Μια νέα επιστημονική μελέτη από το Κέντρο Έρευνας Ενοποίησης Εγκεφάλου του Ινστιτούτου Επιστημών του Τόκιο, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Χιτόσι Οκαζάουα, αποκαλύπτει ότι αρκεί μόλις μία εβδομάδα κατανάλωσης τροφών με υψηλά λιπαρά και θερμίδες για να προκληθεί σημαντική μείωση μιας κρίσιμης πρωτεΐνης του εγκεφάλου στα ποντίκια. Η σχετική δημοσίευση στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry περιγράφει λεπτομερώς τον μηχανισμό με τον οποίο η ανθυγιεινή διατροφή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μνήμη, αλλά και τις πιθανές θεραπευτικές λύσεις που εξέτασαν οι ερευνητές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Καταγγελίες καταναλωτών ότι το περιεχόμενο στα μπουκάλια γνωστής μάρκας μυρίζει θειάφι – Η απάντηση της εταιρείας
Η πρωτεΐνη που βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας ονομάζεται PQBP1 και δρα ως ένας είδος «διορθωτή» στις οδηγίες κατασκευής των συνάψεων, των μικροσκοπικών δηλαδή σημείων επαφής μέσω των οποίων επικοινωνούν τα νευρικά κύτταρα. Όταν τα επίπεδα της PQBP1 πέφτουν, οι γενετικές οδηγίες παραποιούνται, με αποτέλεσμα οι συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων να εξασθενούν και να εξαφανίζονται με ταχύτερο ρυθμό.
Στα εργαστηριακά πειράματα χρησιμοποιήθηκαν αρσενικά ποντίκια που ακολούθησαν είτε τυπική διατροφή είτε διατροφή υψηλών λιπαρών για χρονικό διάστημα μιας έως έξι εβδομάδων. Ήδη από τη 12η εβδομάδα της ζωής τους, τα ζώα που τρέφονταν με λιπαρά εμφάνισαν κλασικά σημάδια διαταραχής του μεταβολισμού, όπως αύξηση βάρους, υψηλό σάκχαρο και αυξημένη ινσουλίνη στο αίμα. Η μείωση της πρωτεΐνης PQBP1 παρατηρήθηκε ειδικά στο εσωτερικό των νευρώνων του εγκεφαλικού φλοιού, ενώ παρέμεινε σταθερή σε άλλα είδη κυττάρων. Αντίστοιχα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν και σε επαναληπτικά πειράματα με θηλυκά ποντίκια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλυσίδα των βιολογικών γεγονότων που εντόπισαν οι επιστήμονες. Η παραγωγή της PQBP1 ρυθμίζεται από μια άλλη πρωτεΐνη-διακόπτη, την PPARγ. Τα αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης που προκαλεί η λιπαρή διατροφή ακυρώνουν τη θετική επίδραση της PPARγ, οδηγώντας τελικά στη μείωση της PQBP1. Η έλλειψη αυτής της πρωτεΐνης προκαλεί λανθασμένη ανάγνωση εκατοντάδων γονιδίων, με κυριότερα τα Cask, Cacnb1 και Cyfip2, τα οποία είναι υπεύθυνα για την απελευθέρωση των χημικών διαβιβαστών στις συνάψεις.
Για την αντιμετώπιση της βλάβης, η ερευνητική ομάδα δοκίμασε δύο διαφορετικές θεραπευτικές παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορούσε τη χορήγηση της πιογλιταζόνης (Pioglitazone), ενός φαρμάκου που χρησιμοποιείται ήδη για τον διαβήτη τύπου 2 και ενεργοποιεί εκ νέου την πρωτεΐνη PPARγ. Η δεύτερη προσέγγιση ήταν μια μορφή γενετικής θεραπείας, κατά την οποία διοχετεύθηκε η ίδια η πρωτεΐνη PQBP1 στην επιφάνεια του εγκεφάλου μέσω τροποποιημένου ιού. Και στις δύο περιπτώσεις, τα ποντίκια εμφάνισαν βελτίωση στη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη χωρική μνήμη, καθώς και αποκατάσταση των εγκεφαλικών συνδέσεων.
Παρά τα ενθαρρυντικά αυτά ευρήματα, οι ερευνητές υπογραμμίζουν σημαντικούς περιορισμούς. Όλα τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά σε ποντίκια και καλλιέργειες κυττάρων, συνεπώς παραμένει άγνωστο αν η ίδια διαδικασία συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Παράλληλα, οι θεραπείες εφαρμόστηκαν παράλληλα με τη διατροφή και όχι μετά από μακροχρόνια εγκατεστημένη βλάβη. Παρόλο που η πρωτεΐνη PQBP1 έχει βρεθεί μειωμένη και σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ, οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ λιπαρής διατροφής και άνοιας στους ανθρώπους παραμένει για την ώρα θεωρητική και απαιτεί περαιτέρω κλινική έρευνα.
Επιστημονική τεκμηρίωση:
Η έρευνα “PQBP1-dependent alternative RNA splicing underlies high calorie diet-induced cognitive impairment” δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry. DOI 10.1038/s41380-026-03868-x
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ιταλία: Εξαφανίστηκαν γαλακτοκομικά, κατεψυγμένα, αλεύρι και ζυμαρικά από τα ράφια – Παρέλυσε η εφοδιαστική αλυσίδα
- Σε τι διαφέρουν πράσινες, κίτρινες και κόκκινες πιπεριές;
- Το λάθος στην κουζίνα που δημιούργησε το πιο διάσημο και λαχταριστό επιδόρπιο στην ιστορία
- Πόσο κρατάει το κρέας στην κατάψυξη του σπιτιού μας;
- Το έξυπνο κόλπο για να ξεπαγώνει ο κιμάς στον μισό χρόνο
