Νέα μελέτη δείχνει ότι η αξία μιας τροφής κρίνεται από το σύνολο της διατροφής
Γιατί η ίδια τροφή εμφανίζεται ωφέλιμη σε μια έρευνα και επιβλαβής σε μια άλλη; Γιατί το κόκκινο κρέας καταδικάζεται σε ορισμένες μελέτες ενώ αθωώνεται σε άλλες; Η απάντηση, σύμφωνα με άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Clinical Nutrition, δεν βρίσκεται στην τροφή αυτή καθεαυτή, αλλά στο τι αντικαθιστά όταν κάποιος την καταναλώνει. Αυτή η φαινομενικά απλή παρατήρηση έχει βαθιές συνέπειες για τον τρόπο που η επιστήμη της διατροφής συλλέγει και ερμηνεύει αποδείξεις.
Η κυρίαρχη λογική στην έρευνα διατροφής αντιμετωπίζει τα τρόφιμα σαν να έχουν σταθερές, εγγενείς ιδιότητες. Το ελαιόλαδο είναι καλό. Το επεξεργασμένο κρέας είναι κακό. Οι ξηροί καρποί προστατεύουν την καρδιά. Αυτές οι κρίσεις, όμως, παραβλέπουν ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της διατροφής: Η προσθήκη ενός τροφίμου σημαίνει πάντα μείωση κάποιου άλλου. Κανείς δεν τρώει σε κενό. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα μιας τροφής στην υγεία εξαρτάται από αυτό που αντικαθιστά, όχι μόνο από τη σύνθεσή της.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δυσανεξία στη λακτόζη ή στο γάλα; Οι διαφορές που πρέπει να γνωρίζετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Lidl It: Συναγερμός για «premium» δημοφιλές προϊόν με επικίνδυνο βακτήριο που προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Το κόκκινο κρέας. Αν κάποιος το αντικαταστήσει με λαχανικά και όσπρια, τα αποτελέσματα για την υγεία θα είναι εντελώς διαφορετικά από το να το αντικαταστήσει με επεξεργασμένους υδατάνθρακες. Στις δύο περιπτώσεις η «έκθεση» φαίνεται ίδια, κόκκινο κρέας, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για εντελώς διαφορετικές διατροφικές παρεμβάσεις. Αν αυτές οι μελέτες συνδυαστούν σε μια μετα-ανάλυση χωρίς να ληφθεί υπόψη αυτή η διαφορά, το αποτέλεσμα είναι παραπλανητικό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαλάμι με επικίνδυνο παθογόνο πωλήθηκε από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ – Τα συμπτώματα που πρέπει να ανησυχήσουν τους καταναλωτές
Η λύση που προτείνουν οι ερευνητές
Οι ερευνητές δεν απορρίπτουν τις μετα-αναλύσεις ως εργαλείο. Επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι η μέθοδος αλλά ο τρόπος εφαρμογής της. Προτείνουν κάθε μελέτη να ορίζει με σαφήνεια όχι μόνο τι κατανάλωσε η ομάδα παρέμβασης, αλλά και τι κατανάλωσε η ομάδα σύγκρισης. Το ερώτημα δεν πρέπει να είναι «είναι το τάδε τρόφιμο υγιεινό» αλλά «είναι υγιεινό σε σχέση με τι άλλο θα μπορούσε να υπάρχει στο πιάτο».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό γιαούρτι: Γιατί εξαφανίζεται από τα ράφια στο εξωτερικό εν ριπή οφθαλμού; Η εξήγηση του Πανεπιστημίου Νέας Νότιας Ουαλίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέας και άνοια: Ποιο είδος προστατεύει τον εγκέφαλο και ποιο τον επιβαρύνει; – Μελέτη
Ένα παράδειγμα από κλινική δοκιμή που αναφέρουν οι ερευνητές αφορά σύγκριση ανάμεσα σε αλλαντικό σε φέτες και βραστό ζαμπόν. Η πρώτη επιλογή έδειξε ευνοϊκότερους μεταβολικούς δείκτες. Αν κάποιος ερμηνεύσει αυτό ως «το αλλαντικό σε φέτες προστατεύει την καρδιά», κάνει θεμελιώδες λάθος. Αυτό που δείχνει η μελέτη είναι απλώς ότι σε σχέση με το βραστό ζαμπόν η συγκεκριμένη επεξεργασία έδωσε καλύτερο αποτέλεσμα. Το συμπέρασμα αλλάζει ριζικά αν ο συγκριτής ήταν όσπρια ή ψάρι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξική πικροδάφνη: Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο διαχωρίζει τον θεωρητικό κίνδυνο από την πραγματική επιδημιολογική εικόνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| FDA: Ανακλήσεις αφού έχουν ήδη εκτεθεί οι καταναλωτές στον κίνδυνο – Τι αποκαλύπτει η ανάλυση της PIRG
Η πρακτική συνέπεια αυτής της επιστημονικής κριτικής είναι άμεση. Οι οδηγίες διατροφής, τα «superfoods» που προβάλλονται και οι ειδήσεις που μας λένε ότι κάποια τροφή μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου βασίζονται συχνά σε έρευνες που δεν έθεσαν σωστά την ερώτηση. Αυτή η μετατόπιση στον τρόπο σκέψης θα μπορούσε να κάνει τη διατροφική επιστήμη πιο αξιόπιστη και τις συστάσεις της πιο χρήσιμες στην καθημερινή πράξη.
