Η λιστερίωση παρουσιάζει υψηλά ποσοστά νοσηλείας και σημαντική θνητότητα
Η ανίχνευση και η πορεία της Listeria monocytogenes μέσα στην αλυσίδα των φρέσκων προϊόντων, και ιδιαίτερα των συσκευασμένων σαλατών, αποτελεί ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα ασφάλειας τροφίμων των τελευταίων ετών. Οι υγειονομικές αρχές έχουν καταγράψει πολλαπλές επιδημικές εξάρσεις λιστερίωσης που συνδέθηκαν με έτοιμες σαλάτες, οδηγώντας σε εκτεταμένες ανακλήσεις προϊόντων. Η λιστερίωση ξεχωρίζει από άλλες τροφιμογενείς λοιμώξεις όχι μόνο λόγω της σοβαρότητάς της, αλλά και λόγω του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν εβδομάδες μετά την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου, καθιστώντας τη διερεύνηση των κρουσμάτων ιδιαίτερα δύσκολη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Τσιμπούρια: Ποιες ασθένειες μπορούν να μεταδώσουν, πώς να προστευθείτε και τι να κάνετε σε περίπτωση τσιμπήματος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Lidl It: Συναγερμός για «premium» δημοφιλές προϊόν με επικίνδυνο βακτήριο που προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις
Η συγκεκριμένη βακτηριακή παθογόνος μορφή παρουσιάζει υψηλά ποσοστά νοσηλείας και σημαντική θνητότητα, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και οι έγκυες γυναίκες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε βαριά νόσο, απώλεια κύησης ή ακόμη και θάνατο. Το κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποιεί τη Listeria από άλλα παθογόνα είναι η ικανότητά της να επιβιώνει και να πολλαπλασιάζεται ακόμη και σε θερμοκρασίες ψύξης, κάτι που της επιτρέπει να παραμένει ενεργή καθ’ όλη τη διάρκεια της ψυκτικής αλυσίδας των τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΕΟΦ: Συναγερμός για επικίνδυνο after shave – Δείτε τι μπορεί να προκαλέσει
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό γιαούρτι: Γιατί εξαφανίζεται από τα ράφια στο εξωτερικό εν ριπή οφθαλμού; Η εξήγηση του Πανεπιστημίου Νέας Νότιας Ουαλίας
Η παρουσία της στο περιβάλλον είναι εκτεταμένη, καθώς απαντάται στο έδαφος, στο νερό και σε αποσυντιθέμενη φυτική ύλη. Αυτό σημαίνει ότι η μόλυνση μπορεί να ξεκινήσει ήδη από το στάδιο της καλλιέργειας, μέσω του αρδευτικού νερού ή της επαφής με άγρια ζώα που μεταφέρουν το βακτήριο. Επιπλέον, ακόμη και μικρές διαταραχές στα φυτά μπορούν να επιτρέψουν την προσκόλληση ή και την είσοδο του παθογόνου στους φυτικούς ιστούς, καθιστώντας τον επιφανειακό καθαρισμό ανεπαρκή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαλάμι με επικίνδυνο παθογόνο πωλήθηκε από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ – Τα συμπτώματα που πρέπει να ανησυχήσουν τους καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέας και άνοια: Ποιο είδος προστατεύει τον εγκέφαλο και ποιο τον επιβαρύνει; – Μελέτη
Σημαντικός παράγοντας στη διασπορά της λιστέριας είναι και η βιομηχανική επεξεργασία των τροφίμων. Οι συσκευασμένες σαλάτες περνούν από κεντρικές εγκαταστάσεις όπου πλένονται, κόβονται και συσκευάζονται. Σε αυτά τα περιβάλλοντα, ένα μόνο περιστατικό μόλυνσης μπορεί να εξαπλωθεί σε μεγάλες ποσότητες προϊόντος μέσω του εξοπλισμού. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το βακτήριο μπορεί να εγκατασταθεί μόνιμα σε σημεία όπως αποχετεύσεις, ρωγμές δαπέδων και επιφάνειες μηχανημάτων, δημιουργώντας εστίες που επιμένουν για μήνες ή και χρόνια, παρά τους καθαρισμούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η χρόνια φλεγμονή ξεκινά από το ράφι του σούπερ μάρκετ – Δείτε ποια τρόφιμα ΔΕΝ πρέπει να βάζετε στο καλάθι σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξική πικροδάφνη: Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο διαχωρίζει τον θεωρητικό κίνδυνο από την πραγματική επιδημιολογική εικόνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| FDA: Ανακλήσεις αφού έχουν ήδη εκτεθεί οι καταναλωτές στον κίνδυνο – Τι αποκαλύπτει η ανάλυση της PIRG
Έρευνες με γενετική ανάλυση έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα στελέχη μπορούν να επανεμφανίζονται στις ίδιες εγκαταστάσεις ακόμη και μετά από εκτεταμένες διαδικασίες απολύμανσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι επιβιώνουν είτε μέσω βιοφίλμ είτε μέσω επαναλαμβανόμενης επανεισαγωγής από το περιβάλλον ή τον εξοπλισμό συγκομιδής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει διαπιστωθεί ότι μολυσμένα εργαλεία συγκομιδής μπορούν να μεταφέρουν το παθογόνο σε διαφορετικές περιοχές παραγωγής.
Τα μεγάλα επιδημιολογικά επεισόδια των τελευταίων ετών καταδεικνύουν τη δυσκολία εντοπισμού της πηγής μόλυνσης. Υπήρξαν περιπτώσεις όπου η διερεύνηση χρειάστηκε χρόνια μέχρι να ταυτοποιηθεί το ακριβές σημείο προέλευσης, ενώ σε άλλες περιπτώσεις το βακτήριο εντοπίστηκε τόσο σε προϊόντα όσο και σε περιβαλλοντικά δείγματα υδάτινων λεκανών απορροής, υποδεικνύοντας ότι φυσικά οικοσυστήματα μπορούν να λειτουργούν ως μακροχρόνιες δεξαμενές μόλυνσης.
Η αντιμετώπιση της Listeria περιπλέκεται περαιτέρω από τη δυνατότητά της να σχηματίζει βιοφίλμ, τα οποία την προστατεύουν από τα συνήθη απολυμαντικά, καθώς και από το γεγονός ότι μπορεί να εισέλθει σε κατάσταση μειωμένης ανιχνευσιμότητας στα εργαστήρια, παραμένοντας όμως βιώσιμη. Παράλληλα, η πολυπλοκότητα της αλυσίδας εφοδιασμού των έτοιμων σαλατών, με πολλαπλά στάδια επεξεργασίας και διανομής, αυξάνει τις πιθανότητες διασποράς.
Τι πρέπει να κάνει ο καταναλωτής
Για τον καταναλωτή, το βασικό μήνυμα είναι ότι τα έτοιμα προς κατανάλωση φυλλώδη λαχανικά δεν είναι αποστειρωμένα, ακόμη κι αν φέρουν ενδείξεις όπως «πλυμένα» ή «έτοιμα για κατανάλωση». Η ψύξη, η υγιεινή στην κουζίνα και ο σωστός χειρισμός μειώνουν τον κίνδυνο, αλλά δεν τον εξαλείφουν πλήρως. Για τις ευάλωτες ομάδες, συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή, ακόμη και η προτίμηση μαγειρεμένων λαχανικών όταν αυτό είναι δυνατό.
Συνολικά, η παρουσία της Listeria στην αλυσίδα των φρέσκων προϊόντων δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα μόνο σημείο αποτυχίας, αλλά σε ένα σύνθετο δίκτυο παραγόντων που ξεκινούν από το περιβάλλον καλλιέργειας και φτάνουν μέχρι το τελικό προϊόν. Η αντιμετώπιση απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, προηγμένες τεχνολογίες ανίχνευσης και παρεμβάσεις σε κάθε στάδιο της παραγωγής, καθώς η συμπεριφορά του παθογόνου το καθιστά ιδιαίτερα ανθεκτικό στις παραδοσιακές πρακτικές ελέγχου.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
