Τσάι: Όλα τα οφέλη και οι κίνδυνοι επιβεβαιωμένα από την επιστήμη (αναλυτικός πίνακας)

Από την καρδιά στον εγκέφαλο και τον μεταβολισμό: Τι δείχνουν οι έρευνες για τα διαφορετικά είδη τσαγιού και πότε χρειάζεται προσοχή

Το τσάι καταναλώνεται στην Κίνα εδώ και χιλιάδες χρόνια, αρχικά για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, ενώ σε όλο τον κόσμο η κατανάλωσή του μετριέται σε εκατοντάδες χρόνια. Προέρχεται από τα φύλλα της Camellia sinensis και παρασκευάζεται μέσω θερμικής επεξεργασίας που οδηγεί σε πράσινο ή λευκό τσάι, ενώ η οξειδωτική διαδικασία δημιουργεί τα γνωστά μαύρα τσάγια της Δύσης. Μέσω διαφορετικών βαθμών ζύμωσης, που κυμαίνονται από 80% έως 90% και πραγματοποιούνται από βακτήρια και μύκητες, παράγονται τα μαύρα τσάγια της Ανατολής. Τα τελευταία χρόνια, έχουν αναδειχθεί διάφορες πιθανές ωφέλειες του τσαγιού, όπως η προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος, η αντιφλεγμονώδης δράση και η μείωση του κινδύνου ορισμένων μορφών καρκίνου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος ηλεκτροπληξίας από φωτιστικά IKEA που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το 25% των εξαιρετικά παρθένων ελαιολάδων που πωλούνται είναι μολυσμένα με ορυκτέλαια

Η επιστημονική αλήθεια πίσω από αυτά τα οφέλη επιβεβαιώνεται σε μεγάλο βαθμό, όπως αναφέρει μια πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Beverage Plant Research από ερευνητές του Ινστιτούτου Τσαγιού της Ακαδημίας Επιστημών Γεωργίας στο Χανγκτζού και του Πανεπιστημίου Rutgers στο Νιου Τζέρσι. Οι ερευνητές συνδύασαν τα υπάρχοντα δεδομένα για να παρουσιάσουν τόσο τα οφέλη όσο και τους πιθανούς κινδύνους, ενώ τόνισαν ότι ορισμένες βιομηχανικές παρασκευές δεν προσφέρουν κανένα όφελος. Ωστόσο, παραμένουν κενά στην έρευνα. Πολλές μελέτες είναι λίγες, ανομοιογενείς και συχνά διεξάγονται σε ζώα ή ανθρώπους με πολύ διαφορετικές ποικιλίες τσαγιού. Οι συγγραφείς προτείνουν ότι χρειάζονται καλά σχεδιασμένες και χρηματοδοτούμενες μελέτες για να κατανοηθούν οι ασαφείς πτυχές και να δοθούν σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες οδηγίες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρινικό σπρέι: Πόσο επικίνδυνη είναι η εξάρτηση και πώς να απαλλαγείτε

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται παξιμάδια από τα ράφια μεγάλων σούπερ μάρκετ – Προκαλούν ναυτία και εμετό λόγω αλλοίωσης

Σε τι κάνει καλό το τσάι;

Όσον αφορά την καρδιά, οι ευεργετικές δράσεις αποδίδονται στις κατεχίνες, οι οποίες είναι ισχυρά αντιοξειδωτικά, με την πιο γνωστή να είναι η επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλικό (EGCG), η οποία περιέχεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο πράσινο τσάι. Μια κούπα 250 ml περιέχει συνήθως 240–320 mg EGCG και 20–50 mg καφεΐνης. Μελέτες σε παχύσαρκους ανθρώπους δείχνουν ότι η κατανάλωση τεσσάρων κουπών πράσινου τσαγιού καθημερινά για οκτώ εβδομάδες μειώνει το βάρος και τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης. Μετα-αναλύσεις και μεγάλα επιδημιολογικά δεδομένα, όπως αυτά της UK Biobank, καταδεικνύουν ότι η μέτρια κατανάλωση τσαγιού συνδέεται με χαμηλότερη συνολική θνησιμότητα και θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις, ενώ η επίδραση είναι παρόμοια τόσο για το πράσινο όσο και για τα δυτικά μαύρα τσάγια.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εγκεφαλικό: Η διατροφή που μειώνει τον κίνδυνο κατά 25% – Αποτελέσματα μελέτης σε πάνω από 105.000 γυναίκες για 20 χρόνια

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τελικά ανεβάζει το τυρί την πίεση; Τι λένε τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα;

Στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, τα αποτελέσματα είναι πιο ισχυρά σε πειραματικά μοντέλα, ενώ στον άνθρωπο είναι λιγότερο σαφή λόγω των πολλών εξωτερικών παραγόντων. Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται ότι το τακτικό τσάι, ειδικά το πράσινο, μπορεί να σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του στόματος, του πνεύμονα στις γυναίκες και του παχέος εντέρου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σανίδες κοπής στα εστιατόρια: Ο υποτιμημένος κίνδυνος από τις γρατζουνιές και τις ρωγμές για την ασφάλεια τροφίμων

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια εταιρεία delivery ελέγχεται δικαστικά για μισθούς κάτω από το όριο της φτώχειας;

Η σύνδεση του τσαγιού με την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2 σχετίζεται με τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις τους. Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση 6–900 mg κατεχινών καθημερινά για 90 ημέρες σε ενήλικες με υπερβάλλον βάρος μειώνει το σωματικό λίπος. Σε ό,τι αφορά τον διαβήτη τύπου 2, τα δεδομένα είναι αντιφατικά: σε ορισμένες μεγάλες μελέτες παρατηρήθηκε δοσοεξαρτώμενος κίνδυνος, ενώ άλλες δεν έδειξαν συσχέτιση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Κατεβάζουν μηχανές» οι εργαζόμενοι σε εργοστάσιο που φτιάχνει πατατάκια – Τους επέβαλαν πρόσθετα καθήκοντα χωρίς αύξηση μισθού

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσα βακτήρια χρειάζονται για να αρρωστήσετε;

Η επίδραση στο εγκεφαλικό σύστημα είναι επίσης εντυπωσιακή. Έρευνες κυρίως στην Κίνα και την Ιαπωνία δείχνουν ότι το τακτικό τσάι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νόσων και γνωστικής έκπτωσης που συνδέεται με την ηλικία. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση 18 μελετών σε περισσότερους από 58.000 ανθρώπους έδειξε μείωση του κινδύνου κατά 37%, κυρίως μεταξύ 50 και 69 ετών. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να συνδέεται με την θεανίνη, ένα αμινοξύ που έχει ήπια αγχολυτική και αντιστρεσογόνο δράση. Άλλα πιθανά οφέλη περιλαμβάνουν τη διατήρηση της μυϊκής μάζας στην ηλικία, την αντιφλεγμονώδη δράση και την προστασία έναντι βακτηριακών ή ιικών λοιμώξεων. Παράλληλα, το τσάι μπορεί να υποστηρίζει τη θετική ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος, ενώ η EGCG πιθανώς αναστέλλει την αναπαραγωγή ορισμένων ιών, όπως φάνηκε και κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μη εγκεκριμένο συστατικό σε τσάι matcha – Τι να προσέχουμε όταν αγοράζουμε υπερτροφές και συμπληρώματα

Οι «κρυμμένοι» κίνδυνοι

Ωστόσο, το τσάι δεν είναι πάντα ωφέλιμο. Τα φύλλα μπορούν να μολυνθούν με βαρέα μέταλλα, φυτοφάρμακα και μικροπλαστικά. Μελέτες σε εισαγόμενα δείγματα από την Κίνα έδειξαν ότι από 223 δείγματα, τα 198 περιείχαν φυτοφάρμακα και σε 39 υπερέβαιναν τα όρια της ΕΕ. Παρόλο που οι μέσες ποσότητες τσαγιού που καταναλώνονται θεωρούνται ασφαλείς, η υπερβολική καθημερινή κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητη πρόσληψη αυτών των ουσιών.

Τέλος, τα βιομηχανικά προϊόντα όπως το τσάι σε μπουκάλι και το bubble tea σπάνια προσφέρουν οφέλη και μπορεί να είναι επιβλαβή, κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, γλυκαντικά, χρωστικές, αρωματικά και συντηρητικά. Οι κατεχίνες σε αυτά τα προϊόντα συχνά καταστρέφονται κατά την επεξεργασία, καθιστώντας το τσάι άχρηστο από πλευράς ευεργετικών συστατικών. Το καλύτερο είναι να παρασκευάζεται στο σπίτι, κατά προτίμηση χωρίς ζάχαρη ή γλυκαντικά.

Συμπερασματικά, το τσάι παραμένει ένα από τα πιο μελετημένα και υποσχόμενα ροφήματα για την υγεία, με τεκμηριωμένα οφέλη κυρίως για την καρδιά, τον εγκέφαλο και το μεταβολισμό, υπό την προϋπόθεση ότι καταναλώνεται με μέτρο και με ασφάλεια. Η επιστήμη συνεχίζει να διερευνά τα πολλά του μυστικά, αλλά τα στοιχεία που υπάρχουν ήδη υποστηρίζουν ότι η καθημερινή, προσεκτική κατανάλωσή του μπορεί να αποτελέσει σύμμαχο για τη μακροζωία και την ευεξία.

Ο παρακάτω πίνακα συνοψίζει τα οφέλη και τους κινδύνους του τσαγιού σύμφωνα με την επιστήμη:

Φωτογραφία άρθρου Shutterstock

Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.