Η εξάρτηση από τις αισθητικές επεμβάσεις ενδέχεται να αποτελεί ένα αναδυόμενο φαινόμενο με σημαντικές ψυχολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις για τις γυναίκες, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Journal of Health Psychology. Τα ευρήματα της έρευνας υποδεικνύουν ότι ένα ποσοστό γυναικών εμφανίζει συμπεριφορές που παραπέμπουν σε προβληματική ή δυνητικά εθιστική χρήση αισθητικών επεμβάσεων, χωρίς ωστόσο ο όρος αυτός να συνιστά μέχρι σήμερα αναγνωρισμένη ψυχιατρική διάγνωση.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ και του Israel Center for Addiction and Mental Health (ICAMH), με επικεφαλής τους Vera Skvirsky και Uri Lifshin. Οι επιστήμονες διερεύνησαν κατά πόσο η επαναλαμβανόμενη προσφυγή σε αισθητικές παρεμβάσεις μπορεί να παρουσιάζει χαρακτηριστικά αντίστοιχα με εκείνα που παρατηρούνται σε αναγνωρισμένες εξαρτητικές συμπεριφορές, όπως η παθολογική ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια ή το διαδικτυακό gaming.
Στην έρευνα συμμετείχαν 1.614 Εβραίες γυναίκες από το Ισραήλ, ηλικίας από 25 έως 71 ετών, οι οποίες μιλούσαν εβραϊκά και επιλέχθηκαν έτσι ώστε να αντανακλούν τη δημογραφική σύνθεση του γυναικείου πληθυσμού της χώρας ως προς την ηλικία και τη θρησκευτική ταυτότητα. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν τον Φεβρουάριο του 2025 μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, ενώ οι συμμετέχουσες έλαβαν οικονομική αποζημίωση για τη συμμετοχή τους.
Για την αξιολόγηση του κινδύνου προβληματικής χρήσης αισθητικών επεμβάσεων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ειδικά διαμορφωμένο ερωτηματολόγιο, το οποίο βασίστηκε στα διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται διεθνώς για τις διαταραχές χρήσης ουσιών. Οι ερωτήσεις διερευνούσαν, μεταξύ άλλων, εάν οι συμμετέχουσες είχαν προσπαθήσει να περιορίσουν τις αισθητικές επεμβάσεις χωρίς επιτυχία, εάν η ενασχόληση αυτή δημιουργούσε προβλήματα στην καθημερινότητά τους ή εάν συνέχιζαν να καταφεύγουν σε αυτές παρά τις αρνητικές συνέπειες.
Από το σύνολο των συμμετεχουσών, οι 710 δήλωσαν ότι είχαν υποβληθεί τουλάχιστον μία φορά σε κάποια αισθητική παρέμβαση, χειρουργική ή μη. Μεταξύ αυτών των γυναικών, το 20% παρουσίασε μέτριο έως σοβαρό κίνδυνο προβληματικής χρήσης κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ το 15,4% εμφάνιζε αντίστοιχα χαρακτηριστικά κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Όταν οι ερευνητές εξέτασαν το σύνολο των 1.614 γυναικών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν είχαν προχωρήσει ποτέ σε αισθητική επέμβαση, διαπίστωσαν ότι το 8,9% παρουσίαζε μέτριο έως σοβαρό κίνδυνο κατά τη διάρκεια της ζωής του και το 6,8% κατά τον τελευταίο χρόνο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση των ποσοστών αυτών με τα διαθέσιμα στοιχεία για άλλες μορφές εξάρτησης στις γυναίκες στο Ισραήλ. Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι το ποσοστό του 6,8% είναι υψηλότερο από τα αντίστοιχα ποσοστά που έχουν καταγραφεί σε ξεχωριστές ισραηλινές μελέτες για τον εθισμό στα τυχερά παιχνίδια (2,6%) και τη διαταραχή διαδικτυακού gaming (2,9%) στις γυναίκες. Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι οι συγκρίσεις αυτές πρέπει να γίνονται με προσοχή, καθώς προέρχονται από διαφορετικές έρευνες και μεθοδολογίες.
Η ανάλυση των δεδομένων ανέδειξε τρεις σημαντικούς παράγοντες κινδύνου: τη χαμηλή εκτίμηση της εξωτερικής εμφάνισης, την προβληματική και υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την υιοθέτηση περισσότερο παραδοσιακών αντιλήψεων για τους ρόλους των φύλων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η χαμηλή ικανοποίηση από το σώμα δεν αρκεί από μόνη της για να προβλέψει την ανάπτυξη προβληματικής συμπεριφοράς. Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά όταν συνυπάρχει με έντονη και καταναγκαστική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συνεχής έκθεση σε επεξεργασμένες εικόνες, διαφημίσεις αισθητικών υπηρεσιών και πρότυπα ομορφιάς που προβάλλονται στα κοινωνικά δίκτυα ενδέχεται να ενισχύει τα αισθήματα δυσαρέσκειας για την εμφάνιση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί ορισμένες γυναίκες στην επαναλαμβανόμενη αναζήτηση αισθητικών παρεμβάσεων.
Αντιθέτως, παράγοντες που αρχικά φάνηκαν να σχετίζονται με την προβληματική χρήση, όπως η συνολική αυτοεκτίμηση, η ασφάλεια στις διαπροσωπικές σχέσεις και οι αρνητικές αντιλήψεις για τη γήρανση, δεν διατήρησαν τη στατιστική τους σημαντικότητα όταν συνυπολογίστηκαν όλοι οι υπόλοιποι παράγοντες.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η ηλικία δεν φάνηκε να επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης τέτοιων συμπεριφορών. Οι γυναίκες που βρίσκονταν στην τρίτη δεκαετία της ζωής τους εμφάνιζαν παρόμοια επίπεδα κινδύνου με εκείνες που ήταν κοντά στην έβδομη δεκαετία. Παράλληλα, οι πιο θρησκευόμενες συμμετέχουσες παρουσίασαν χαμηλότερα ποσοστά κινδύνου σε σύγκριση με τις περισσότερο κοσμικές γυναίκες, αν και η διαφορά αυτή δεν παρέμεινε σημαντική όταν η ανάλυση περιορίστηκε αποκλειστικά στις γυναίκες που είχαν ήδη υποβληθεί σε αισθητικές επεμβάσεις.
Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η «εθιστική χρήση αισθητικών επεμβάσεων» δεν αποτελεί σήμερα αναγνωρισμένη ψυχιατρική ή ιατρική διάγνωση και δεν περιλαμβάνεται στα διεθνή διαγνωστικά συστήματα. Η μελέτη αξιολόγησε αποκλειστικά τον κίνδυνο εμφάνισης τέτοιων συμπεριφορών μέσω ειδικού ερωτηματολογίου και δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου-αποτελέσματος.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι είναι πιθανό οι αισθητικές επεμβάσεις να επηρεάζουν την εικόνα που έχουν οι γυναίκες για το σώμα τους ή τη συμπεριφορά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι απαραίτητα το αντίστροφο. Επιπλέον, το δείγμα περιορίστηκε σε Εβραίες γυναίκες του Ισραήλ που συμμετείχαν μέσω διαδικτύου, γεγονός που ενδεχομένως περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε άλλους πληθυσμούς.
Η έρευνα δεν συμπεριέλαβε άνδρες, τρανς ή μη δυαδικά άτομα, ενώ οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι πρόκειται για μία μόνο επιστημονική μελέτη, η οποία θα πρέπει να επαναληφθεί σε διαφορετικούς πληθυσμούς προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματά της. Η μελέτη δεν χρηματοδοτήθηκε από εξωτερικούς φορείς και οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν υφίστανται συγκρούσεις συμφερόντων. Το ερευνητικό πρωτόκολλο εγκρίθηκε από την Επιτροπή Δεοντολογίας του Reichman University.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης της σχέσης μεταξύ εικόνας σώματος, χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και αισθητικών επεμβάσεων. Αν και οι αισθητικές παρεμβάσεις αποτελούν για πολλούς ανθρώπους μία προσωπική και ασφαλή επιλογή, η μελέτη υποδηλώνει ότι σε ένα μέρος του πληθυσμού η επαναλαμβανόμενη προσφυγή σε αυτές μπορεί να συνοδεύεται από ψυχολογικούς μηχανισμούς που αξίζουν μεγαλύτερης επιστημονικής προσοχής.
Επιστημονική τεκμηρίωση: «Επιπολασμός της εθιστικής χρήσης αισθητικών επεμβάσεων και παράγοντες κινδύνου μεταξύ των Ισραηλινών γυναικών» DOI: 10.1177/13591053261444719
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Decathlon: Ανακαλεί δημοφιλές προϊόν λόγω σοβαρού κινδύνου για την ασφάλεια των χρηστών
- Nutella: Επικίνδυνα εντομοκτόνα ανιχνεύτηκαν σε προϊόντα της μάρκας – Τι απαντά η Ferrero
- «Μα, 100 ευρώ το λίτρο;;;»: Ο χυμός που πήρε το 1ο βραβείο για τους πιο παραπλανητικούς ισχυρισμούς υγείας για το 2026
- Τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν τρώτε τακτικά καρπούζι
