin Derivative |
| Άλλες ουσίες ταξινομημένες ως ΚΜΤ χωρίς εξαίρεση | Χημικές ονομασίες χωρίς εμπορική περιγραφή, αριθμοί CAS, σύνθετοι όροι όπως reaction mass, derivatives, esters, oximes |
Ο πίνακας αυτός αποτυπώνει τον πρακτικό τρόπο με τον οποίο οι απαγορευμένες ουσίες μπορεί να «κρύβονται» στις ετικέτες και εξηγεί γιατί η προσεκτική ανάγνωση των συστατικών είναι κρίσιμη για τον καταναλωτή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι πλέον η κύρια αιτία θανάτου από τη νόσο σε άτομα κάτω των 50 – Μπορούμε να τον προλάβουμε;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρυολόγημα: Γιατί κάποιοι το περνούν βαριά κι άλλοι ούτε που το καταλαβαίνουν;
Στον νέο κανονισμό, μόνο τρεις βασικές ομάδες ουσιών μπαίνουν σε καθεστώς “επιτρέπεται αλλά με όριο”:
– το σαλικυλικό εξύλιο,
– ο άργυρος σε σωματίδια μικρομέτρου,
– η διφαινυλ-2-όλη και το άλας της.
Η απαγόρευση των αλάτων του υπερβορικού οξέος στηρίζεται σε δεδομένα που δείχνουν τοξικότητα για την αναπαραγωγή. Οι ενώσεις αυτές μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα και να προκαλέσουν αναπτυξιακές διαταραχές στο έμβρυο. Η χρόνια έκθεση έχει συσχετιστεί με βλάβες στο ανδρικό και γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, γεγονός που οδήγησε στην πλήρη απομάκρυνσή τους από τα καλλυντικά.
Ο άργυρος αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση όπου η μορφή της ουσίας καθορίζει τον κίνδυνο. Η νανομορφή και ο συμπαγής άργυρος έχουν ταξινομηθεί ως τοξικοί για την αναπαραγωγή. Τα νανοσωματίδια αργύρου μπορούν να διαπεράσουν βιολογικούς φραγμούς, να συσσωρευτούν σε ιστούς και να προκαλέσουν κυτταρικές βλάβες μέσω οξειδωτικού στρες. Για τον λόγο αυτό απαγορεύονται, ενώ μόνο ο άργυρος σε σωματίδια μικρομέτρου επιτρέπεται υπό αυστηρούς περιορισμούς και σε συγκεκριμένα προϊόντα, όπως οδοντόκρεμες και ορισμένα καλλυντικά μακιγιάζ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιπώδες ήπαρ: Νέα μελέτη αποκαλύπτει τα κύτταρα «ζόμπι» που επιταχύνουν τη νόσο
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσθήκη των πολύτοιχων νανοσωλήνων άνθρακα στον κατάλογο απαγορευμένων ουσιών. Πρόκειται για υλικά με ίνες και γεωμετρία που έχει συγκριθεί με τον αμίαντο ως προς τον τρόπο δράσης τους. Η εισπνοή ή η μακροχρόνια έκθεση έχει συσχετιστεί με φλεγμονώδεις αντιδράσεις και αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης, γεγονός που καθιστά τη χρήση τους σε καλλυντικά ασύμβατη με την προστασία της υγείας.
Το Hexyl Salicylate, αν και δεν απαγορεύεται πλήρως, υπόκειται πλέον σε αυστηρούς περιορισμούς λόγω της ταξινόμησής του ως τοξικού για την αναπαραγωγή κατηγορίας 2. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να επηρεάσει το ενδοκρινικό σύστημα, με πιθανές συνέπειες στη γονιμότητα. Η χρήση του περιορίζεται σημαντικά, ιδίως σε προϊόντα για παιδιά κάτω των τριών ετών, όπου η έκθεση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη.
Η διφαινυλ-2-όλη και το ο-φαινυλοφαινικό νάτριο παραμένουν επιτρεπτά μόνο ως συντηρητικά σε χαμηλές συγκεντρώσεις, παρά την ταξινόμησή τους ως πιθανώς καρκινογόνων. Η επιστημονική αξιολόγηση έχει δείξει αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης σε πειραματικά μοντέλα, καθώς και ερεθιστικές επιδράσεις σε δέρμα και βλεννογόνους. Για τον λόγο αυτό απαγορεύεται η χρήση τους σε προϊόντα που μπορεί να εισπνευστούν ή να χρησιμοποιηθούν στο στόμα.
Να σημειωθεί ότι τον Μάρτιο του 2025, η ANSES (Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων, Περιβάλλοντος και Εργασίας της Γαλλίας) πρότεινε την ταξινόμηση και του Galaxolide ως τοξικού για την αναπαραγωγή σύμφωνα με τον κανονισμό CLP. Η πρόταση βασίζεται σε μελέτες που δείχνουν επιβλαβείς επιδράσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα. Το Galaxolide είναι συνθετική αρωματική ουσία της κατηγορίας των πολυκυκλικών μόσχων και χρησιμοποιείται εκτεταμένα σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, καλλυντικά και οικιακά καθαριστικά για να προσδίδει μακροχρόνιο άρωμα. Η ευρεία χρήση του έχει οδηγήσει σε ανησυχίες όχι μόνο για την ανθρώπινη υγεία αλλά και για το περιβάλλον, καθώς είναι ανθεκτικό και συσσωρεύεται στους οργανισμούς.
Για τον καταναλωτή, οι αλλαγές αυτές σημαίνουν ότι η προσεκτική ανάγνωση της λίστας συστατικών καθίσταται κρίσιμη. Ουσίες που σχετίζονται με καρκινογένεση, γενετικές βλάβες ή αναπαραγωγική τοξικότητα αποτελούν τεκμηριωμένες απειλές, ιδιαίτερα όταν η έκθεση είναι καθημερινή και μακροχρόνια. Η νέα ευρωπαϊκή ρύθμιση αποτυπώνει αυτή την πραγματικότητα και θέτει σαφή όρια, τα οποία ο καταναλωτής καλείται να γνωρίζει και να λαμβάνει υπόψη στις αγορές του.
