Η έκθεση των παιδιών σε ορισμένα φυτοφάρμακα ενδέχεται να επηρεάζει τον χρόνο κατά τον οποίο ξεκινά η εφηβεία, σύμφωνα με νέα ισπανική μελέτη. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας και το Instituto de Investigación Biosanitaria de Granada εξέτασαν τη σχέση μεταξύ βιοδεικτών έκθεσης σε φυτοφάρμακα κατά την παιδική ηλικία και της ηλικίας κατά την οποία τα κορίτσια είχαν την πρώτη τους περίοδο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Algida – Παγωτό Cornetto: Καταγγελία ότι σε μερικές χώρες χρησιμοποιεί περισσότερες χρωστικές και φοινικέλαιο – Τι ισχύει στην Ελλάδα
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Research, βασίστηκε σε 506 κορίτσια που συμμετείχαν στην ισπανική μελέτη κοόρτης INMA (Infancia y Medio Ambiente – Childhood and Environment). Οι ερευνητές αναζήτησαν στα ούρα των παιδιών ίχνη από μεταβολίτες διαφορετικών εντομοκτόνων και μυκητοκτόνων και στη συνέχεια παρακολούθησαν τα κορίτσια μέχρι την εφηβεία, καταγράφοντας την ηλικία της εμμηναρχής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κομμάτια γυαλιών σε παγωτά ξυλάκι – Ανακαλούνται 5 γεύσεις
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Τα κορίτσια προέρχονταν από τέσσερις περιοχές της Ισπανίας: Asturias, Gipuzkoa, Sabadell και Valencia. Τα δείγματα ούρων συλλέχθηκαν όταν τα παιδιά ήταν ηλικίας περίπου 7 έως 10 ετών, μεταξύ 2013 και 2016. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δείγματα για πέντε βασικούς βιοδείκτες έκθεσης σε φυτοφάρμακα. Μεταξύ αυτών ήταν το TCPy, μεταβολίτης του chlorpyrifos, καθώς και το ETU, ένας μεταβολίτης που προκύπτει από την αποδόμηση μυκητοκτόνων της ομάδας των διθειοκαρβαμιδικών, όπως το mancozeb και το maneb.
Τα κορίτσια παρακολουθήθηκαν στη συνέχεια έως την ηλικία των 14-16 ετών, ώστε να καταγραφεί η ηλικία της πρώτης εμμήνου ρύσεως. Από τα 506 κορίτσια της μελέτης, 343 είχαν αναφέρει εμμηναρχή κατά την περίοδο παρακολούθησης. Η μέση ηλικία της πρώτης περιόδου ήταν περίπου τα 12,1 έτη, με τις ηλικίες να κυμαίνονται από 9 έως 15,1 έτη.
Ο μεταβολίτης ETU συνδέθηκε με νωρίτερη εμμηναρχή
Το εύρημα που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφορά το ethylene thiourea (ETU), έναν μεταβολίτη των αιθυλενο-διθειοκαρβαμιδικών μυκητοκτόνων. Τα κορίτσια με υψηλότερες συγκεντρώσεις ETU στα ούρα είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν νωρίτερα την πρώτη τους περίοδο. Συγκεκριμένα, σε σύγκριση με τα κορίτσια στα οποία δεν ανιχνεύθηκε ETU, η πιθανότητα έναρξης της εμμηναρχής κατά την περίοδο παρακολούθησης ήταν κατά 32% υψηλότερη στα κορίτσια με συγκεντρώσεις ETU μεταξύ του ορίου ανίχνευσης και του 75ου εκατοστημορίου και κατά 39% υψηλότερη σε εκείνα με συγκεντρώσεις πάνω από το 75ο εκατοστημόριο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το ETU έχει γνωστές επιδράσεις στον θυρεοειδή και θεωρούν ότι η πιθανή παρέμβασή του στη λειτουργία των θυρεοειδικών ορμονών αποτελεί έναν από τους πιθανούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη συγκεκριμένη συσχέτιση. Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το ETU προκαλεί πρόωρη εμμηναρχή.
Το ETU (αιθυλενοθειουρία) δεν είναι συνήθως φυτοφάρμακο που εφαρμόζεται απευθείας στις καλλιέργειες, αλλά μεταβολίτης/προϊόν αποδόμησης ορισμένων μυκητοκτόνων της ομάδας των αιθυλενο-διθειοκαρβαμιδικών (EBDC), κυρίως του mancozeb, του maneb και του metiram, ενώ και παλαιότερα μυκητοκτόνα όπως το zineb μπορούσαν να οδηγήσουν στον σχηματισμό του. Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για την αντιμετώπιση μυκητολογικών ασθενειών σε καλλιέργειες όπως πατάτες, ντομάτες, σταφύλια, μήλα, αχλάδια, κρεμμύδια, πιπεριές και άλλα λαχανικά και φρούτα. Επομένως, όταν η μελέτη εντόπισε ETU στα ούρα των κοριτσιών, δεν σημαίνει ότι τα παιδιά εκτέθηκαν σε τρόφιμα που είχαν ψεκαστεί απευθείας με ETU, αλλά ότι ο συγκεκριμένος βιοδείκτης μπορεί να αντανακλά προηγούμενη έκθεση σε φυτοφάρμακα που μπορούν να σχηματίσουν ETU. Mancozeb, maneb και ορισμένα άλλα EBDC δεν είναι πλέον εγκεκριμένα για χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διαφορετική εικόνα για το chlorpyrifos
Αντίθετη ήταν η εικόνα για το TCPy, έναν μεταβολίτη του πολύ γνωστού εντομοκτόνου chlorpyrifos. Η ανίχνευση TCPy στα ούρα συνδέθηκε με μεγαλύτερη ηλικία κατά την εμμηναρχή, δηλαδή με καθυστερημένη έναρξη της πρώτης περιόδου. Στο πλήρως προσαρμοσμένο μοντέλο της μελέτης, τα κορίτσια στα οποία ανιχνεύθηκε TCPy είχαν κατά 29% χαμηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν εμμηναρχή κατά την περίοδο παρακολούθησης σε σχέση με εκείνα στα οποία δεν ανιχνεύθηκε ο συγκεκριμένος μεταβολίτης.
Η συσχέτιση ήταν ακόμη ισχυρότερη μεταξύ των κοριτσιών που ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, αν και οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η στατιστική αλληλεπίδραση μεταξύ δείκτη μάζας σώματος και έκθεσης δεν ήταν σημαντική. Επομένως, το αποτέλεσμα αυτό δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως απόδειξη ότι το σωματικό βάρος τροποποιεί την επίδραση του TCPy.
Το chlorpyrifos δεν είναι σήμερα εγκεκριμένο για χρήση ως φυτοπροστατευτικό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε τον Ιανουάριο του 2020 να μην ανανεώσει την έγκρισή του, μετά την αξιολόγηση της EFSA, η οποία εντόπισε ανησυχίες για την ανθρώπινη υγεία, μεταξύ άλλων σχετικά με πιθανή γονιδιοτοξικότητα και αναπτυξιακή νευροτοξικότητα, και έκρινε ότι δεν μπορούσε να προσδιοριστεί ασφαλές επίπεδο έκθεσης. Τα κράτη μέλη υποχρεώθηκαν να αποσύρουν τις άδειες των προϊόντων που το περιείχαν, με περίοδο χάριτος έως τρεις μήνες.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τα φυτοφάρμακα
Η εφηβεία αποτελεί μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο ανάπτυξης, κατά την οποία ο εγκέφαλος, οι ωοθήκες, ο θυρεοειδής και άλλα όργανα συνεργάζονται μέσω ενός σύνθετου ορμονικού συστήματος. Ορισμένες χημικές ουσίες που χαρακτηρίζονται ως ενδοκρινικοί διαταράκτες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση των ορμονών, είτε μιμούμενες τη δράση τους είτε παρεμβαίνοντας στην παραγωγή, τη μεταφορά ή τον μεταβολισμό τους.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η έκθεση των παιδιών σε φυτοφάρμακα αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερου επιστημονικού ενδιαφέροντος. Οι ερευνητές ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται νέες προοπτικές μελέτες σε διαφορετικούς και μεγαλύτερους πληθυσμούς για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Η έκθεση δεν προέρχεται μόνο από τα τρόφιμα
Η παρουσία των συγκεκριμένων μεταβολιτών στα ούρα δεν επιτρέπει να προσδιοριστεί από ποια ακριβώς πηγή προήλθε η έκθεση κάθε παιδιού. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το προφίλ των μεταβολιτών είναι συμβατό με περιβαλλοντική έκθεση σε φυτοφάρμακα, μεταξύ άλλων μέσω τροφίμων ή πόσιμου νερού.
Παράλληλα, η έκθεση μπορεί να σχετίζεται και με άλλες περιβαλλοντικές πηγές, ιδιαίτερα σε περιοχές με γεωργική δραστηριότητα. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Η ταυτότητα της έρευνας
Η μελέτη έχει τίτλο «Age at menarche and exposure to non-persistent pesticides in Spanish girls from the INMA (Environment and Childhood) project» και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environmental Research, τόμος 300, στις 15 Ιουνίου 2026, με αριθμό άρθρου 124450. Συγγραφείς είναι οι Carmen Freire, Alicia Olivas-Martinez, Francesca Castiello και συνεργάτες.
DOI: 10.1016/j.envres.2026.124450 – πλήρες άρθρο στο Environmental Research
Πηγή: University of Granada – ανακοίνωση για τη μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανάκληση συσκευής Lenovo λόγω παρουσίας μολύβδου 720 φορές πάνω από το όριο – Ευρωπαϊκή ειδοποίηση και παραπομπή της υπόθεσης στον εισαγγελέα
- Lidl Fi: Ανάκληση αυγών λόγω κινδύνου σαλμονέλας – Εντοπίστηκε το βακτήριο σε συμβεβλημένο παραγωγό
- Ένας θάνατος και πάνω από 200 κρούσματα σαλμονέλας – Στο μικροσκόπιο τα εισαγόμενα αυγά
- METRO – My market: Πρόστιμο 1.000 ευρώ γιατί χρέωνε τα αυγά ακριβότερα στο ταμείο από την τιμή στο ράφι
- Σπανάκι, μανιτάρια και ψωμί: Νέα στοιχεία για την έκθεση σε κάδμιο – Αξιολόγηση του BfR στο Food Risk Assess Europe
- Λιστέρια σε τυροκαυτερή λόγω προβλήματος στην ψυκτική αλυσίδα
- Τρία πράγματα που προσέχουμε στα 50 για να καθυστερήσουμε την άνοια έως και για 13 χρόνια – Mελέτη σε πάνω από 12.400 ενήλικες
- Γυαλί μέσα σε ψωμί: 7χρονη το έβγαλε από το στόμα της ενώ έτρωγε τοστ (φωτογραφία)
- Μακαρόνια με κιμά: Το ψιλοκομμένο ντοματάκι σε κονσέρβα ή η passata κάνει την καλύτερη σάλτσα;
