Νικοτίνη: Η «αθώα» δοκιμή που μπορεί να οδηγήσει στην εξάρτηση – Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο των εφήβων

Η νικοτίνη δεν είναι μια ουσία που οι έφηβοι μπορούν να δοκιμάσουν «χωρίς συνέπειες», όπως συχνά πιστεύεται. Ο εγκέφαλος βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη κατά την εφηβεία και η έκθεση στη νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει λειτουργίες που σχετίζονται με την προσοχή, τη μάθηση, τη διάθεση και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει, μάλιστα, ότι η συντριπτική πλειονότητα των ηλεκτρονικών τσιγάρων που κυκλοφορούν περιέχει νικοτίνη, η οποία έχει σαφή εξαρτησιογόνο δράση.

Την ανάγκη να περάσει η πρόληψη από τις αποσπασματικές δράσεις σε ένα οργανωμένο και επαναλαμβανόμενο πρόγραμμα για όλα τα σχολεία της χώρας αναδεικνύει η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία. Όπως δήλωσε στο Πρακτορείο FM η καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΠΕ και υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος του Ευαγγελισμού, Παρασκευή Κατσαούνου, η πρόληψη του καπνίσματος στην Ελλάδα άρχισε να αναπτύσσεται μόλις τα τελευταία χρόνια και χρειάζεται πλέον κεντρικό σχεδιασμό και συνέχεια.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δημοφιλείς ελληνικές πιπεριές σε βάζο αποσύρονται από τα ράφια στις ΗΠΑ – Καταναλωτής δημοσίευσε βίντεο στα social με έντομο μέσα στο προϊόν

Η ίδια εξηγεί ότι η προσέγγιση των εφήβων δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην παράθεση των μακροπρόθεσμων κινδύνων του καπνίσματος. Οι νέοι, όπως επισημαίνει, δυσκολεύονται να συνδέσουν μια βλάβη που μπορεί να εμφανιστεί μετά από πολλές δεκαετίες με μια επιλογή που κάνουν σήμερα. Για τον λόγο αυτό η ΕΠΕ εφαρμόζει προγράμματα βιωματικής μάθησης, στα οποία οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά μέσα από role-playing, λογοτεχνικά αποσπάσματα προσαρμοσμένα στο θέμα της χρήσης καπνικών προϊόντων και ομαδική επιχειρηματολογία γύρω από τα υπέρ και τα κατά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έξαρση κρουσμάτων με E. coli από τυρί του τοστ – Πάνω από τα μισά είναι παιδιά κάτω των 5 ετών

Ο αθλητισμός ως εργαλείο πρόληψης

Στο επίκεντρο των συγκεκριμένων δράσεων βρίσκεται και ο αθλητισμός. Σύμφωνα με την κ. Κατσαούνου, η συστηματική σύνδεση της πρόληψης με την αθλητική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στην παγίωση συμπεριφορών που απομακρύνουν τους νέους από τις εξαρτησιογόνες ουσίες. Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία έχει ήδη δημιουργήσει, με τη συμμετοχή της ομάδας μπάσκετ του Άρη, ενημερωτικό βίντεο που συνδέει την πρόληψη της χρήσης καπνικών προϊόντων με τον αθλητισμό. Η προβολή του στους τηλεοπτικούς σταθμούς αναμένεται να ξεκινήσει από την 1η Οκτωβρίου. Η πρόληψη, ωστόσο, σύμφωνα με την ΕΠΕ, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια μεμονωμένη ενημερωτική καμπάνια. Τα προγράμματα θα πρέπει να επαναλαμβάνονται ανάλογα με την ηλικία των μαθητών, ώστε τα μηνύματα να επανέρχονται σε διαφορετικά στάδια της εφηβείας.

Αρκεί μία δοκιμή για να δημιουργηθεί εξάρτηση;

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία που έθεσε η καθηγήτρια Πνευμονολογίας αφορά την εξαρτησιογόνο δράση της νικοτίνης. Όπως ανέφερε, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, η πιθανότητα να αναπτυχθεί εξάρτηση μετά από εφάπαξ χρήση νικοτίνης έχει υπολογιστεί στο 34%. Το συγκεκριμένο ποσοστό δεν σημαίνει ότι ένας στους τρεις εφήβους θα εθιστεί οπωσδήποτε από την πρώτη χρήση, αλλά αναδεικνύει την ιδιαίτερα ισχυρή εξαρτησιογόνο δυναμική της ουσίας.

Η ανησυχία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν η έκθεση αφορά έναν εγκέφαλο που βρίσκεται σε ανάπτυξη. Ο ΕΟΔΥ, επικαλούμενος στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, αναφέρει ότι η έκθεση παιδιών και εφήβων στη νικοτίνη μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Παράλληλα, το CDC αναφέρει ότι η νικοτίνη επηρεάζει λειτουργίες του εφηβικού εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή, τη μάθηση, τη διάθεση και τον έλεγχο των παρορμήσεων.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο αλλάζει το πρόσωπο της εξάρτησης

Την ίδια ώρα, η μείωση της ορατότητας του συμβατικού τσιγάρου μεταξύ των νέων δεν σημαίνει ότι η νικοτίνη έχει απομακρυνθεί από την καθημερινότητά τους. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο έχει δημιουργήσει ένα διαφορετικό περιβάλλον χρήσης, καθώς συχνά παρουσιάζεται ως ένα σύγχρονο, εύχρηστο και ελκυστικό προϊόν.

Η κ. Κατσαούνου επισημαίνει ότι ακόμη και ορισμένοι γονείς δεν αποτρέπουν τα παιδιά τους από το ηλεκτρονικό τσιγάρο και σε κάποιες περιπτώσεις το θεωρούν προτιμότερη επιλογή από το συμβατικό τσιγάρο. Παράλληλα, η παρουσία των προϊόντων αυτών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και η χρήση τους από influencers και πρόσωπα που λειτουργούν ως πρότυπα για τους εφήβους, ενισχύουν την εικόνα ενός προϊόντος που δεν αντιμετωπίζεται από τους νέους με την ίδια επιφυλακτικότητα όπως το παραδοσιακό τσιγάρο.

Τα στοιχεία του ΕΟΔΥ επιβεβαιώνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων στους νέους αποτελεί σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας. Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι τα περισσότερα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιέχουν νικοτίνη, ενώ οι ελκυστικές γεύσεις και η προώθηση μέσω κοινωνικών δικτύων μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες που διευκολύνουν την έναρξη της χρήσης.

Με πληροφορίες από το ΑΠΕ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

• Ανακαλείται κανέλα λόγω αυξημένων επιπέδων μολύβδου – Πουλήθηκε σε παντοπωλεία, ντελικατέσεν και σούπερ μάρκετ
• Δημοφιλές σαμπουάν αποσύρεται εσπευσμένα – Η κρυφή ουσία που απειλεί την υγεία
• Πελτές ντομάτας: Τι μπορεί να προκαλέσει η καθημερινή κατανάλωση στη λειτουργία του εγκεφάλου; Μελέτη
• Εμφιαλωμένα νερά: Σοβαρές καταγγελίες για χρηματισμό και αλλοίωση αναλύσεων
• ZARA: Eυρωπαϊκός συναγερμός για μπουφάν με επικίνδυνες χημικές ουσίες (φωτογραφία)
• Είναι ασφαλές να χρησιμοποιούμε χαρτί κουζίνας κατά το ζέσταμα του φαγητού στον φούρνο μικροκυμάτων;