Η αυξανόμενη χρήση του λιθίου στην παραγωγή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας έχει αυξήσει σημαντικά το ενδιαφέρον για την παρουσία του στο περιβάλλον. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι το πόσιμο νερό μπορεί να αποτελεί σημαντική πηγή έκθεσης του ανθρώπου σε λίθιο, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου το στοιχείο υπάρχει φυσικά στα υπόγεια ύδατα ή συνδέεται με βιομηχανικές δραστηριότητες. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature: Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα επίπεδα λιθίου στο νερό βρύσης και στις συγκεντρώσεις λιθίου στα ούρα ανθρώπων που ζουν σε κοινότητες ιθαγενών στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα νερού από 673 νοικοκυριά και συνέκριναν τα αποτελέσματα με δείγματα ούρων από 613 συμμετέχοντες, χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν σε χρονικό διάστημα 15 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η έκθεση στο λίθιο μέσω του νερού ήταν ευρεία, σταθερή και άμεσα συνδεδεμένη με τα επίπεδα λιθίου στον οργανισμό.
Σχεδόν τρία στα τέσσερα δείγματα νερού ξεπερνούσαν το επίπεδο ελέγχου
Η μελέτη έδειξε σημαντικές γεωγραφικές διαφορές στην παρουσία λιθίου στο πόσιμο νερό. Η μέση συγκέντρωση λιθίου στα δείγματα νερού ήταν 35,6 μικρογραμμάρια ανά λίτρο, ενώ σχεδόν τα τρία τέταρτα των δειγμάτων ξεπερνούσαν το επίπεδο ελέγχου υγείας που χρησιμοποιεί η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, το οποίο βρίσκεται στα 10 μικρογραμμάρια ανά λίτρο. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στην Αριζόνα και στη Βόρεια και Νότια Ντακότα. Στην Αριζόνα όλα τα δείγματα νερού που εξετάστηκαν ξεπερνούσαν το συγκεκριμένο επίπεδο ελέγχου, ενώ στις Ντακότες το ποσοστό έφτανε το 93%. Στην Οκλαχόμα, το ποσοστό ήταν χαμηλότερο αλλά εξακολουθούσε να αφορά περίπου το ένα τρίτο των δειγμάτων.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι διαφορές αυτές πιθανότατα σχετίζονται με τη γεωλογία κάθε περιοχής, καθώς το λίθιο μπορεί να υπάρχει φυσικά σε ορισμένα υπόγεια ύδατα. Ωστόσο, η αυξανόμενη εξόρυξη και επεξεργασία λιθίου δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με πιθανές πρόσθετες πηγές περιβαλλοντικής έκθεσης. Η ζήτηση για λίθιο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, καθώς αποτελεί βασικό υλικό για επαναφορτιζόμενες μπαταρίες. Η επέκταση της παραγωγής σε περιοχές κοντά σε κατοικημένες περιοχές έχει οδηγήσει τις αρχές στην ανάγκη καλύτερης παρακολούθησης της παρουσίας του στο περιβάλλον.
Το λίθιο στο νερό συνδέθηκε με τα επίπεδα στον ανθρώπινο οργανισμό
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης ήταν η ισχυρή σχέση ανάμεσα στο λίθιο του νερού και στο λίθιο που ανιχνεύθηκε στα ούρα των συμμετεχόντων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που ζούσαν σε περιοχές με υψηλότερα επίπεδα λιθίου στο πόσιμο νερό είχαν σταθερά υψηλότερες συγκεντρώσεις λιθίου στον οργανισμό τους. Παράλληλα, τα επίπεδα λιθίου στα ούρα παρέμειναν εντυπωσιακά σταθερά σε βάθος 15 ετών. Οι μετρήσεις από την περίοδο 2006 έως 2009 ήταν σχεδόν ίδιες με εκείνες από το 2022 έως το 2024, γεγονός που δείχνει ότι η έκθεση ήταν μακροχρόνια και συνεχής.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το λίθιο στο οικιακό νερό ευθύνεται περίπου για το 29% των διαφορών που παρατηρήθηκαν στα επίπεδα λιθίου στα ούρα μεταξύ των ανθρώπων που συμμετείχαν στη μελέτη. Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι η μέτρηση λιθίου στα ούρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης για την αξιολόγηση της περιβαλλοντικής έκθεσης. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τον ρόλο του εμφιαλωμένου νερού και διαπίστωσαν ότι η κατανάλωσή του συνδεόταν αρχικά με χαμηλότερα επίπεδα λιθίου στον οργανισμό. Ωστόσο, όταν λήφθηκαν υπόψη οι γεωγραφικές διαφορές, ο τόπος κατοικίας παρέμεινε ο σημαντικότερος παράγοντας που επηρέαζε την έκθεση.
Άγνωστες ακόμη οι επιπτώσεις της χρόνιας έκθεσης
Παρά τα ευρήματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι πιθανές επιπτώσεις της μακροχρόνιας έκθεσης σε χαμηλές συγκεντρώσεις λιθίου μέσω του νερού δεν έχουν ακόμη ξεκαθαριστεί. Το λίθιο χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ως φαρμακευτική ουσία για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής, όμως οι δόσεις αυτές είναι πολύ υψηλότερες από εκείνες που εντοπίζονται συνήθως στο περιβάλλον. Επομένως, τα δεδομένα για τη συνεχή έκθεση σε μικρές ποσότητες μέσω του πόσιμου νερού παραμένουν περιορισμένα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το λίθιο δεν ρυθμίζεται σήμερα ως ρύπος του πόσιμου νερού στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι υπάρχουν περιορισμένες τεχνολογίες επεξεργασίας που μπορούν να το απομακρύνουν αποτελεσματικά.
