Ένα viral φαινόμενο στα social media αποκαλύπτει πώς η επιθυμία, η καινοτομία και ο φόβος του «να μείνεις εκτός» μπορούν να αναδιαμορφώσουν ξαφνικά τη ζήτηση και τις καταναλωτικές συνήθειες.
Το ελληνικό γιαούρτι εξαφανίζεται εν ριπή οφθαλμού από τα ράφια μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στην Αυστραλία, όπως η Woolworths, η Coles και η Aldi, και η αιτία δεν ήταν κάποια αποτυχία στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά μια viral τάση στο TikTok. Μια συνταγή που συνδύαζε μπισκότα Biscoff με ελληνικό γιαούρτι, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαδικτυακής μόδας που συνδέθηκε με το λεγόμενο «Japanese cheesecake» και το κίνημα της υψηλής πρόσληψης πρωτεΐνης, οδήγησε χιλιάδες καταναλωτές να αναζητήσουν μαζικά το προϊόν, προκαλώντας προσωρινές ελλείψεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναψυκτικά διαίτης: Η «παγίδα» χωρίς θερμίδες που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικού
Σύμφωνα με την καθηγήτρια καταναλωτικής ψυχολογίας Nitika Garg από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW Business School), το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί απλώς ένα παράδειγμα επιτυχημένης τάσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά ένδειξη βαθύτερων μηχανισμών που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Όπως εξηγεί, τρεις βασικοί ψυχολογικοί παράγοντες φαίνεται να καθοδηγούν τέτοιες viral τάσεις: η επιθυμία για κάτι «φιλόδοξο» ή aspirational, η έλξη της καινοτομίας και ο φόβος του να μείνει κανείς εκτός (FOMO).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Eξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο: Τι αλλάζει σε ποιότητα και γεύση μετά το άνοιγμα της φιάλης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Lidl UK: Κατηγορείται για κρυφή προώθηση junk food
Ο φόβος μην μείνεις εκτός της εμπειρίας
Οι influencers στα social media παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, καθώς, σε αντίθεση με τη συμβατική διαφήμιση, προβάλλουν έναν συνδυασμό οικειότητας και ιδανικής εικόνας. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι ο θεατής μπορεί εύκολα να ταυτιστεί μαζί τους και να υιοθετήσει τις ίδιες συνήθειες. Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι η επιρροή τους γίνεται ακόμη ισχυρότερη λόγω του συναισθηματικού χαρακτήρα των τάσεων, όπου το νέο και το «μοντέρνο» συχνά υπερισχύουν της λογικής αξιολόγησης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζεστός ή παγωμένος καφές; Ποιος έχει περισσότερη καφεΐνη και αντιοξειδωτικά;
Παράλληλα, ο φόβος της απώλειας της τάσης λειτουργεί ως αντίστροφη δύναμη πίεσης, καθώς οι χρήστες δεν θέλουν να αισθανθούν ότι μένουν εκτός μιας εμπειρίας που όλοι οι άλλοι φαίνεται να δοκιμάζουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι η καταναλωτική συμπεριφορά διαμορφώνεται συχνά χωρίς προηγούμενη επαρκή έρευνα ή αξιολόγηση της πληροφορίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρετανία: Προετοιμασία για ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοκολατοποιία – κολοσσός στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ύποπτες πρακτικές καρτέλ
Ένα κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύεται είναι το λεγόμενο «χάσμα εμπειρογνωμοσύνης», δηλαδή το γεγονός ότι οι περισσότεροι καταναλωτές δεν έχουν τον χρόνο ή τα εργαλεία να επαληθεύσουν την ακρίβεια όσων βλέπουν στο διαδίκτυο. Έτσι, περιεχόμενο που προέρχεται από μη ειδικούς μπορεί να εκλαμβάνεται ως αξιόπιστο, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζεται με τρόπο προσωπικό ή βιωματικό, όπως συμβαίνει συχνά με τα testimonials.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Τσιμπούρια: Ποιες ασθένειες μπορούν να μεταδώσουν, πώς να προστευθείτε και τι να κάνετε σε περίπτωση τσιμπήματος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Lidl It: Συναγερμός για «premium» δημοφιλές προϊόν με επικίνδυνο βακτήριο που προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις
Η καθηγήτρια τονίζει ότι οι influencer μπορεί να μην διαθέτουν επιστημονική τεκμηρίωση, όμως η επιρροή τους ενισχύεται ακριβώς επειδή παρουσιάζονται ως «καθημερινοί άνθρωποι» με τους οποίους το κοινό μπορεί να ταυτιστεί. Αυτό καθιστά δυσκολότερη την αναγνώριση της αξιοπιστίας της πληροφορίας, ειδικά σε θέματα υγείας ή διατροφής, όπου οι συνέπειες μπορεί να είναι πιο σοβαρές από μια απλή έλλειψη προϊόντος στα ράφια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δυσανεξία στη λακτόζη ή στο γάλα; Οι διαφορές που πρέπει να γνωρίζετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η χρόνια φλεγμονή ξεκινά από το ράφι του σούπερ μάρκετ – Δείτε ποια τρόφιμα ΔΕΝ πρέπει να βάζετε στο καλάθι σας
Σε επίπεδο ευθύνης, οι εταιρείες φαίνεται να λειτουργούν πιο προσεκτικά όταν εμπλέκονται σε οργανωμένες συνεργασίες με influencers, καθώς υπάρχει νομικό και επιχειρηματικό ρίσκο. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις αυθόρμητες viral τάσεις που δεν ελέγχονται από κανέναν φορέα και διαδίδονται ανεξέλεγκτα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έτοιμες σαλάτες: Πώς η Listeria επιβιώνει από το χωράφι μέχρι το πιάτο και τι προκαλεί στον άνθρωπο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξική πικροδάφνη: Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο διαχωρίζει τον θεωρητικό κίνδυνο από την πραγματική επιδημιολογική εικόνα
Η ρύθμιση αυτού του πεδίου παραμένει δύσκολη, καθώς η τεχνολογική εξέλιξη των social media και πλέον της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης ξεπερνά την ταχύτητα των θεσμικών παρεμβάσεων. Η παραγωγή ολοένα και πιο ρεαλιστικού περιεχομένου καθιστά ακόμη δυσκολότερο τον διαχωρισμό ανάμεσα στο πραγματικό και το κατασκευασμένο, ενώ οι υπάρχοντες μηχανισμοί ελέγχου συχνά αποδεικνύονται ανεπαρκείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέας και άνοια: Ποιο είδος προστατεύει τον εγκέφαλο και ποιο τον επιβαρύνει; – Μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΕΟΦ: Συναγερμός για επικίνδυνο after shave – Δείτε τι μπορεί να προκαλέσει
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Garg, το βάρος της αξιολόγησης έχει μετατεθεί υπερβολικά στον ίδιο τον καταναλωτή, ο οποίος καλείται να φιλτράρει, να αξιολογήσει και να επαληθεύσει πληροφορίες μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Όπως σημειώνει, αυτό δημιουργεί ένα άνισο σύστημα, στο οποίο οι άνθρωποι συχνά οδηγούνται σε αποφάσεις χωρίς επαρκή ενημέρωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φριτέζα αέρα: Κι άλλο επικίνδυνο μοντέλο στην αγορά – Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας λόγω διαρροής ρεύματος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Ευρωπαϊκή ειδοποίηση για κίνδυνο έκρηξης και φωτιάς από καφετιέρα που πωλείται ευρέως στην Ελλάδα (μάρκα και φωτογραφία)
Το συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι viral τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν επηρεάζουν μόνο το τι αγοράζουν οι καταναλωτές, αλλά αποκαλύπτουν και μια νέα πραγματικότητα όπου η ζήτηση μπορεί να δημιουργηθεί και να εκτοξευθεί μέσα σε λίγες ώρες, ξεπερνώντας την ικανότητα της αγοράς και των θεσμών να ανταποκριθούν. Μέχρι να υπάρξει πιο συντονισμένη ρύθμιση, οι παράγοντες της επιθυμίας, της καινοτομίας και του φόβου αποκλεισμού αναμένεται να συνεχίσουν να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις καταναλωτικές επιλογές.
Με πληροφορίες από: phys.org και το Πανεπιστήμιο Νέας Νότιας Ουαλίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| FDA: Ανακλήσεις αφού έχουν ήδη εκτεθεί οι καταναλωτές στον κίνδυνο – Τι αποκαλύπτει η ανάλυση της PIRG
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαλάμι με επικίνδυνο παθογόνο πωλήθηκε από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ – Τα συμπτώματα που πρέπει να ανησυχήσουν τους καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Καλλυντικά: Οι ουσίες που απαγορεύονται ως τοξικές και οι νέοι περιορισμοί στα συστατικά που θα ισχύουν από την 1η Μαΐου
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
