Ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται εδώ και πολλές δεκαετίες και κοστίζει ελάχιστα, συνδέθηκε σε νέα επιστημονική δημοσίευση, με λιγότερα επεισόδια επιδείνωσης της καρδιακής ανεπάρκειας και με περίπου 25% λιγότερες νοσηλείες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θεραπεία κοστίζει λιγότερο από 10 λεπτά του ευρώ την ημέρα, ποσό πολύ χαμηλότερο από το κόστος αρκετών νεότερων φαρμάκων. Πρόκειται για τη διγοξίνη (digoxin), ένα παλιό καρδιολογικό φάρμακο που εξετάστηκε εκ νέου σε ασθενείς οι οποίοι λάμβαναν ήδη τις σύγχρονες θεραπείες για τη νόσο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός RASFF για κουλουράκια που διανεμήθηκαν και στην Ελλάδα
Τα αποτελέσματα προέρχονται από τρεις μελέτες με επικεφαλής καρδιολόγους του University Medical Center Groningen (UMCG) στην Ολλανδία και δημοσιεύθηκαν, μεταξύ άλλων, στα επιστημονικά περιοδικά Nature Medicine και JAMA. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν επίσης στο συνέδριο Heart Failure της European Society of Cardiology στη Βαρκελώνη. Σύμφωνα με το UMCG, τα νέα στοιχεία θα μπορούσαν να επηρεάσουν μελλοντικά τις κατευθυντήριες οδηγίες για την καρδιακή ανεπάρκεια.
Η διγοξίνη, γνωστή διεθνώς ως digoxin, είναι ένα πολύ παλιό φάρμακο που ανήκει στις καρδιακές γλυκοσίδες της δακτυλίτιδας. Χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στην καρδιολογία, όμως η χρήση της μειώθηκε σημαντικά τα τελευταία 25-30 χρόνια, καθώς προστέθηκαν νέες και αποτελεσματικές θεραπείες για την καρδιακή ανεπάρκεια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, σήμερα χορηγείται μόνο σε περίπου 15% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.
Η νεότερη έρευνα επικεντρώνεται στη χορήγηση χαμηλής δόσης. Στη βασική μελέτη συμμετείχαν 1.000 ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια από 43 κέντρα στην Ολλανδία. Οι μισοί έλαβαν χαμηλή δόση διγοξίνης επιπλέον της συνηθισμένης θεραπείας τους και οι υπόλοιποι placebo. Η παρακολούθηση διήρκεσε κατά μέσο όρο περίπου τρία χρόνια. Στους ασθενείς που λάμβαναν διγοξίνη καταγράφηκε μείωση κατά 19% στον συνδυασμό καρδιαγγειακών θανάτων και επιδείνωσης της καρδιακής ανεπάρκειας. Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα, όταν εξετάστηκε μόνο στη συγκεκριμένη μελέτη, δεν έφθασε το όριο της στατιστικής σημαντικότητας.
Οι ερευνητές προχώρησαν στη συνέχεια σε μετα-ανάλυση, συνδυάζοντας τα νέα αποτελέσματα με δεδομένα δύο προηγούμενων μεγάλων μελετών. Με τον μεγαλύτερο αριθμό ασθενών, η εικόνα έγινε ισχυρότερη στατιστικά. Το σημαντικότερο εύρημα ήταν η μείωση των νοσηλειών λόγω καρδιακής ανεπάρκειας κατά περίπου 25% στους ασθενείς που λάμβαναν γλυκοσίδες δακτυλίτιδας. Η μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο JAMA με τίτλο «Efficacy and Safety of Digitalis Glycosides in Heart Failure», περιέλαβε συνολικά 9.013 ασθενείς. Το πρώτο επεισόδιο επιδείνωσης της καρδιακής ανεπάρκειας καταγράφηκε στο 26% των ασθενών που έλαβαν γλυκοσίδες δακτυλίτιδας, έναντι 33% στην ομάδα placebo. Η διαφορά αντιστοιχεί σε σχετική μείωση του κινδύνου κατά 25%.
Τα αποτελέσματα αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή οι ασθενείς της νεότερης μελέτης λάμβαναν ήδη τη σύγχρονη θεραπεία για την καρδιακή ανεπάρκεια. Η σημερινή αντιμετώπιση βασίζεται σε συνδυασμό τεσσάρων βασικών κατηγοριών φαρμάκων, που συχνά αναφέρονται στην καρδιολογία ως «Fantastic Four». Οι ερευνητές εξετάζουν εάν η χαμηλή δόση διγοξίνης θα μπορούσε να προστεθεί σε αυτή τη θεραπεία για επιλεγμένους ασθενείς.
Μια τρίτη μελέτη έδωσε ένα ακόμη στοιχείο. Οι ερευνητές παρακολούθησαν περίπου 600 από τους αρχικούς συμμετέχοντες μετά το τέλος της μελέτης. Όσοι λάμβαναν διγοξίνη και στη συνέχεια τη διέκοψαν παρουσίασαν περισσότερα προβλήματα κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες σε σύγκριση με όσους δεν είχαν λάβει το φάρμακο. Μεταξύ 288 ασθενών που είχαν λάβει διγοξίνη, 14 νοσηλεύτηκαν ή πέθαναν μετά τη διακοπή της. Οι ίδιοι οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι αυτό το εύρημα δεν αποδεικνύει από μόνο του την αποτελεσματικότητα της διγοξίνης. Η χρονική εμφάνιση και το μέγεθος της διαφοράς, ωστόσο, θεωρήθηκαν αξιοσημείωτα και προστέθηκαν στα υπόλοιπα δεδομένα για τη χαμηλή δόση.
Η δοσολογία βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας προσέγγισης. Στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν υψηλότερες δόσεις διγοξίνης, οι οποίες αύξαναν περισσότερο τη δύναμη με την οποία συσπάται ο καρδιακός μυς. Οι χαμηλές δόσεις φαίνεται ότι δρουν διαφορετικά, περιορίζοντας ορισμένες από τις επιβαρυντικές αντιδράσεις του οργανισμού στην καρδιακή ανεπάρκεια, μεταξύ των οποίων η υπερβολική ενεργοποίηση ορμονών του στρες, όπως η αδρεναλίνη.
Η διγοξίνη έχει στενό θεραπευτικό εύρος και χρειάζεται σωστή δοσολογία και ιατρική παρακολούθηση. Η ποσότητα που μπορεί να λάβει ένας ασθενής επηρεάζεται από παράγοντες όπως η νεφρική λειτουργία, η ηλικία και άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα. Τα δεδομένα των μελετών αφορούν ελεγχόμενη χορήγηση χαμηλής δόσης και δεν υποστηρίζουν χρήση του φαρμάκου χωρίς ιατρική αξιολόγηση.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε με 3 εκατ. ευρώ από το ολλανδικό Hartstichting, σε συνεργασία με το ZonMw, μέσω προγράμματος για την καλύτερη αξιοποίηση ήδη διαθέσιμων φαρμάκων. Η κύρια τυχαιοποιημένη μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine με τίτλο «Low-dose digoxin in patients with heart failure with reduced or mildly reduced ejection fraction: a randomized controlled trial» και DOI 10.1038/s41591-026-04406-6. Η μετα-ανάλυση δημοσιεύθηκε στο JAMA με τίτλο «Efficacy and Safety of Digitalis Glycosides in Heart Failure» και DOI 10.1001/jama.2026.7886.
Σύνδεσμοι
- https://www.nature.com/articles/s41591-026-04406-6
- https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2848972
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
