Τα οφέλη αυτών των προϊόντων είναι περιορισμένα και για τους περισσότερους ανθρώπους, δυσανάλογα με τους κινδύνους που μπορεί επίσης να ενέχει η μελατονίνη
Τα σπρέι με μελατονίνη είναι πλέον πανταχού παρόντα στα καταστήματα καλλυντικών, τα σούπερ μάρκετ και τα ηλεκτρονικά φαρμακεία. Πωλούνται χωρίς ιατρική συνταγή και διαφημίζονται ως γρήγορη λύση για προβλήματα ύπνου. Ωστόσο, πρόσφατος έλεγχος του ÖKO-TEST – του ανεξάρτητου γερμανικού οργανισμού που ειδικεύεται σε δοκιμές και αξιολογήσεις προϊόντων, κυρίως στον τομέα της υγείας, της διατροφής, των καλλυντικών και των καταναλωτικών αγαθών – σε δημοφιλή σπρέι μελατονίνης που κυκλοφορούν στην αγορά, δείχνει ότι για τους περισσότερους ανθρώπους οι κίνδυνοι είναι περισσότεροι από τα οφέλη.
Η αξιολόγηση των οφελών και των κινδύνων των σκευασμάτων, έγινε από τους τους καθηγητές Manfred Schubert-Zsilavecz και Mario Wurglics από το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Goethe της Φρανκφούρτης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | NIVEA: 5 Ευρωπαϊκές ειδοποιήσεις σε μία εβδομάδα για προϊόντα της εταιρείας που περιέχουν απαγορευμένη ουσία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 70.000 μπουκάλια Lipton Tea της PepsiCo – Αποκαλύφθηκε σοβαρή αστοχία
Περιορισμένη αποτελεσματικότητα για υγιείς ενήλικες
Η μελατονίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου – αφύπνισης. Καθώς νυχτώνει το βράδυ, η επίφυση αρχίζει να την εκκρίνει. Καθώς το φως της ημέρας αυξάνεται τις πρώτες πρωινές ώρες, το επίπεδο μελατονίνης στο αίμα μειώνεται ξανά. Από το 2007, έχει σταδιακά εγκριθεί ως φάρμακο : αρχικά για τη θεραπεία ατόμων άνω των 55 ετών με διαταραχές ύπνου και αργότερα και για παιδιά και εφήβους με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού ή σύνδρομο Smith-Magenis. Ωστόσο, αυτά τα συνταγογραφούμενα φάρμακα λαμβάνονται για περιορισμένο χρονικό διάστημα, υπό ιατρική παρακολούθηση και μόνο αφού έχουν εξαντληθεί τα άλλα μέτρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Να γιατί έφθασε το μοσχαρίσιο κρέας τα 20€ το κιλό!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές σκεύος ζαχαροπλαστικής που περιέχει ενδοκρινικούς διαταράκτες και βαρέα μέταλλα
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η συμπληρωματική λήψη μελατονίνης μειώνει τον χρόνο που χρειάζεται για να αποκοιμηθεί κάποιος κατά μέσο όρο μόλις επτά λεπτά και αυξάνει τη συνολική διάρκεια ύπνου περίπου οκτώ λεπτά. Για τους περισσότερους χρήστες, το όφελος είναι επομένως μάλλον περιορισμένο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο βακτήριο σε κατεψυγμένο σπανάκι – Προκαλεί σοβαρές ή και θανατηφόρες λοιμώξεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί τα μανιτάρια εμπορίου είναι κυρίως λευκά;
Παρενέργειες που μπορεί να διαρκέσουν έως το πρωί
Παρά το μικρό όφελος, οι πιθανές παρενέργειες δεν είναι αμελητέες. Ακόμη και σε χαμηλές δόσεις, μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, ατονία και μειωμένη προσοχή την επόμενη μέρα. Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR) προειδοποιεί για την «ανεξέλεγκτη λήψη συμπληρωμάτων μελατονίνης».
Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται για ευπαθείς ομάδες: παιδιά, έφηβοι, έγκυες, καθώς και άτομα με νεφρικά, ηπατικά ή αυτοάνοσα νοσήματα πρέπει να αποφεύγουν τα σπρέι με μελατονίνη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 κοινά τρόφιμα που αυξάνουν τα επίπεδα στρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έξαρση δηλητηριάσεων από μανιτάρια λόγω λανθασμένης αναγνώρισης του είδους από… εφαρμογές στο κινητό
Ελλιπείς πληροφορίες στα προϊόντα
Ο έλεγχος 19 σπρέι αποκάλυψε σημαντικά προβλήματα στις δηλώσεις των συστατικών. Συχνά η πραγματική ποσότητα μελατονίνης διαφέρει σημαντικά από ό,τι αναγράφεται στη συσκευασία. Μόνο δύο προϊόντα ενημέρωναν πλήρως για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Οι προειδοποιήσεις για περιορισμένη χρήση και πιθανή επίδραση στην οδήγηση απουσίαζαν σχεδόν σε όλα τα σπρέι.
Επιπλέον, τα πρόσθετα φυτικά εκχυλίσματα όπως χόρτο λυκίσκου, πάσιον φλάουερ ή μελισσόχορτο δεν έχουν τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα. Οι τρέχουσες ιατρικές οδηγίες για τη θεραπεία αϋπνίας σε ενήλικες δεν συνιστούν φυτοθεραπευτικά σκευάσματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 10 εργαλεία κουζίνας που πρέπει να πετάξεις ΑΜΕΣΑ για την ασφάλειά σου
Ασαφές ρυθμιστικό πλαίσιο
Ένα ακόμα πρόβλημα είναι η αβεβαιότητα γύρω από το αν η μελατονίνη θεωρείται συμπλήρωμα διατροφής ή φάρμακο. Κάποια γερμανικά κρατίδια θεωρούν ως όριο για φαρμακευτική κατηγορία τα 0,3 mg ανά δόση, ενώ άλλα τα 5 mg. Αυτό επιτρέπει την ανεξέλεγκτη αγορά προϊόντων με σημαντικές διακυμάνσεις στη δόση και την αποτελεσματικότητα.
Το ÖKO-TEST καταλήγει ότι για τους υγιείς ενήλικες οι κίνδυνοι των σπρέι με μελατονίνη υπερτερούν των οφελών. Τα προβλήματα ύπνου θα πρέπει αρχικά να αντιμετωπίζονται με αποδεδειγμένες μεθόδους όπως καλή υγιεινή ύπνου, τακτικές ώρες ύπνου και τεχνικές χαλάρωσης. Η χρήση μελατονίνης μπορεί να είναι χρήσιμη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, π.χ. σε ηλικιωμένους ή για ειδικές ιατρικές ενδείξεις, αλλά μόνο υπό ιατρική επίβλεψη.
Οι επιστήμονες συνιστούν στους καταναλωτές να είναι πλήρως ενημερωμένοι σχετικά με τα συμπληρώματα μελατονίνης . Επειδή τα επιθετικά διαφημιζόμενα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν μελατονίνη ουσιαστικά προσκαλούν άτομα με προβλήματα ύπνου να τα δοκιμάσουν μόνοι τους – συχνά χωρίς προηγούμενη συμβουλή.
Για να δείτε τα προϊόντα που δοκιμάστηκαν και τα ευρήματα των επιστημόνων που συνεργάστηκαν με το ÖKO-TEST ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ
