Για περισσότερες από εκατό χρόνια, τα γλυκαντικά έχουν αποτελέσει μια δημοφιλή εναλλακτική λύση στη ζάχαρη, κυρίως λόγω της πολύ χαμηλής ή μηδενικής θερμιδικής τους αξίας. Από τη σακχαρίνη, η οποία ανακαλύφθηκε το 1878 και έγινε ευρύτερα γνωστή στις αρχές του 20ού αιώνα, έως τη νεότερη γενιά γλυκαντικών, οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται ευρέως σε αναψυκτικά, επιδόρπια, προϊόντα «χωρίς ζάχαρη» και τρόφιμα που απευθύνονται σε καταναλωτές οι οποίοι επιδιώκουν τον έλεγχο του σωματικού τους βάρους ή των επιπέδων γλυκόζης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl US: Ανακαλούνται δημοφιλή ελληνικά μπισκότα
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των γλυκαντικών έχει ενταθεί. Νέα δεδομένα εξετάζουν όχι μόνο τη θερμιδική τους αξία, αλλά και τις πιθανές άμεσες βιολογικές επιδράσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό. Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση, η οποία συνοδεύεται από πρωτότυπη μετα-ανάλυση και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Current Atherosclerosis Reports, από ερευνητές του Food is Medicine Institute του Πανεπιστημίου Tufts στη Βοστώνη, εξετάζει τις πιθανές επιδράσεις της τακτικής κατανάλωσης γλυκαντικών σε μεταβολικούς δείκτες και στο εντερικό μικροβίωμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κολοβακτηρίδια, εντερόκοκκοι και χημικές υπερβάσεις στο νερό βρύσης σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική – Τι ερευνά ο εισαγγελέας (έγγραφα)
Η μετα-ανάλυση και η σχέση με τον διαβήτη τύπου 2
Οι ερευνητές προσπάθησαν να απομονώσουν τις πραγματικές επιδράσεις των γλυκαντικών, εξετάζοντας 21 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες. Το σημαντικό στοιχείο αυτών των ερευνών είναι ότι τα γλυκαντικά συγκρίθηκαν είτε με εικονικό φάρμακο (placebo) είτε με νερό, δηλαδή με ουδέτερες ουσίες, και όχι με ζάχαρη. Με αυτόν τον τρόπο οι επιστήμονες επιχείρησαν να αξιολογήσουν κατά πόσο οι αλλαγές που παρατηρούνται οφείλονται στις ίδιες τις γλυκαντικές ουσίες και όχι στη σύγκριση με ένα προϊόν υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ενδείξεις ότι η συστηματική κατανάλωση γλυκαντικών μπορεί να συνδέεται με δυσμενείς μεταβολικές επιδράσεις, όπως αλλαγές στα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας, αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη και μεταβολές σε δείκτες όπως η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c), η οποία χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του μέσου επιπέδου σακχάρου στο αίμα σε βάθος χρόνου.
Οι συγγραφείς της μελέτης, μεταξύ των οποίων και ο διατροφολόγος Dariush Mozaffarian, υπογραμμίζουν ότι τα συνολικά δεδομένα δημιουργούν ανησυχίες για πιθανές καρδιομεταβολικές επιπτώσεις από τη συχνή χρήση γλυκαντικών. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι τα μεγάλα παρατηρητικά ερευνητικά δεδομένα δείχνουν συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλότερη κατανάλωση γλυκαντικών και στον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και καρδιομεταβολικών νοσημάτων. Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν έναν σημαντικό περιορισμό: το φαινόμενο της αντίστροφης αιτιότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν αποκλείεται άτομα που ήδη έχουν αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη ή μεταβολικά προβλήματα να επιλέγουν συχνότερα προϊόντα με γλυκαντικά, επειδή προσπαθούν να περιορίσουν την πρόσληψη ζάχαρης.
Πιθανές επιδράσεις στο εντερικό μικροβίωμα
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της ανασκόπησης αφορά το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό σύστημα και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό, την ανοσολογική λειτουργία και τη γενικότερη υγεία.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα γλυκαντικά φτάνουν απευθείας στο έντερο, όπου έρχονται σε επαφή με τα βακτήρια του μικροβιώματος. Με βάση μελέτες που συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση, υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα γλυκαντικά μπορούν να μεταβάλουν τη σύνθεση της εντερικής χλωρίδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει πείραμα στο οποίο χρησιμοποιήθηκε μεταφορά ανθρώπινου μικροβιώματος σε ζωικά μοντέλα, καθώς έδειξε ότι οι αλλαγές στη μικροβιακή σύνθεση μπορεί να σχετίζονται άμεσα με μεταβολικές επιδράσεις.
Οι επιστήμονες ωστόσο τονίζουν ότι δεν μπορούν όλα τα γλυκαντικά να αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία κατηγορία. Η σακχαρίνη, η ασπαρτάμη, η σουκραλόζη, η ακεσουλφάμη Κ και τα γλυκαντικά φυσικής προέλευσης, όπως η στέβια, έχουν διαφορετική χημική δομή και πιθανώς διαφορετικές επιδράσεις στον οργανισμό.
Η προειδοποίηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη εκδώσει σύσταση κατά της χρήσης γλυκαντικών χωρίς ζάχαρη ως στρατηγική για τον έλεγχο του σωματικού βάρους ή την πρόληψη χρόνιων ασθενειών στον γενικό πληθυσμό. Η σύσταση αυτή βασίζεται κυρίως στην αρχή της προφύλαξης και στην αξιολόγηση των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, καθώς ο ΠΟΥ έχει επισημάνει ότι η μακροχρόνια χρήση γλυκαντικών δεν φαίνεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη στη μείωση του σωματικού λίπους και ενδέχεται να συνδέεται με ανεπιθύμητες επιδράσεις.
Ωστόσο, οι ερευνητές της Tufts επισημαίνουν ότι η προσέγγιση δεν πρέπει να είναι απόλυτη. Για ορισμένους καταναλωτές, ιδιαίτερα για όσους καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ζαχαρούχων αναψυκτικών, η αντικατάσταση μέρους της ζάχαρης με προϊόντα χαμηλότερης θερμιδικής αξίας μπορεί να αποτελεί ένα βήμα προς τη μείωση της συνολικής πρόσληψης ζάχαρης.
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύει η μελέτη αφορά την ενημέρωση των καταναλωτών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ετικέτες των τροφίμων υποχρεούνται να αναφέρουν την παρουσία γλυκαντικών, αλλά όχι απαραίτητα την ακριβή ποσότητα που περιέχεται σε κάθε προϊόν. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η έλλειψη ποσοτικών πληροφοριών δυσκολεύει τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και την προσπάθεια των καταναλωτών να γνωρίζουν πόση ποσότητα γλυκαντικών καταναλώνουν καθημερινά.
Η νέα ανασκόπηση ενισχύει τις ενδείξεις ότι τα γλυκαντικά δεν αποτελούν απλώς «ουδέτερες» ουσίες χωρίς θερμίδες, αλλά μπορεί να έχουν βιολογικές επιδράσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μεγάλες, τυχαιοποιημένες και ελεγχόμενες μελέτες, ειδικά για κάθε διαφορετικό γλυκαντικό ξεχωριστά, ώστε να αποσαφηνιστούν πλήρως οι επιπτώσεις τους στον μεταβολισμό, στο μικροβίωμα και στη μακροχρόνια υγεία.
Μέχρι τότε, η επιστημονική κοινότητα συστήνει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση: περιορισμό της υπερβολικής κατανάλωσης γλυκαντικών, προτίμηση φυσικών τροφίμων και αποφυγή της αντίληψης ότι τα προϊόντα «χωρίς ζάχαρη» αποτελούν αυτόματα μια υγιεινότερη επιλογή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Παγωτά Kinder, Twix, Snickers: Εργαστηριακό τεστ αποκαλύπτει τι κρύβουν πραγματικά τα γλυκίσματα που μιμούνται δημοφιλή σνακ
- Ευρωπαϊκός συναγερμός για viral παιχνίδι που πωλείται και στην Ελλάδα – Εντοπίστηκε παρτίδα με καρκινογόνο βενζόλιο (φωτογραφία)
- Πόσο μπορεί να κοστίσει σε μια επιχείρηση η επιμόλυνση από σαλμονέλα; Μελέτη πραγματικής περίπτωσης με πίνακες
- Στο εδώλιο η Nike για «μαϊμού» εκπτώσεις – Ομαδική αγωγή καταγγέλλει ότι παραπλανούσε τους καταναλωτές (Δείτε το επίσημο έγγραφο)
- Γιατί ένα τσίμπημα μέλισσας μπορεί να γίνει θανατηφόρο; Τι πρέπει να κάνετε αν σας τσιμπήσει μέλισσα;
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
