Καθώς πλησιάζει η περίοδος των εποχικών λοιμώξεων, το πράσινο τσάι επανέρχεται συχνά στο προσκήνιο ως ένα ρόφημα που μπορεί να υποστηρίξει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η εικόνα που προκύπτει από τις μελέτες είναι πιο σύνθετη. Το πράσινο τσάι περιέχει σημαντικές ποσότητες κατεχινών, μιας ομάδας πολυφαινολών με κυριότερη την επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλική, γνωστή ως EGCG, και οι ενώσεις αυτές έχουν βρεθεί ότι επηρεάζουν ορισμένους βιολογικούς μηχανισμούς που συνδέονται με την ανοσολογική λειτουργία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα φλιτζάνι πράσινο τσάι μπορεί να αποτρέψει ένα κρυολόγημα ή μια γρίπη.
Οι κατεχίνες του πράσινου τσαγιού φαίνεται να συνδέονται κυρίως με την αντιοξειδωτική προστασία. Τα κύτταρα του ανοσοποιητικού παράγουν αντιδραστικά μόρια στο πλαίσιο της φυσιολογικής άμυνας απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς. Όταν όμως το οξειδωτικό φορτίο υπερβαίνει την ικανότητα του οργανισμού να το διαχειριστεί, μπορεί να προκληθεί οξειδωτικό στρες, το οποίο σχετίζεται με κυτταρικές βλάβες και παρατεταμένη φλεγμονή. Οι πολυφαινόλες του πράσινου τσαγιού έχουν μελετηθεί ακριβώς σε αυτό το πεδίο, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν βελτίωση δεικτών της αντιοξειδωτικής κατάστασης.
Η πιο πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που εξετάζει ειδικά την ανθρώπινη ανοσολογική λειτουργία συμπεριέλαβε 19 μελέτες με περίπου 6.800 συμμετέχοντες, μεταξύ των οποίων 12 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές. Οι συγγραφείς ανέφεραν ενδείξεις για ενίσχυση ορισμένων λειτουργικών ανοσολογικών αποκρίσεων, όπως η δραστηριότητα των φυσικών φονικών κυττάρων και η απόκριση συγκεκριμένων Τ λεμφοκυττάρων. Αντίθετα, οι επιδράσεις στους δείκτες συστηματικής φλεγμονής ήταν περισσότερο ανομοιογενείς, με ορισμένες μελέτες να καταγράφουν βελτίωση και άλλες να μην εντοπίζουν σημαντικές αλλαγές.
Δεν σημαίνει ότι προστατεύει από το κρυολόγημα
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, επειδή η βελτίωση ενός βιολογικού δείκτη δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με μικρότερο κίνδυνο να αρρωστήσει κάποιος. Η αμερικανική Υπηρεσία Συμπληρωμάτων Διατροφής των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας αναφέρει ότι οι κατεχίνες του τσαγιού μπορεί να έχουν αντιική δράση και ότι ορισμένες μελέτες έχουν δείξει πιθανή μείωση του κινδύνου λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού, όμως τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα για την πρόληψη της γρίπης ή άλλων λοιμώξεων.
Μια μετα-ανάλυση οκτώ μελετών, στην οποία συμμετείχαν συνολικά 5.048 άτομα, είχε βρει ενδείξεις ότι οι κατεχίνες του πράσινου τσαγιού μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο λοίμωξης από γρίπη. Οι συγγραφείς, ωστόσο, σημείωσαν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές για να επιβεβαιωθεί το εύρημα και να προσδιοριστούν οι κατάλληλες δόσεις.
Υπάρχει επίσης ενδιαφέρον για τη σχέση του πράσινου τσαγιού με τον εντερικό φραγμό, ο οποίος αποτελεί σημαντικό τμήμα της άμυνας του οργανισμού. Πειραματικές και ανθρώπινες μελέτες έχουν εξετάσει κατά πόσο οι κατεχίνες επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου και την έκθεση του οργανισμού σε βακτηριακά συστατικά που μπορούν να ενεργοποιήσουν φλεγμονώδεις μηχανισμούς. Και εδώ, όμως, μεγάλο μέρος των δεδομένων αφορά συμπυκνωμένα εκχυλίσματα και όχι ένα συνηθισμένο φλιτζάνι τσαγιού, επομένως δεν είναι σωστό να θεωρείται ότι οι δύο μορφές έχουν την ίδια δράση.
Άλλο το ρόφημα και άλλο το εκχύλισμα
Η διαφορά έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ασφάλεια. Το πράσινο τσάι ως ρόφημα θεωρείται γενικά ασφαλές για τους ενήλικες, όμως τα συμπληρώματα με συμπυκνωμένο εκχύλισμα πράσινου τσαγιού δεν είναι ισοδύναμα με ένα φλιτζάνι τσάι. Έχουν αναφερθεί ανεπιθύμητες ενέργειες, μεταξύ των οποίων και σπάνιες περιπτώσεις ηπατικής βλάβης, κυρίως με συμπυκνωμένα εκχυλίσματα. Η αμερικανική Υπηρεσία Συμπληρωμάτων Διατροφής επισημαίνει επίσης ότι η λήψη υψηλών ποσοτήτων EGCG μπορεί να αυξήσει ορισμένους δείκτες ηπατικής βλάβης, ενώ ο κίνδυνος φαίνεται να είναι μεγαλύτερος όταν τα εκχυλίσματα λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις ή με άδειο στομάχι.
Επομένως, το πράσινο τσάι μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, χωρίς όμως να χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως «ενισχυτικό του ανοσοποιητικού» με φαρμακευτική δράση. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, φρούτων και λαχανικών, βιταμινών και μετάλλων, ο επαρκής ύπνος και ο εμβολιασμός όπου συστήνεται παραμένουν πολύ πιο σημαντικά για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Applied Sciences.
