Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο συμπλήρωμα για τον πόνο στις αρθρώσεις έχει συνδεθεί με ένα δυνητικά ανησυχητικό αποτέλεσμα σε άτομα με πρώιμα γνωστικά προβλήματα. Τα ευρήματα προέρχονται από μια μεγάλη αναδρομική ανάλυση των ιατρικών αρχείων ασθενών, η οποία υποστηρίζεται από πειράματα που αφορούν ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό και μοντέλα ποντικών με νόσο Αλτσχάιμερ. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature Metabolism.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα διαπίστωσαν ότι η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετίστηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα η ήπια γνωστική εξασθένηση να εξελιχθεί σε άνοια. Η ήπια γνωστική εξασθένηση, που συχνά συντομεύεται σε MCI, περιγράφει μετρήσιμα προβλήματα με τη μνήμη ή τη σκέψη που είναι μεγαλύτερα από τα αναμενόμενα με τη φυσιολογική γήρανση, αλλά δεν επηρεάζουν απαραίτητα σημαντικά την καθημερινή ζωή. Τα αποτελέσματα παραμένουν προκαταρκτικά και θα πρέπει να δοκιμαστούν σε μια κλινική δοκιμή σε ανθρώπους, αλλά οι ερευνητές λένε ότι προσθέτουν σε ολοένα και περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι ο διαταραγμένος μεταβολισμός μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη νευροεκφύλιση.
Ένα δημοφιλές συμπλήρωμα υπόκειται σε έλεγχο
«Στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχουν περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν με Αλτσχάιμερ και εκατομμύρια περισσότεροι με σχετικές μορφές άνοιας, όπως η άνοια με σωμάτια Lewy ή η μετωποκροταφική άνοια», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Ramon Sun, Ph.D., διευθυντής του Κέντρου Προηγμένης Έρευνας Χωρικών Βιομορίων και αναπληρωτής διευθυντής καινοτομίας του Ινστιτούτου Εγκεφάλου McKnight του UF. «Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους λαμβάνουν ενεργά ένα συμπλήρωμα διατροφής που διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή, το οποίο θα μπορούσε να επιδεινώσει την εξέλιξη της νόσου τους».
Η γλυκοζαμίνη πωλείται ευρέως χωρίς ιατρική συνταγή και είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των ηλικιωμένων που τη λαμβάνουν για τον πόνο και την υγεία των αρθρώσεων. Λόγω της συχνότητας χρήσης της, οι ερευνητές ήθελαν να μάθουν εάν θα μπορούσε να επηρεάσει τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις σχετικές μορφές άνοιας, γνωστές ως ADRD. Η επιστημονική η ομάδα χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να αναλύσει ανωνυμοποιημένα αρχεία υγείας του UF που συλλέχθηκαν από το 2012 έως το 2024 και επικεντρώθηκε σε ασθενείς που είχαν διαγνωστεί είτε με ADRD είτε με ήπια γνωστική εξασθένηση ή MCI. Και στις δύο ομάδες, το 8% των ασθενών ανέφερε ότι χρησιμοποιούσε γλυκοζαμίνη. Αυτό περιελάμβανε 1.896 άτομα με ADRD και 2.750 άτομα με MCI.
Η γλυκοζαμίνη συνδέεται με την εξέλιξη της άνοιας
Αφού έλαβαν υπόψη την ηλικία, το φύλο και τα δημογραφικά στοιχεία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετίστηκε με 25% υψηλότερη πιθανότητα η ήπια γνωστική εξασθένηση να εξελιχθεί σε άνοια. Μεταξύ των ατόμων που είχαν ήδη διαταραχή προσοχής και αντίστροφης όχλησης (ADRD), η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετίστηκε επίσης με 25% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, που σημαίνει μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου κατά τη διάρκεια μιας καθορισμένης χρονικής περιόδου.
Οι ερευνητές δεν παρατήρησαν αυτή τη συσχέτιση θνησιμότητας στην ομάδα MCI. Αυτή η διαφορά υποδηλώνει ότι η γλυκοζαμίνη μπορεί να έχει ισχυρότερη επίδραση όταν η άνοια έχει ήδη εδραιωθεί.
Είναι σημαντικό ότι τα ευρήματα από το ιατρικό ιστορικό δεν δείχνουν ότι η ίδια η γλυκοζαμίνη προκαλεί την εξέλιξη της άνοιας. Οι παρατηρητικές μελέτες μπορούν να αποκαλύψουν συσχετίσεις, αλλά άλλες διαφορές μεταξύ των ατόμων που λαμβάνουν συμπλήρωμα και εκείνων που δεν το λαμβάνουν μπορεί να συμβάλλουν στα αποτελέσματα. Ο ο Ματ Τζέντρι, Ph.D., πρόεδρος του Τμήματος Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας του UF και συν-συγγραφέας της μελέτης δήλωσε: «Ενώ αποτελεί συσχέτιση και όχι απόδειξη αιτιότητας, εγείρει ένα σημαντικό κλινικό ερώτημα που τώρα αξίζει πολύ περισσότερη προσοχή».
Η γλυκοζαμίνη είναι ένα φυσικώς απαντώμενο, συγγενές με τη ζάχαρη μόριο που μπορεί να διασχίσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, το προστατευτικό όριο που ελέγχει αυστηρά ποιες ουσίες μπορούν να μετακινηθούν από την κυκλοφορία του αίματος στον εγκεφαλικό ιστό. Μόλις εισέλθει στον εγκέφαλο, η γλυκοζαμίνη μπορεί να εισέλθει σε βιοχημικές οδούς που κατασκευάζουν σύνθετες δομές σακχάρου και τις προσκολλούν σε πρωτεΐνες. Τα εμπορικά συμπληρώματα γλυκοζαμίνης μπορούν να παραχθούν από υλικά όπως κελύφη οστρακοειδών ή καλαμπόκι.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι επιδράσεις της γλυκοζαμίνης μπορεί να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το βιολογικό περιβάλλον στο οποίο δρα. Ένας υγιής εγκέφαλος και ένας εγκέφαλος που έχει προσβληθεί από τη νόσο Αλτσχάιμερ μπορεί επομένως να αντιδρούν διαφορετικά στο ίδιο μόριο. Ο εγκέφαλος με νόσο Αλτσχάιμερ φάνηκε να είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε αυτή την μεταβολική οδό.
Πειράματα σε ποντίκια υποδεικνύουν έναν πιθανό μηχανισμό
Για να διερευνήσουν τον μηχανισμό πιο προσεκτικά, οι επιστήμονες μελέτησαν γενετικά τροποποιημένα ποντίκια. Η γλυκοζαμίνη αύξησε σημαντικά την προσκόλληση υπολειμμάτων ζάχαρης σε πρωτεΐνες μέσα στα κύτταρα. Ταυτόχρονα, τα ποντίκια που έλαβαν γλυκοζαμίνη ανέπτυξαν χειρότερα ελλείμματα στην «κοινωνική μνήμη» – ή στη μνήμη αναγνώρισης – σε σύγκριση με τα άλλα ζώα. Όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια χημική επεξεργασία για να καταστείλουν τη διαδικασία προσκόλλησης ζάχαρης, η απόδοση της μνήμης βελτιώθηκε. Αυτό το πείραμα έδειξε ότι η υπερβολική προσθήκη ζάχαρης θα μπορούσε να παίζει άμεσο ρόλο στα προβλήματα μνήμης που παρατηρούνται στα ζώα αντί να εμφανίζεται απλώς παράλληλα με αυτά.
Ο ανθρώπινος εγκεφαλικός ιστός με νόσο Αλτσχάιμερ παρουσιάζει το ίδιο μοτίβο
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν τον ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό με τον MD Stefan Prokop. Δείγματα εγκεφάλου από άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ, τα οποία παρείχε η Τράπεζα Εγκεφάλου και Ιστών του UF Neuromedicine, έδειξαν σημαντικά μεγαλύτερη προσκόλληση ζάχαρης σε σχέση με τους ιστούς από φυσιολογικούς μάρτυρες.
Σε συνδυασμό με τα πειράματα σε ποντίκια και την ανάλυση του ιατρικού ιστορικού, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο μη φυσιολογικός μεταβολισμός μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μια δευτερογενής συνέπεια της νόσου Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι θα μπορούσε αντίθετα να συμβάλλει στην ίδια τη διαδικασία της νόσου.
«Οι πρωτεΐνες είναι οι μοριακές μηχανές του κυττάρου και πολλές από αυτές χρειάζονται την προσθήκη ετικετών ζάχαρης με τον σωστό τρόπο για να διπλωθούν σωστά, να ταξιδέψουν στο σωστό μέρος και να κάνουν τη δουλειά τους», δήλωσε ο Gentry. «Αυτό που διαπιστώσαμε στη νόσο Αλτσχάιμερ είναι ότι αυτό το σύστημα σήμανσης ζάχαρης φαίνεται να είναι υπερδραστήριο. Ο εγκέφαλος που πάσχει από Αλτσχάιμερ προσθέτει πάρα πολλές από αυτές τις δομές ζάχαρης και αυτό φαίνεται να συμβάλλει στην ασθένεια αντί να προστατεύει από αυτήν».
Τα αποτελέσματα εγείρουν ένα δυνητικά σημαντικό ερώτημα σχετικά με τη χρήση γλυκοζαμίνης σε άτομα με γνωστική εξασθένηση ή άνοια, αλλά δεν τεκμηριώνουν ακόμη ότι οι άνθρωποι πρέπει να διακόπτουν τη λήψη του συμπληρώματος. Θα χρειαστεί μια ελεγχόμενη κλινική δοκιμή σε ανθρώπους για να προσδιοριστεί εάν η γλυκοζαμίνη επιταχύνει άμεσα την εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ και, εάν ναι, ποιοι ασθενείς μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι.
Υλικό που παρέχονται από το UF Health.
Αναφορά περιοδικού :Tara R. Hawkinson, Zizhen Liu, Roberto A. Ribas, Terrymar Medina, Rikke S. Nielsen, Harrison A. Clarke, Xin Ma, Angela C. Mueller, Adrielle F. Plasencia, Alexander L. Sheer, Samantha T. Simpson, Charles M. Soto, Jessica Sudderth, Feng Cai, Alex R. Cantrell, Matthieu G. Colpaert, Cameron J. Shedlock, Lei Wu, Lyndsay EA Young, Damon D. Kooser, Li Chen, Alison M. Ryan, Sadi Quinones, Jihye Son, Parastoo Azadi, Ralph J. Deberardinis, Stefan Prokop, Derek Allison, Shuang Yang, Hongyu Chen, Yu Huang, Xing He, Kimberly M. Alonge, Jingchuan Guo, Yi Guo, Jiang Bian, Craig W. Vander Kooi, Matthew S. Gentry, Ramon C. Sun. Η υπεργλυκοζυλίωση είναι ένας μεταβολικός παράγοντας της νόσου Αλτσχάιμερ . Μεταβολισμός της Φύσης , 2026; 8 (6): 1410 DOI: 10.1038/s42255-026-01538-4
