Μπορεί η διατροφή των χωρών της Βόρειας Ευρώπης να έχει παρόμοια οφέλη με εκείνα που έχουν αποδοθεί εδώ και χρόνια στη μεσογειακή διατροφή; Η λεγόμενη σκανδιναβική διατροφή βασίζεται σε τρόφιμα που αποτελούσαν παραδοσιακά μέρος της καθημερινής διατροφής στη Δανία, τη Σουηδία και άλλες χώρες της περιοχής, με έμφαση στα δημητριακά ολικής άλεσης, τα ψάρια, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα μούρα και μικρότερη παρουσία επεξεργασμένων τροφίμων, ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η μεγαλύτερη προσήλωση σε αυτό το πρότυπο διατροφής συνδέεται με χαμηλότερη θνησιμότητα και καλύτερους δείκτες μεταβολικής υγείας.
Στον πυρήνα του μοντέλου βρίσκονται τρόφιμα που μπορούν να καταναλώνονται καθημερινά χωρίς να χρειάζονται ιδιαίτερη επεξεργασία. Η σίκαλη και η βρώμη αποτελούν βασικές πηγές δημητριακών ολικής άλεσης, ενώ τα λάχανα, τα καρότα και άλλα ριζώδη λαχανικά προσθέτουν φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά συστατικά. Σημαντική θέση έχουν επίσης τα μήλα, τα αχλάδια και τα μούρα, ενώ από τις ζωικές τροφές προτιμώνται κυρίως τα λιπαρά ψάρια, όπως η ρέγγα, ο σολομός και το σκουμπρί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Το «κρυφό» πρόβλημα που μπορεί να προκαλεί νέες εξάρσεις
Ως βασική πηγή λιπαρών χρησιμοποιείται συχνά το κραμβέλαιο, ενώ τα γαλακτοκομικά καταναλώνονται σε πιο περιορισμένες ποσότητες. Το διατροφικό πρότυπο δεν αποκλείει το κρέας, αλλά το κόκκινο και ιδιαίτερα το επεξεργασμένο κρέας δεν αποτελούν βασικό μέρος του. Παράλληλα, περιορίζονται τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και τα έντονα επεξεργασμένα προϊόντα.
Η λογική αυτή παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με τη μεσογειακή διατροφή. Και τα δύο πρότυπα δίνουν προτεραιότητα στις φυτικές τροφές, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στα ψάρια και στα ακόρεστα λιπαρά, ενώ περιορίζουν τα επεξεργασμένα τρόφιμα και την υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος. Η βασική διαφορά είναι ότι η σκανδιναβική εκδοχή αξιοποιεί περισσότερο τρόφιμα που είναι διαθέσιμα στο βόρειο κλίμα, όπως η σίκαλη, η βρώμη, τα μούρα, τα ριζώδη λαχανικά και τα ψάρια των βόρειων θαλασσών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι πραγματικά προσφέρουν τα συμπληρώματα που υπόσχονται «ενέργεια» – Έλεγχος σε 8 γνωστά συστατικά
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τη μακροζωία
Ένα από τα σημαντικότερα δεδομένα προέρχεται από τη Δανική Μελέτη Διατροφής, Καρκίνου και Υγείας, στην οποία συμμετείχαν 57.053 άτομα ηλικίας 50 έως 64 ετών. Οι ερευνητές δημιούργησαν τον Healthy Nordic Food Index, έναν δείκτη που αποτυπώνει την κατανάλωση έξι βασικών ομάδων τροφίμων, δηλαδή ψάρια, λάχανα, ψωμί σίκαλης, βρώμη, μήλα και αχλάδια και ριζώδη λαχανικά. Μετά από διάμεση παρακολούθηση 12 ετών, η υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη συνδέθηκε με χαμηλότερη θνησιμότητα. Στην πλήρως προσαρμοσμένη ανάλυση, η υψηλότερη κατηγορία σε σχέση με τη χαμηλότερη συνδέθηκε στους άνδρες με 36% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Για κάθε επιπλέον μονάδα του δείκτη, η θνησιμότητα ήταν κατά 6% χαμηλότερη στους άνδρες και κατά 4% στις γυναίκες.
Παρόμοια εικόνα έχει εμφανιστεί και σε άλλους πληθυσμούς. Μελέτη σε 836 άτομα στη βόρεια Γερμανία, με διάμεση παρακολούθηση 11 ετών, βρήκε ότι η μεγαλύτερη προσήλωση στον Healthy Nordic Food Index συνδεόταν με χαμηλότερη θνησιμότητα από κάθε αιτία. Ωστόσο, πρόκειται για παρατηρητικές μελέτες, επομένως δεν μπορούν να αποδείξουν ότι η ίδια η διατροφή προκάλεσε τη μεγαλύτερη επιβίωση. Παράγοντες όπως η σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, το βάρος και γενικότερα ο τρόπος ζωής μπορούν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα, ακόμη και όταν οι ερευνητές προσπαθούν να τους συνυπολογίσουν στα στατιστικά μοντέλα.
Τα οφέλη δεν περιορίζονται στη θνησιμότητα
Πιο πρόσφατα, μια τυχαιοποιημένη μελέτη διάρκειας 12 μηνών εξέτασε τη λεγόμενη Healthy Nordic Diet σε 150 άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2. Η ομάδα που ακολούθησε τη συγκεκριμένη διατροφή παρουσίασε μείωση του ηπατικού λίπους και της LDL χοληστερόλης, ενώ καταγράφηκαν επίσης βελτιώσεις στο σωματικό βάρος, στον γλυκαιμικό έλεγχο, στα τριγλυκερίδια, σε δείκτες φλεγμονής και σε δείκτες ηπατικής λειτουργίας σε σύγκριση με τη συνήθη διατροφή. Η παρέμβαση ήταν ελεύθερη ως προς την ποσότητα των επιτρεπόμενων τροφίμων, χωρίς σκόπιμο περιορισμό των θερμίδων.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την άποψη ότι το ενδιαφέρον της σκανδιναβικής διατροφής δεν βρίσκεται σε κάποιο μεμονωμένο «θαυματουργό» τρόφιμο, αλλά στον συνολικό συνδυασμό περισσότερων φυτικών ινών, δημητριακών ολικής άλεσης, ψαριών και ακόρεστων λιπαρών και λιγότερων επεξεργασμένων τροφίμων και κορεσμένων λιπαρών. Παράλληλα, η ομοιότητά της με τη μεσογειακή διατροφή δείχνει ότι τα οφέλη πιθανότατα συνδέονται περισσότερο με τις γενικές αρχές ενός ποιοτικού διατροφικού προτύπου παρά με το αν τα τρόφιμα προέρχονται από τον βορρά ή τον νότο της Ευρώπης.
Η έρευνα για τη σκανδιναβική διατροφή συνεχίζεται, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κατά πόσο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μακροχρόνιο διατροφικό πρότυπο για την πρόληψη και τη διαχείριση μεταβολικών νοσημάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ποια μήλα θεωρούνται τα πιο θρεπτικά: Η ποικιλία που βρέθηκε στην κορυφή
- Ανακοινώθηκε η μάρκα του καφέ που σήμανε συναγερμό σε 15 χώρες – Στο νοσοκομείο καταναλωτής – Η μάρκα πωλείται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
- Ποιο ψάρι του Σαρωνικού συνδέθηκε με υψηλότερη έκθεση σε τοξικό υδράργυρο – Ανάλυση σε 179 ψάρια
- Έλλειψη σιδήρου: Αλλάζουν τα όρια της φερριτίνης για τη διάγνωση
- Το νέο χημικό που εξοντώνει ολόκληρη αποικία τερμιτών
