Ερευνητές εντοπίζουν νέο μηχανισμό που παρακάμπτει το «γονίδιο γήρανσης» και ανοίγει δρόμο για θεραπεία της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας
Η απώλεια όρασης που συνοδεύει τη γήρανση είναι από τα πιο κοινά και αναμενόμενα συμπτώματα της προχωρημένης ηλικίας. Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (AMD) αποτελεί την κύρια αιτία τύφλωσης στους ενήλικες άνω των 50 ετών παγκοσμίως, και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία που να αντιστρέφει τη βλάβη. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Irvine δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Translational Medicine αποτελέσματα που δείχνουν ότι η άμεση χορήγηση ενός συγκεκριμένου πολυακόρεστου λιπαρού οξέος στον αμφιβληστροειδή ηλικιωμένων ποντικών αντέστρεψε σε μοριακό επίπεδο χαρακτηριστικά της γήρανσης και βελτίωσε σημαντικά τη λειτουργία της όρασης.
Η έρευνα βασίζεται σε προηγούμενη δουλειά της ομάδας γύρω από το ένζυμο ELOVL2, ευρέως αναγνωρισμένο ως ένας από τους πιο αξιόπιστους βιολογικούς δείκτες χρονολογικής ηλικίας. Η μεθυλίωση του γονιδίου που κωδικοποιεί το ELOVL2 χρησιμοποιείται ήδη ως βιοδείκτης γήρανσης. Η ερευνήτρια Dorota Skowronska-Krawczyk και η ομάδα της είχαν ήδη δείξει σε προηγούμενη μελέτη ότι η ενίσχυση της έκφρασης του ELOVL2 σε ηλικιωμένα ποντίκια αύξανε τα επίπεδα του ωμέγα-3 λιπαρού οξέος DHA στον αμφιβληστροειδή και βελτίωνε την όραση. Η νέα έρευνα πήγε ένα βήμα παραπέρα: αντί να δρα στο ίδιο το ένζυμο, η ομάδα αναζήτησε τρόπο να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα χωρίς να εξαρτάται από αυτό.
Το λιπαρό οξύ που κάνει τη διαφορά
Καθώς ο οργανισμός γερνά, αλλαγές στον λιπιδικό μεταβολισμό μειώνουν τα επίπεδα των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων πολύ μακράς αλυσίδας (VLC-PUFAs) στον αμφιβληστροειδή. Αυτά τα λιπαρά οξέα είναι απαραίτητα συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών και η μείωσή τους συνδέεται με μειωμένη ευαισθησία αντίθεσης, μειωμένη λειτουργία των φωτοϋποδοχέων και καθυστερημένη ανάρρωση της σκοτοπικής όρασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πολυετής μόλυνση σε 4 μονάδες επεξεργασίας τόνου και σολομού – Εντοπίστηκε λιστέρια ακόμη και στις σκούπες!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| DNA τροφίμων βρήκαν οι επιστήμονες στην Ιερά Σινδόνη
Η έλλειψη του λιπαρού οξέος 24:5n-3, άμεσου προϊόντος του ELOVL2, είναι ένας από τους κύριους παράγοντες της ηλικιακής παρακμής της όρασης, και η χορήγησή του μπορεί να αναστρέψει αυτή την παρακμή. Για να το δοκιμάσουν, ενέγραψαν απευθείας το λιπαρό οξύ στον αμφιβληστροειδή ηλικιωμένων ποντικών 18 μηνών, σε ηλικία που αντιστοιχεί περίπου στη μέση ηλικία του ανθρώπου.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή. Η χορήγηση 24:5n-3 βελτίωσε τις παραμέτρους όρασης και την λιπιδική σύσταση στα ηλικιωμένα ποντίκια χωρίς να προκαλέσει παρενέργειες ή φλεγμονή. Η σύγκριση αμφιβληστροειδών 18 μηνών με εκείνους 4 μηνών έδειξε αυξημένη φλεγμονώδη απόκριση στους ηλικιωμένους ποντικούς, η οποία μειώθηκε σημαντικά μετά τη χορήγηση. «Η δουλειά μας επιβεβαιώνει ότι η DHA από μόνη της δεν αρκεί, αλλά έχουμε αυτό το άλλο λιπαρό οξύ που φαίνεται να λειτουργεί και να βελτιώνει την όραση σε ηλικιωμένα ζώα», δήλωσε η Skowronska-Krawczyk, τονίζοντας ότι «σε μοριακό επίπεδο αντιστρέφει τα χαρακτηριστικά της γήρανσης».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βασίλης Ρουμπής: «Η καθημερινή απόλαυση μπορεί να είναι ταυτόχρονα φυσική, ποιοτική και ωφέλιμη»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Mitsubishi: Με διακανονισμό ύψους 8,5 εκατομμυρίων «κλείνει» το θέμα με τους ελαττωματικούς αερόσακους
Σημαντική ήταν και η ανακάλυψη γενετικών παραλλαγών στο ένζυμο ELOVL2 που συσχετίζονται με ταχύτερη εξέλιξη της AMD, ανοίγοντας την προοπτική ταυτοποίησης ατόμων με αυξημένο κίνδυνο πριν εκδηλωθεί η νόσος.
Τι μένει να αποδειχθεί
Η έρευνα αποτελεί απόδειξη αρχής και όχι ετοιμοπαράδοτη θεραπεία. Η χορήγηση του λιπαρού οξέος έγινε με ενδοϋαλοειδική έγχυση, δηλαδή απευθείας στο υαλοειδές σώμα του ματιού, μια μέθοδος ήδη χρησιμοποιούμενη για άλλες οφθαλμολογικές θεραπείες αλλά που απαιτεί βελτιστοποίηση για ευρύτερη εφαρμογή. Η ομάδα επισήμανε ότι χρειάζονται επιπλέον στρατηγικές παράδοσης του λιπαρού οξέος που να είναι αποτελεσματικές σε μεγαλύτερα ζωικά μοντέλα πριν από τη μετάβαση σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Η Skowronska-Krawczyk δήλωσε ότι είναι πεπεισμένη ότι το ELOVL2 είναι «ένα από τα κορυφαία γονίδια γήρανσης που πρέπει να εξετάσουμε όταν σκεφτόμαστε θεραπείες κατά της γήρανσης», αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα αν τα ευρήματα θα μπορούσαν να επεκταθούν πέρα από τον αμφιβληστροειδή σε άλλους ιστούς που επηρεάζονται από τη γήρανση.
