Τα μικροπλαστικά θεωρούνται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο επίμονους περιβαλλοντικούς ρύπους, όμως η δράση τους μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή παρουσία μικροσκοπικών πλαστικών σωματιδίων στο νερό, το έδαφος ή την τροφική αλυσίδα. Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση εξετάζει τα μικροπλαστικά ως κινητούς «μεταφορείς» ρύπων, οι οποίοι μπορούν να προσροφούν στην επιφάνειά τους τοξικές χημικές ουσίες, να φιλοξενούν μικροοργανισμούς και να μεταφέρουν γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά από ένα περιβαλλοντικό σύστημα σε άλλο. Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη διάσταση επειδή τα μικροπλαστικά δεν παραμένουν απαραίτητα στο σημείο όπου δημιουργήθηκαν. Μπορούν να μετακινούνται μέσω ποταμών, θαλάσσιων συστημάτων, εδαφών και λυμάτων, συνδέοντας διαφορετικά οικοσυστήματα. Με αυτόν τον τρόπο, ένα πλαστικό σωματίδιο που έχει αποικιστεί από μικρόβια και έχει συγκεντρώσει χημικούς ρύπους μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας μεταφοράς τους σε νέες περιοχές.
Η «πλαστισφαίρα» πάνω στα μικροπλαστικά
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που εξετάζει η σύγχρονη έρευνα είναι η δημιουργία ενός μικροβιακού βιοφίλμ πάνω στην επιφάνεια των μικροπλαστικών, το οποίο έχει επικρατήσει να ονομάζεται «πλαστισφαίρα». Η επιφάνεια των πλαστικών σωματιδίων μπορεί να αποικιστεί από διαφορετικά βακτήρια και άλλους μικροοργανισμούς, δημιουργώντας ένα μικρό οικοσύστημα που διαφέρει από το περιβάλλον γύρω του.
Στην πλαστισφαίρα έχουν εντοπιστεί γονίδια αντοχής σε διαφορετικές κατηγορίες αντιβιοτικών, μεταξύ άλλων γονίδια που συνδέονται με αντοχή στις σουλφοναμίδες, τις τετρακυκλίνες, τις β-λακτάμες, τα μακρολίδια και τις φθοριοκινολόνες. Η πυκνή συνύπαρξη μικροοργανισμών πάνω στις επιφάνειες των μικροπλαστικών μπορεί να διευκολύνει την ανταλλαγή γενετικού υλικού μεταξύ βακτηρίων, μια διαδικασία γνωστή ως οριζόντια μεταφορά γονιδίων. Παράλληλα, η επιφάνεια των μικροπλαστικών μπορεί να συγκεντρώνει αντιβιοτικά, βαρέα μέταλλα και επίμονους οργανικούς ρύπους. Οι ιδιότητες των πλαστικών επιφανειών ευνοούν την προσρόφηση διαφόρων χημικών ενώσεων, ενώ το βιοφίλμ που σχηματίζεται πάνω τους μπορεί να μεταβάλει ακόμη περισσότερο αυτή τη διαδικασία. Έτσι δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου μικροοργανισμοί εκτίθενται ταυτόχρονα σε πολλαπλές πιέσεις, γεγονός που μπορεί να ευνοεί την επιλογή και διατήρηση μηχανισμών αντοχής.
Από το νερό και το έδαφος στην τροφική αλυσίδα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητα των μικροπλαστικών να συνδέουν διαφορετικά περιβαλλοντικά διαμερίσματα. Στα γλυκά νερά, για παράδειγμα, τα ποτάμια μπορούν να λειτουργούν ως σύνδεσμος μεταξύ χερσαίων περιοχών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Τα μικροπλαστικά που μεταφέρονται με τη ροή του νερού μπορούν επομένως να μεταφέρουν μαζί τους μικροβιακές κοινότητες, γονίδια αντοχής και προσροφημένους ρύπους. Ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα εμφανίζεται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, όπου συνυπάρχουν αντιβιοτικά, απολυμαντικές ουσίες, βαρέα μέταλλα, θρεπτικά συστατικά και μεγάλες ποσότητες μικροοργανισμών. Σύμφωνα με την ανασκόπηση, αυτές οι συνθήκες μπορούν να ενισχύσουν τις πιέσεις που ευνοούν τη διατήρηση γονιδίων αντοχής, ενώ τα μικροπλαστικά μπορούν να αποτελέσουν επιφάνειες πάνω στις οποίες συνυπάρχουν διαφορετικοί μικροοργανισμοί.
Η εικόνα αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε μικροπλαστικό σωματίδιο μεταφέρει επικίνδυνα βακτήρια ή ότι η παρουσία του προκαλεί άμεσα αντοχή στα αντιβιοτικά στον άνθρωπο. Η ανασκόπηση συγκεντρώνει ευρήματα από διαφορετικά περιβάλλοντα και υπογραμμίζει έναν πιθανό μηχανισμό περιβαλλοντικής διασποράς. Η πραγματική συμβολή αυτής της διαδικασίας στη μετάδοση ανθεκτικών λοιμώξεων στον άνθρωπο χρειάζεται να αποσαφηνιστεί περαιτέρω.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
