Μελέτη 25 ετών σε πάνω από 27.000 ανθρώπους, επανεξετάζει τον ρόλο της κρέμας γάλακτος με πλήρη λιπαρά στη σύγχρονη διατροφή
Τα τελευταία χρόνια η κρέμα γάλακτος έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας έντονης διατροφικής ενοχοποίησης. Η υψηλή περιεκτικότητά της σε κορεσμένα λιπαρά την κατέταξε αυτόματα στα τρόφιμα που θεωρούνται επιβαρυντικά για την υγεία, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των συστάσεων για πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Την ίδια στιγμή, η κρέμα γάλακτος παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής στη μαγειρική, αποτελώντας βασικό συστατικό σε πλήθος συνταγών, τόσο στην καθημερινή κουζίνα όσο και στη γαστρονομία. Αυτή η αντίφαση ανάμεσα στη θεωρητική αποφυγή και την πρακτική χρήση έρχεται να ανατραπεί από νέα μεγάλη επιδημιολογική μελέτη που εξετάζει τη σχέση γαλακτοκομικών προϊόντων με διαφορετική περιεκτικότητα σε λιπαρά και τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο άνοιας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απόσυρση και καταστροφή τριμμένου τυριού – Η υπόθεση που κινητοποίησε το ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας τροφίμων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνος τοξίνη σε ηλιόσπορους 1.475% πάνω από το όριο
Η μελέτη βασίστηκε στα δεδομένα της προοπτικής κοόρτης Malmö Diet and Cancer στη Σουηδία και περιέλαβε 27.670 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 45 έως 73 ετών κατά την έναρξη της παρακολούθησης. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 58,1 έτη και το 61% ήταν γυναίκες. Η διατροφική πρόσληψη καταγράφηκε την περίοδο 1991–1996 με συνδυασμό επταήμερου ημερολογίου τροφίμων, εκτενούς ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης και ατομικής διατροφικής συνέντευξης. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάμεσο χρονικό διάστημα 25 ετών, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, μέσω των εθνικών μητρώων υγείας της Σουηδίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση γνωστών μπισκότων μεγάλης εταιρείας – Έγινε λάθος στη διαδικασία ανάμειξης πρώτων υλών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει ΠΟΤΕ να ρίχνετε βραστό νερό στον νεροχύτη
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης καταγράφηκαν 3.208 νέα περιστατικά άνοιας κάθε αιτιολογίας. Τα περιστατικά που διαγνώστηκαν έως το 2014 υποβλήθηκαν σε κλινική επικύρωση από εξειδικευμένους ιατρούς μνήμης, με ποσοστό επιβεβαίωσης 96% για τη συνολική άνοια. Η ανάλυση περιλάμβανε τόσο την άνοια κάθε αιτιολογίας όσο και επιμέρους διαγνώσεις, όπως τη νόσο Alzheimer και την αγγειακή άνοια.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η διάκριση μεταξύ γαλακτοκομικών υψηλών και χαμηλών λιπαρών. Για την κρέμα γάλακτος, ως προϊόν υψηλών λιπαρών ορίστηκε εκείνο με περιεκτικότητα άνω του 30%. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι άτομα που κατανάλωναν τουλάχιστον 20 γραμμάρια ημερησίως κρέμας γάλακτος υψηλών λιπαρών εμφάνιζαν περίπου 16% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας κάθε αιτιολογίας σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν καθόλου. Η συσχέτιση αυτή παρέμεινε μετά από εκτεταμένες στατιστικές προσαρμογές για δημογραφικούς παράγοντες, τρόπο ζωής, δείκτη μάζας σώματος, υπέρταση, διαβήτη, συνολική ποιότητα διατροφής και αλληλεπιδράσεις με άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Αντίστοιχα, η υψηλή κατανάλωση τυριού πλήρους λιπαρών, άνω των 50 γραμμαρίων ημερησίως, συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και ειδικότερα αγγειακής άνοιας. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του κινδύνου άνοιας και της κατανάλωσης γαλακτοκομικών χαμηλών λιπαρών, όπως άπαχο γάλα, άπαχο γιαούρτι, τυριά χαμηλών λιπαρών ή κρέμα χαμηλών λιπαρών. Ομοίως, η κατανάλωση γάλακτος, ανεξαρτήτως λιπαρών, καθώς και των περισσότερων ζυμωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, δεν έδειξε σαφή σχέση με τη μείωση του κινδύνου.
Τα ευρήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι οι οδηγίες δημόσιας υγείας εδώ και δεκαετίες ενθαρρύνουν την επιλογή γαλακτοκομικών χαμηλών λιπαρών με στόχο την προστασία της καρδιαγγειακής υγείας. Η σύνδεση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς οι καρδιαγγειακές παθήσεις και η άνοια μοιράζονται πολλούς κοινούς υποκείμενους παράγοντες κινδύνου, όπως η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και η παχυσαρκία. Παρά τη θεωρητική αυτή σύγκλιση, τα δεδομένα της μελέτης δεν δείχνουν ότι τα γαλακτοκομικά πλήρους λιπαρών αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας, ούτε ότι τα προϊόντα ζύμωσης γάλακτος προσφέρουν σταθερή και αξιόπιστη προστασία έναντι αυτής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σπανάκι: Ωμό ή μαγειρεμένο είναι πιο θρεπτικό;
Το τυρί πλήρους λιπαρών, ειδικότερα, αποτελεί πηγή πληθώρας θρεπτικών συστατικών που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Περιέχει λιποδιαλυτές βιταμίνες όπως οι A, D και K2, καθώς και βιταμίνη B12, φυλλικό οξύ, ιώδιο, ψευδάργυρο και σελήνιο. Τα συστατικά αυτά συμμετέχουν σε βασικές νευρολογικές διεργασίες και ενδέχεται να συμβάλλουν στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας, χωρίς όμως αυτό να μεταφράζεται σε άμεση αιτιώδη σχέση ή σε οδηγία αυξημένης κατανάλωσης.
Παρά τα ευρήματα, τα δεδομένα της μελέτης δεν υποστηρίζουν την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τυριού ή κρέμας γάλακτος ως στρατηγική πρόληψης της άνοιας ή των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η ανάλυση δείχνει ότι οι παρατηρούμενες συσχετίσεις είναι μέτριες και εντάσσονται σε ένα ευρύτερο διατροφικό και μεταβολικό πλαίσιο. Ο συνολικός τρόπος ζωής, η ισορροπημένη διατροφή και η μετριοπάθεια παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες, με πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από οποιοδήποτε μεμονωμένο τρόφιμο.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Lund στη Σουηδία, σε συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα από τη Σουηδία και την Κίνα, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology, το επίσημο περιοδικό της American Academy of Neurology, τον Ιανουάριο του 2026.
Πηγή: Neurology https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000214343
